Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Bekende toneelregisseur Franz Marijnen (79) is overleden

Bekende toneelregisseur Franz Marijnen (79) is overledenKunst & Cultuur

Theatermaker Franz Marijnen is overleden. Dat heeft zijn familie meegedeeld. Marijnen was 79 en wordt beschouwd als een van de grote theatermakers van de Lage Landen. Hij introduceerde het werk van de Poolse theaterhervormer Jerzy Grotowski in Nederland en België en maakte tal van grote en succesrijke theaterproducties voor verschillende stadstheaters.
Wikimedia Commons

Franz Marijnen

Het is het enige wat ik kan. Het is mijn taal, het theater. En dan ga ik aan het werk. En dan denk ik: aangezien het mij aangaat, over een thema waar we allemaal mee te maken hebben, en ik sta toch al een aantal jaren in dit rare leven, denk ik dat de kans bestaat dat nog andere mensen dit met mij kunnen delen. En dan maak je theater.'

Zo sprak regisseur Franz Marijnen in 2013 tijdens een gesprek met Chantal Pattyn in Pompidou. Marijnen is op 3 augustus 2022 overleden. Hij werd 79.

In de jaren 60 maakte hij als een beeldenstormer zijn entree in het wat brave Vlaamse theaterleven. Tijdens zijn studies aan het RITCS debuteerde hij met een stuk van Edward Albee bij het Mechels Miniatuur Theater . In een gesprek met Johan Reyniers in het theatermagazine E-tcetera haalde hij daar herinneringen aan op: ‘Ik kwam al wel eens in het café beneden om een glaasje te drinken. Op zeker moment komt directeur Frans Dijck naar mij toe. Hij zegt: ‘Eén van onze regisseurs is ziek gevallen. We moeten een stuk hebben voor een tweeluik. Jij studeert toch voor regisseur? Kun jij dat niet doen' Ik weet niet wat ik toen in me had maar zonder enige reflectie zei ik meteen ja, dat wil ik wel doen.’

Zo begon een lange carrière die Franz Marijnen vooral in het buitenland zou doorbrengen. Tijdens zijn studies raakte hij in de ban van de Poolse theatermaker Jerzy Grotowski, op dat moment een radicale vernieuwer. Daar liep hij, naar eigen zeggen, ‘de eerste scheuren in mijn burgerlijke Vlaamse ziel op’. In een interview met De Standaard in 1973 luidde het: ‘Grotowski is mijn enige meester, maar ik heb niets bij hem geleerd: geen techniek, geen truukjes, niet hoe je het moet doen. Alles wat ik er heb geleerd, is: een levenshouding tegenover het theater, een ethica.’

Van Polen ging het naar de VS, waar hij zich laafde aan de tegencultuur en samenwerkte met de onlangs overleden Peter Brook. Hij werkte er als theaterdocent en richtte er zijn eigen gezelschap Camera Obscura op.

Eind jaren 70 keerde hij terug naar Europa, om er het RO Theater in Rotterdam op te richten. Over het leiden van een gezelschap vertelde hij in 1991 aan NRC Handelsblad dat hij het alleen wilde doen ‘als ik volledig de vrije hand heb, dus als ik niet alleen kan beslissen over het repertoire maar ook over de affiches, de vlaggemast voor de deur en de benoeming van de caissière.’ Een dergelijke carte blanche verwerven was niet eenvoudig. In de jaren 90 probeerde hij dat nog als directeur van de KVS in Brussel. Maar de vrijheid waar hij als regisseur naar streefde vond hij vooral als freelancer in het buitenland. In Nederland en Duitsland regisseerde hij tientallen theatervoorstellingen en opera's.

In 2013 keerde hij nog even terug naar ons land, om er een voorstelling te maken bij ’t Arsenaal in Mechelen, de opvolger van het Mechels Miniatuur Theater. En daarmee was de cirkel rond.

De zomer van Klara

De zomer van Klara, een hele zomer lang op weekdagen en in het weekend van 7 tot 23 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.