Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
📲 Download aflevering 2 van 'Berlijn' als podcast

📲 Download aflevering 2 van 'Berlijn' als podcast Blijf verwonderd!

Van 1961 tot 1989 stond er een muur in Berlijn. Hoe verliep het dagelijks leven in de gedeelde stad?
© Stiftung Berliner Mauer/Fotograaf onbekend

Kreuzberg, 1962. West-Berlijners zwaaien naar verwanten aan de overkant van de muur

Berlijn, het verhaal van de muur. Aflevering 2, op zondag 27 oktober 2019 van 18 tot 20 uur op Klara, klara.be, de Klara-app en als podcast.

Ook na de bouw van de Muur probeerden nog tal van DDR-burgers naar West-Duitsland te vluchten. Ze werden opgevangen in het Notaufnahmelager Marienfelde in West-Berlijn. Sinds de val van de muur is het een museum vol aangrijpende vluchtverhalen. Ook vandaag worden er nog asielzoekers opgevangen.

Podcast Berlijn - Het verhaal van de muur - aflevering 2
Klik hier om dit audiobestand te downloaden

Reizen werd een stuk ingewikkelder in de gedeelde stad. Het station Friedrichstrasse was de poort tussen West- en Oost-Berlijn en ontwikkelde zich tot een geliefde smokkelroute. Treinen uit West-Berlijn liepen onder Oost-Berlijn door. Verschillende stations in het oosten, zoals Nordbahnhof, werden dichtgemetseld om te vermijden dat DDR-burgers op een trein naar het Westen zouden stappen. Achtentwintig jaar lang waren het 'Geisterbahnhöfe' of spookstations.

© Stiftung Berliner Mauer/Foto: Wolfgang Schubert
Het dichtgemetselde Nordbahnhof in 1962

Willy Brandt, burgemeester van West-Berlijn, deed er alles aan om het leven in de gedeelde stad te normaliseren. In december 1963 maakte hij afspraken met Oost-Berlijn, zodat de West-Berlijners Kerstmis konden doorbrengen met hun familie of vrienden aan de andere kant van de muur. Ook als minister van Buitenlandse Zaken en later als Bondskanselier van West-Duitsland, zocht hij toenadering tot het Oostblok. Die ‘Ostpolitik’ zorgde ervoor dat de muur in de jaren ’70 steeds transparanter werd. In 1971 kreeg Brandt de Nobelprijs voor de Vrede.

De Nederlander John Kunkeler kwam begin jaren ’70 studeren in West-Berlijn. Ondertussen woont hij nog altijd in Berlijn en baat er jazzclub Schlot uit. Kunkeler reisde regelmatig naar Oost-Berlijn. In West-Berlijn maakte hij de opmars van het links-radicale studentenleven mee.

 

John Kunkeler en Piet de Moor vonden elkaar na 40 jaar terug in jazzclub Schlot

Na de bouw van de muur was er een leegloop uit West-Berlijn. Om de economie in de stad draaiende te houden, nodigde de West-Duitse regering gastarbeiders uit o.a. Turkije en Joegoslavië uit. Tegelijk ontwikkelde de stad zich tot ‘de gesloten afdeling van het gekkenhuis West-Duitsland’. Inwoners van West-Berlijn waren vrijgesteld van dienstplicht. Wie er een alternatieve levensstijl op nahield, trok daarom naar West-Berlijn. Er ontwikkelde zich een harde kraakscène. Al die elementen kwamen samen in de wijk Kreuzberg.

© xhain.info
Nog altijd een getuige van de wilde jaren '70 in Kreuzberg: het gekraakte Bethanien-ziekenhuis.

In Oost-Berlijn ging het er ondertussen minder gezellig aan toe. Kristin Müller was 18 toen ze in 1988 uit de DDR vluchtte. Ze heeft mooie herinneringen aan haar kindertijd, ook al ergerde ze zich aan de verplichte activiteiten van de Pioniersorganisatie Ernst Thälmann. Naarmate ze opgroeide stagneerde de economie. Net als vele anderen voelde ze zich steeds meer verstikt in de DDR-samenleving.

Berlijn - Het verhaal van de muur

Op 9 november 1989 ging de Berlijnse Muur open. Dertig jaar later lijkt die muur een relict uit het verleden. Maar de gevolgen van dat breukmoment in 1989 zijn nog altijd voelbaar.

Schrijver Piet de Moor en Klara-eindredacteur Karen Billiet gaan op pad in Berlijn en praten met Berlijners over hun leven voor en na 1989.
Piet de Moor bezoekt Berlijn sinds 1973 en vestigde zich er definitief in 2010. Hij schreef over de stad het boek ‘Berlijn, leven in een gespleten stad’ (Van Gennep).

Karen Billiet groeide op na de Val van de Muur en leerde Berlijn kennen als herenigde stad. Ze woonde er kort en meert er nog meermaals per jaar aan.

Presentatie: Karen Billiet & Piet de Moor
Productie: Rolly Smeets, Annick Lesage & Karen Billiet

Reageer: via de reageerknop in de Klara-app of via berlijn@klara.be

Vanaf 20 oktober 2019, 4 zondagen lang, telkens van 18 tot 20 uur op Klara, klara.be, de Klara-app en als podcast.