Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Nu op Klara:

Adam Johnson, Als het lot lacht

Adam Johnson, Als het lot lachtKunst & Cultuur, Boek

Volgens Christophe Vekeman is Als Het Lot Lacht van de Amerikaanse schrijver Adam Johnson een schitterende verhalenbundel.
Cover van het boek Als Het Lot Lacht van Adam Johnson

Adam Johnson, Als het lot lacht, uitgeverij Signatuur

Adam Johnson (1967) is een Amerikaanse schrijver die ook een professoraat heeft en Engels doceert aan Stanford University in Californië, en die bekend werd met zijn in 2013 met een Pulitzer Prize bekroonde roman The Orphan Master’s Son (Gestolen leven), een boek dat zich afspeelt in Noord-Korea. Volgens Johnson in een interview dat ik met hem zag is dat land de fascinerendste plek op de wereld, en die fascinatie van hem blijkt eveneens uit het feit dat ook het laatste verhaal in zijn nieuwe, vierde boek, in het Nederlands Als het lot lacht getiteld, twee Noord-Koreanen als hoofdpersonages heeft. Ze zijn gevlucht naar Zuid-Korea, weg uit de gevangenis die hun geboorteland is, op naar de vrijheid, om uiteindelijk vast te stellen dat hun streven naar die vrijheid op zijn eigen grenzen stuit. Over Zuid- en Noord-Korea, en de verschillen daartussen, luidt het tenminste zo: ‘“Ik waardeer de democratie, de vrijheid en de verscheidenheid aan televisieprogramma’s,” zei hij, en hij voegde eraan toe: “Maar ik mis wel hoe donker het daar kon worden.”’ 

De onderliggende gedachte moge duidelijk zijn, en wordt overigens in alle zes verhalen in deze schitterende bundel overtuigend uitgewerkt: ook wie er in slaagt uit de gevangenis te ontsnappen, zal nooit de volkomen vrijheid verwerven en blijft, in dit laatste verhaal dan, gekluisterd aan zijn heimwee naar de hel. Of anders gezegd: je kan de hele wereld rondreizen, op de vlucht voor overheden, bewakers of voor jezelf, maar onder de dictatuur van het lot kan je nooit uit. Het is het lot, niet jij, dat bepaalt wat je meemaakt, dat bepaalt wat je doet en dat bepaalt wat je bent. En wat ben je? Of wat zijn in elk geval de personages in Als het lot lacht? Duizelingwekkend eenzaam. 

Portret van schrijver Adam Johnson

Adam Johnson

Laat ons één van de eerste zinnen van het eerste verhaal eens bekijken. ‘Mijn slaapprobleem is dit: als ik mijn ogen sluit, zie ik voortdurend beelden van mijn vrouw die zelfmoord pleegt. Of beter gezegd zoals ze zou kunnen probéren zelfmoord te plegen, aangezien ze vanaf haar schouders verlamd is. Die verlamming is absoluut tijdelijk, maar zie Charlotte daar maar eens van te overtuigen.’ In het verloop van enkele regels komen hier slapeloosheid, angst, zelfmoordgedachten en fysieke verlamming voorbij, welke verlamming al dan niet permanent zal blijken te zijn, dat weten we niet, maar de klap op de vuurpijl bestaat uiteraard uit de woorden ‘zie Charlotte daar maar eens van te overtuigen’, woorden die de afwezigheid van enige geslaagde communicatie tussen man en vrouw op laconieke maar daarom niet minder doeltreffende wijze in kaart brengen.

Die afwezigheid blijkt trouwens algauw op nog heel andere manieren. Zo neemt de man voortdurend zijn toevlucht – het verhaal speelt in de nabije toekomst – tot gesprekken met het zelf ontworpen en door zijn iProjector tot stand gebrachte driedimensionale hologram van ‘de vermoorde president’, die vernuftig genoeg ’s mans vragen beantwoordt met min of meer toepasselijke zinssneden uit toespraken of interviews die hij ooit heeft gehouden, en zo brengt de verlamde, suïcidale echtgenote haar tijd door met het per hoofdtelefoon alsmaar beluisteren van de muziek van Kurt Cobain, óók wanneer zij op een bepaald moment – en à propos met de bedoeling een kind te verwekken – haar man bij zich in bed noodt. 

Een verplichting voor elkeen die niet bang is voor de harde waarheden die schuilen in de kern van het leven.
Christophe Vekeman over Als Het Lot Lacht

Andere hoofdpersonages zijn onder meer een voormalige Oost-Berlijnse gevangenisdirecteur die door zijn vrouw verlaten is en afrekent met zijn verleden door het met geweld te ontkennen, en een pedofiel die met zijn kwalijke geaardheid opgezadeld werd toen het tientallen jaren geleden het lot behaagde hem als kind te laten verkrachten. Nu vecht hij voortdurend tegen zichzelf, tegen zijn seksuele neigingen, tegen zijn erecties, en al lukt het hem – zolang het verhaal duurt, tenminste – om dat gevecht ook te winnen, om als overwinnaar op zichzelf uit de strijd te komen, het neemt uiteraard niet weg dat hij op de keper beschouwd met lege handen en alleen en eenzaam achterblijft. Alleen al dit verhaal, ‘Dark Meadow’ heet het, maakt deze bundel tot een verplichting voor elkeen die niet bang is voor de harde waarheden die schuilen in de kern van het leven. 

Christophe Vekeman

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn nodigt een ‘guest of honour’ uit en laat ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn

Contact: pompidou@klara.be

Pompidou wordt als podcast aangeboden.