Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Nu op Klara:

Het Kunstenfestivaldesarts leert ons filosoferen

Het Kunstenfestivaldesarts leert ons filosoferenKunst & Cultuur

In Pompidou kwamen directeur Christophe Slagmuylder en dramaturg Lars Kwakkenbos het programma van het KFDA toelichten. Net voor het einde van de uitzending liet Lars iets vallen over een mysterieuze filosofische stroming die veel artiesten heeft beïnvloed: Object Oriented Ontology, ofte OOO. Què? Een kleine toelichting.
Sarah Vanhee in Oblivion

Sarah Vanhee in Oblivion

Het duistere danswerk van Martin SpangbergNatten, laat zich inspireren door die OOO, vertelde Lars Kwakkenbos. Ook Sarah Vanhee, die voor Oblivion al haar afval spaarde, is die denkstroming genegen. Om ons in te wijden in de wondere wereld van de OOO, namen we Lars Kwakkenbos na de uitzending even opzij. Lars, voor de leek: wat is OOO? “Object Oriented Ontology, afgekort OOO voor de intimi, is de naam van een filosofische beweging die de afgelopen vijftien jaar opgang heeft gemaakt. De belangrijkste figuren zijn Graham Harman, Timothy Morton, Levi Bryant, Iain Hamilton Grant en Quentin Meillassoux.”

Goed om weten, maar wat verkondigen zij? “Wel, de Westerse filosofie is vandaag nog steeds grotendeels gestoeld op de drie Kritieken van Immanuel Kant. Kort samengevat herleidde Kant de filosofie tot een zoektocht naar de relatie tussen denken en werkelijkheid. Sindsdien neemt de filosofie meestal het denken van de mens als uitgangspunt. Anders gezegd: er is pas sprake van een werkelijkheid of wereld wanneer we ze kunnen waarnemen of kennen, en er zelf over nadenken. OOO breekt volledig met die Kantiaanse traditie. In de plaats daarvan verdedigen Harman en zijn geloofsgenoten de idee dat dingen al een eigen bestaan hebben nog vooraleer er sprake is van een (menselijke) waarneming. Meer nog, ze geloven dat filosofen ook daarover moeten durven nadenken. Met andere woorden, ze moeten durven te speculeren over werkelijkheden die onszelf te buiten gaan. Daarom noemen ze hun eigen denken ook vaak non-filosofie en wordt er bijvoorbeeld ook gesproken en geschreven over 'Speculatief realisme’, wat nauw verwant is aan OOO. “

Wat moeten we lezen, als we meer willen weten? “Historische voorlopers van OOO zijn Spinoza en Alfred Whitehead. Hun filosofieën hebben een hoog speculatief karakter. Steven Shaviro’s The Universe of Things biedt een goede inleiding, en het werk van de Belgische wetenschapsfilosofe Isabelle Stengers is ook zeer relevant. De denktrant van Reza Negarestani en François Laruelle is iets wilder, maar zij worden graag gelezen door sommige kunstenaars. Negarestani’s manier van schrijven bijvoorbeeld houdt het midden tussen een wilde vorm van filosofie en knettergekke proza.”

Aanhangers van de Object Oriented Ontology vinden dat filosofen moeten durven speculeren over werkelijkheden die onszelf te buiten gaan.

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn nodigt een ‘guest of honour’ uit en laat ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn

Contact: pompidou@klara.be

Pompidou wordt als podcast aangeboden.