Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Nu op Klara:

Donald Ray Pollock - De hemelse tafel

Donald Ray Pollock - De hemelse tafelKunst & Cultuur, Boek

Christophe Vekeman was in Pompidou laaiend enthousiast over De hemelse tafel van Donald Ray Pollock, verschenen bij De Bezige Bij.
Donald Ray Pollock, De hemelse tafel

Donald Ray Pollock, De hemelse tafel

Laat ons het jaar 2017 inzetten met fantastisch literair nieuws: De hemelse tafel, het derde boek van Donald Ray Pollock, beantwoordt geheel aan de verwachtingen – een mededeling die vooral indruk zal maken als je het op basis van Pollocks vorige boeken, Knockemstiff en Al die tijd de duivel, met mij eens bent – of als je gewoonweg wéét – dat Donald Ray Pollock niet alleen de beste schrijver van de wereld is, maar op de koop toe alle mogelijke concurrentie op dit vlak ver, heel ver, achter zich weet te laten. In zijn nieuwe meesterwerk – en ‘meesterwerk’ is een beetje zuinig uitgedrukt – dompelt hij ons wederom onder in een wereld, ditmaal het Ohio en de Deep South van 1917, die wordt bevolkt door kwaadaardige waanzinnigen ter omschrijving van wie het begrip white trash oneindig te kort schiet en die allemaal, van de eerste tot de laatste, worden verteerd door een onnavolgbare combinatie van de gekste seksuele afwijkingen, perversies en obsessies, hoogst destructieve drankzucht, lichamelijke eigenaardigheden en totale onwetendheid op zowat elk mogelijk gebied. Het stelt Pollock in staat een groteske, razend knappe roman af te leveren die de grenzen van de smeerlapperij eens te meer oprekt tot de kots je al lezende hoog in de keel komt te staan, en die maakt dat je je tezelfdertijd voortdurend rot dreigt te lachen om zoveel helse schunnigheden. Neem een willekeurige passage als ‘Afgelopen nacht hadden ze, buiten zinnen als ze waren van een fles moonshine met Knockemstiff op het etiket (die hij tegen zijn schoenen had geruild), een dozijn kuikentjes uit iemands tuin gejat en levend opgevreten. Toen hij die ochtend wakker werd lag hij in een streng klimop gerold, had hij een vreselijke koppijn en zat er een minuscuul snaveltje tussen zijn twee voortanden’ en je krijgt op zijn minst een benul van wat ik bedoel wanneer ik stel dat deze roman over drie broers die na de dood van hun godsdienstwaanzinnige vader de totale armoede en hun zwaar onderbetaalde slavenwerk op een katoenplantage verruilen voor een bestaan als rondmoordende bankovervallers het derde bewijs op rij is dat onder niemands pen het afschuwelijke zozeer tot je reinste pracht open bloeit als onder die van Pollock. 

'Meesterwerk' is nog zuinig uitgedrukt.
Christophe Vekeman over De Hemelse Tafel

Waarmee we meteen beland zijn bij wat deze roman vrij nadrukkelijk lijkt te willen zijn, te weten een ode aan de literatuur. Over één van de machtigste, krachtigste, gevaarlijkste nevenpersonages in de roman wordt terloops gezegd dat het gerucht ging ‘dat hij al voor zijn geboorte kon lezen en schrijven’, maar ook uit de volgende passage komt het gewicht van literatuur afdoende naar voren. Volgens ene Ellsworth Fiddler, immers, zijn de gevolgen van lezen niet min: ‘Voor je het goed en wel in de gaten had, raakten ze óf in een of andere perversiteit verzeild, zoals dat ouwe wijf van Wilkins, dat het voor elkaar had gekregen om zichzelf open te rijten op een beddenstijl, óf ze vertrokken zoals Dayton of Toledo in allerijl naar de grote stad, op zoek naar hun “lotsbestemming”. Soms vervaagde de lijn die deze twee impulsen van elkaar scheidt zodat ze nagenoeg op hetzelfde neerkwamen, zoals het geval was geweest bij die jongen van Fletcher die de politie had gevonden, afgeslacht in een hotelkamer in Cincinnati, een damespruik vastgelijmd op zijn hoofd en zijn pik achtergelaten onder het bed, als een uitgeschopte schoen.’ 

Donald Ray Pollock, Foto: Philippe Matsas

Donald Ray Pollock, Foto: Philippe Matsas

Daarnaast is het de pulproman The Life and Times of Bloody Bill Bucket, door Cane, de oudste en de enige die geen analfabeet is, in de loop der jaren wel vijftien of twintig keer aan zijn broers integraal voorgelezen, die de drie jongemannen het idee verschaft om een gelijksoortig leven als hun fictieve held te gaan leiden: ze ‘hadden er toch hoop uit geput wanneer er geen hoop meer was, en iets om naar te streven wat groter was dan het leven dat hun was toebedeeld’.

Je zou zelfs kunnen zeggen dat De hemelse tafel in zekere zin de weerwraak van Pollock is op het leven dat hij leidde tot zijn vijftigste, dus tot op het moment dat hij zich inschreef voor een cursus creative writing en ontslag nam bij de papierfabriek in Zuid-Ohio waar hij dertig jaar lang als arbeider aan de slag was geweest en waarover in De hemelse tafel staat te lezen: ‘Sugar liep langs de stinkende, lawaaierige fabriek en vroeg zich af waarom iemand op zo’n plek vrijwillig zijn tijd zou willen doorbrengen’. Ook voor Pollock zelf is de literatuur dus van het grootste belang geweest. Maar de wederdienst die hij de letteren en daarmee alle lezers ter wereld bewijst, is zonder meer navenant.

Christophe Vekeman

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn nodigt een ‘guest of honour’ uit en laat ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn

Contact: pompidou@klara.be

Pompidou wordt als podcast aangeboden.