Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Nu op Klara:

Richard Yates - Voorbije liefdes

Richard Yates - Voorbije liefdesKunst & Cultuur, Boek

Christophe Vekeman vindt de Amerikaanse schrijver Richard Yates de beste romancier aller tijden, en is blij dat zijn roman 'Voorbije liefdes' nu ook eindelijk in het Nederlands verschenen is, bij De Arbeiderspers.
Richard Yates, Voorbije liefdes, De Arbeiderspers

Richard Yates, Voorbije liefdes, De Arbeiderspers

Vorige week had ik het op deze plek over de nieuwe roman van de beste nog levende schrijver ter wereld, Donald Ray Pollock, vandaag wens ik de loftrompet te steken over de beste romancier aller tijden, Richard Yates, die over een tweetal weken negentig jaar zou zijn geworden mocht hij niet in 1992 aan de gevolgen van een door meerdere pakjes sigaretten per dag en een oceaan van borrels gekenmerkte levensstijl zijn overleden. Aanleiding hiervoor is de Voorbije liefdes getitelde vertaling van het in 1984 verschenen Young Hearts Crying, het voorlaatste boek dat Yates heeft geschreven én de laatste roman die nog in het Nederlands moest worden omgezet. Yates, overigens, is bij het brede publiek vooral bekend omwille van zijn debuut Revolutionary Road (1961), dat in 2008 verfilmd werd met in de hoofdrollen Kate Winslet en Leonardo DiCaprio.

Het voorwoord van deze laatste Yatesvertaling is van de hand van ene Christophe Vekeman, en ik heb uit goede bron vernomen dat hij begrijpelijk genoeg verduiveld trots is op het feit dat hij de gelegenheid te baat kon nemen om samen met zijn grote idool in boekvorm te worden vereeuwigd, temeer omdat Voorbije liefdes ook nog eens tot de hoogtepunten in Yates’ wondere oeuvre moet worden gerekend en dus in het rijtje thuishoort van Revolutionary Road, Paasparade en Cold Spring Harbor. De roman vertelt het verhaal van Michael Davenport, een drieëntwintigjarige oorlogsveteraan en dichter en toneelschrijver in de dop die valt voor de charmes – en, als altijd bij Yates, het opzichtige gevlei – van Lucy Blaine. Niet veel later blijkt hij ‘een getrouwd man zonder helemaal te weten hoe dat allemaal zo gekomen was’.

Richard Yates

Richard Yates

Nu wemelt het in het werk van Yates van de huwelijken en de liefdesrelaties, maar al zijn er zeker verschillende aan te wijzen die een tijdlang best geslaagd, gelukkig en/of veelbelovend kunnen worden genoemd, dan staat daar tegenover dat er geen enkele verbintenis, eenmaal puntje bij paaltje gekomen, ook daadwerkelijk standhoudt. De problemen tussen Michael en Lucy beginnen vrijwel meteen na hun huwelijksnacht, als zij hem opbiecht nog veel en veel rijker te zijn dan hij al had vermoed: ze bekent ‘ergens tussen de drie en vier miljoen dollar’ van zichzelf te bezitten. En ‘opbiechten’ en ‘bekennen’ zijn wel degelijk de juiste woorden, want Michael reageert bepaald niet blij. Net als alle mannelijke Yatespersonages jaagt hij immers niet zomaar materiële rijkdom na, maar wel een vorm van eigenwaarde. Meer bepaald willen alle mannen in Yates’ boeken in de eerste plaats bevestigd worden in hun mannelijkheid, bijvoorbeeld door een beroemde schrijver te worden, of door mooie vrouwen te veroveren, of door de manier waarop viriele filmpersonages van hun sigaret trekken na te bootsen, of door een snor te laten staan, of door dikwijls het woord ‘Verdomme’ te gebruiken, of door vol bewondering te kijken naar de aders op hun eigen hand, en de volgende passage vat de problemen die Michael met Lucy’s fortuin heeft dan ook adequaat samen: ‘“Oké,” gaf hij zich gewonnen, “maar wie zei er iets over terugvallen? Heb ik je ooit de indruk gegeven van een man die op iets terugvalt? En hij was meteen blij dat hij het zo gezegd had. Er waren, tijdens al dit gepraat, momenten geweest dat hij zich bijna had laten ontglippen dat het accepteren van haar geld hem in zijn “mannelijkheid” zou aantasten, of zelfs dat het hem zou “castreren”, maar nu kon hij alle onaangename implicaties van zo’n zwakke en wanhopig laatste verdediging verder vergeten.’ 

 

Net als alle mannelijke personages bij Richard Yates jaagt Michael Davenport niet zomaar materiële rijkdom na, maar wel een vorm van eigenwaarde.
Christophe Vekeman

Overigens gaan Yates’ werk in het algemeen en Voorbije liefdes in het bijzonder lang niet uitsluitend over mánnelijke identiteit, maar veeleer over identiteit tout court, en dan vooral nog over de moeilijkheid om, steevast in relatie tot anderen, zoiets als een standvastige identiteit te verwerven. Om toch even, met permissie, uit Vekemans voorwoord te citeren, want beter dan hij kan ik het niet zeggen: ‘Niets anders verlangt het Yatespersonage (…) van zijn medemens dan dat die onder de indruk van hem komt, en hoe interessanter, maatschappelijk geslaagder, eigenzinniger en kortom aantrekkelijker deze medemens is, hoe groter het betreffende verlangen is. Het Yatespersonage wil zich beter voelen dan degenen op wie hij lijkt en zich op gelijke voet wanen met wie hij aanbidt. Daar heeft hij alles voor over, in de eerste plaats zichzelf of althans zijn identiteit.’

Voeg daarbij voortdurend zinnen vol subtiele beeldspraak als ‘Paul schonk voor iedereen een gul rondje of twee echte drank, hetgeen stokkende adem en grimassen van waardering veroorzaakte’, en je – of althans ik – kan niet anders dan dwepen met het werk van Yates.

Christophe Vekeman

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn nodigt een ‘guest of honour’ uit en laat ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn

Contact: pompidou@klara.be

Pompidou wordt als podcast aangeboden.