Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
1791: Mozart sterft en Haydn ontdekt Londen.

1791: Mozart sterft en Haydn ontdekt Londen.Klassieke muziek

Wat gebeurde er in het jaar 1791? Ontdek het op zaterdag 7 oktober in Iedereen Klassiek!
Het dodenmasker van W.A. Mozart

Het dodenmasker van W.A. Mozart

In een jaar kan verbazend veel gebeuren. Alleen al op vlak van muziek zit een jaartal soms vol met mooie ontdekkingen. Zo wordt het jaar 1876 als een van de belangrijkste jaren in de muziekgeschiedenis gezien, al is het maar omdat Richard Wagner toen zijn Ring-cyclus in première bracht in Bayreuth of omdat Gustav Mahler als 16-jarige knul naar buiten kwam met zijn pianokwartet in a mineur. Even belangrijk is het jaar 1750: de dood van Johann Sebastian Bach, en zo meteen ook de dood van de barokke muziekperiode. Of wat zegt het jaar 1600? Dat is dan weer het begin van de barokke muziek én ook het begin van de operatraditie, aangezien in 1600 Euridice in première ging, de eerste opera uit de muziekgeschiedenis op naam van Jacopo Peri.

Belangrijke mijlpalen zijn ongetwijfeld de geboorte- en sterfjaren van invloedrijke componisten. Hun dood betekende vaak ook het einde van een heersende muzikale mode. Denk aan de dood van Wolfgang Amadeus Mozart op 5 december 1791. Enkele jaren later werden de opera's van dit genie door de Parijse opera in een heel eigentijdse versie gegoten. Libretto's werden afgestemd op de heersende Egyptische revival van toen. Mozart zou zich ongetwijfeld in zijn graf eens stevig omgedraaid hebben.

De doodsoorzaak van Mozart is even raadselachtig als fascinerend. Eén van de oorzaken is het tekort aan vitamine D, aangezien Mozart vooral 's nachts leefde en zo te weinig zonlicht opnam. Mozart had in zijn tijd nog geen weet van een verband tussen zonlicht en energie. Dat verband werd pas wetenschappelijk vastgesteld in de jaren 1920. Een andere mogelijke doodsoorzaak zou een auto-immuunziekte geweest zijn, waardoor Mozarts lever en huid door zijn eigen lichaamscellen werden aangetast. In het overlijdensrapport lees je dat Mozart is gestorven aan koorts en eczeem. Wetenschappelijk onderzoek rond 1791 en 1792 toonde aan dat heel veel sterfgevallen te wijten waren aan infecties door streptokokken. Misschien was Mozart een van hen.

Maar er zijn nog meer theorieën. Zo zou Mozart vergiftigd geweest zjin door een concurrent. Wie de film Amadeus heeft gezien, kan er meteen ook een naam op plakken: Antonio Salieri. De grote concurrent van Mozart (die in het echte leven vooral een zogenoemde concullega was met jaloerse trekjes). Nog een andere theorie (hou u vast): Mozart zou zichzelf vergiftigd hebben. Enkele symptomen wijzen erop dat Mozart wel degelijk gif in zijn lichaam had: de componist liep zeer gevoelig, angstig, vergeetachtig en had waanbeelden. Of Mozart stierf door een nierfalen, aangezien Mozart bloedarmoede en eczeem had. Een andere mogelijkheid die we niet kunnen uitsluiten, is het eten van slecht bereid voedsel. Door slechtgebakken varkensvlees kon Mozart ook lintwormen gekregen hebben. De details besparen we u. De officiële naam heet trichinosis. 

De enige feiten waar wetenschappers zich op kunnen baseren, zijn de symptomen die Mozart in de laatste uren van zijn leven vertoonde: hoge koorts, zweetaanvallen, hoofdpijn, pijn in de benen en opgezwollen lichaamsdelen. DNA-onderzoek bestond nog niet in die tijd. Eén van de meest aanvaardbare theorieën blijft reumatische koorts door een streptokokkeninfectie

Amadeus Mozart's death

Wolfgang Amadues Mozart lag al vanaf 20 november 1791 ziek in bed. Hij was toen al deels verlamd door een hersenbloeding. Toch probeert de componist met de hulp van vrienden zijn Requiem af te werken. De gezondheid van Mozart gaat echter fel achteruit, ook de nieren werken niet meer zoals ze moeten. Op 5 december sterft Mozart , terwijl zijn vrouw Constanze zelf ziek rondloopt. De begrafenis wordt geregeld en betaald door Baron von Swieten. Slechts 10 mensen wonen de 'begrafenis van derde klasse' bij. Het lichaam van Mozart wordt in een gemeenschappelijk graf gelegd in het Sint-Marxkerkhof.

 

JOSEPH HAYDN

1791 verbinden we ook met iets helemaal anders. Namelijk met de carrière van Joseph Haydn. Op nieuwjaarsdag 1791 vertrok Haydn vanuit Calais naar Londen. Het was de eerste keer dat de 58-jarige componist het Kanaal overstak. Haydn verbleef in Londen bij Johann Peter Salomon, een Duits violist en impressario. Haydn verbleef in Great Pulteney Street, in de buurt van Picadilly Circus. In Londen componeerde Haydn heel wat bekende werken, zoals zijn Londense symfonieën. 

Haydn: Symphony No. 104 in D Major, "London" - Hob. I: 104

Iedereen Klassiek

Loopt u soms verloren in de wijde wereld van de klassieke muziek of bent u wel geïnteresseerd maar weet u niet waar te beginnen? Of walst u gewoon graag door de kamer op dat ene onovertroffen ballet? Dan is Iedereen Klassiek voor u geknipt. Maar ook wie verbluffende ontdekkingen wil doen in het minder bekende repertoire moet zeker luisteren. Iedereen welkom in Iedereen Klassiek!

Presentatie: Tom Verheyden

Samenstelling: Greet Van 't veld

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via iedereenklassiek@klara.be

Elke zondag, telkens van 14 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien zijn de uitzendingen nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.