Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Anthology of the Royal Concertgebouw Orchestra - 1960-1970

Anthology of the Royal Concertgebouw Orchestra - 1960-1970Blijf verwonderd!

Uitvoerders: Koninklijk Concertgebouworkest Amsterdam o.l.v. verschillende dirgenten Label: RCO 05001
Anthology of the Royal Concertgebouw Orchestra - 1960-1970

Anthology of the Royal Concertgebouw Orchestra - 1960-1970

Programma: Live radio-opnamen 1960-1970

Bij het Concertgebouworkest zijn ze bezig met het uitbrengen van een fonografische bloemlezing van 1935 tot de eeuwwisseling. Zopas verscheen het derde deel, dat live-opnamen bevat uit de periode 1960-1970. Dat waren turbulente jaren voor het orkest, met veel politieke en artistieke spanningen. Zo was er een groep die zich 'Actie Notenkraker' noemde en protesteerde tegen het onvoldoende vooruitstrevende beleid van artistiek leider Marius Flothuis en chef-dirigent Bernard Haitink. Vreemd toch, want als we goed hebben geteld zit er in deze doos van 14 cd's opmerkelijk veel twintigste-eeuws repertoire: nl. 32 van de 42 stukken zijn van na 1900! Voor dat moderne repertoire werd Bruna Maderna als tweede vaste dirigent naast Bernard Haitink geëist. Naast de 'oude rotten' Eugen Jochum en Pierre Monteux diende zich ook een jonge garde dirigenten aan, en ook dirigende componisten maakten hun opwachting, waaronder Pierre Boulez en Hans Werner Henze. We kunnen hier onmogelijk de 14 cd's in detail bespreken, maar we lichten er enkele hoogtepunten uit. Alle ogen en oren waren in die tijd natuurlijk gericht op de jonge Bernard Haitink, die door Eduard van Beinum 'met grote stelligheid' als zijn opvolger was benoemd. In deze RCO Live-editie leidt hij o.a. de eerste uitvoering van 'Les quatre éléments' van Frank Martin: een mooie en ongekunstelde uitvoering. Voorts biedt hij ook een vitale en zangerige vertolking van de Eerste Symfonie van Matthijs Vermeulen. Wie Haitink zegt, zegt Mahler, en in deze box is een emotioneel beheerste, indrukwekkende interpretatie (uit 1969) van diens Zevende Symfonie opgenomen. Later zou de muziek van Dmitri Sjostakovitsj een belangrijke plaats innemen in de discografie van Haitink. Maar eerder had Kiril Kondrasjin het Concertgebouworkest met deze componist vertrouwd gemaakt: de hoogst opwindende, gepassioneerde en briljant-virtuoze uitvoering van de Zesde Symfonie is een 'must'. Enkele opnamen hebben een grote historische waarde: de gewichtige 'Onvoltooide' van Schubert o.l.v. Eugene Ormandy bijvoorbeeld, of de gedisciplineerde en overweldigende 'Métaboles' van Dutilleux en de elektriserende Tweede Symfonie van Sibelius o.l.v. George Szell (de musici spraken van Szellstraf als de strenge Amerikaanse Hongaar langskwam), of de ontspannen, mild-humoristische Achtste Symfonie van Beethoven o.l.v. Pierre Monteux. Deze laatste toont, samen met mezzosopraan Victoria de los Angeles, ook een prachtig staaltje klankschilderingen in 'Shéhérazade' van Ravel. Een rariteit is de opname (uit 1958) onder Dmitri Mitropoulos met het intrigerend individuele pianospel van Glenn Gould in Bachs Concert in d. Ook de vitale en kleurrijke uitvoering van het Concerto voor orkest van Bartok onder Erich Leinsdorf verdient een eervolle vermelding. Hetzelfde geldt voor de onopgesmukte, spannende lezing van het Eerste Vioolconcerto van Bartok door Yehudi Menuhin en Pierre Boulez. Boulez dirigeert in deze box ook nog werk van Nono, Stravinski en Debussy. De sobere directie van Hans Rosbaud heeft een ongelofelijk intense uitstraling in de 'Drei Orchesterstücke' van Berg, maar ook in de Eerste Symfonie van Otto Ketting en de Orkestvariaties van Dallapiccola. De veelzijdige Bruno Maderna klinkt even geëngageerd in de Romantiek (Mendelssohn) als in werk van twintigste-eeuwers (Lutoslawski). Hans Werner Henze dirigeert zijn eigen Dubbelconcerto voor hobo en harp, en met Heinz en Ursula Holliger beschikt hij over fantastische solisten. Carlo Maria Giulini en een legendarische Italiaanse topbezetting zorgen tenslotte voor een legendarische vertolking van Verdi's 'Falstaff', een opname van het Holland Festival uit 1963. Jammer is dat in deze razend boeiende Concertgebouworkest-uitgave alle teksten ontbreken!

Bart Tijskens

Klara's oordeel