Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Christophe Vekeman over Hillbilly Blues

Christophe Vekeman over Hillbilly BluesKunst & Cultuur

Binnenkort is er opnieuw Hillbilly Fever op Klara. Christophe Vekeman leest zich al in, met Hillbilly Blues van J.D. Vance
J.D. Vance, Hillbilly Blues, Nijgh &Van Ditmar

J.D. Vance, Hillbilly Blues, Nijgh &Van Ditmar

Een belangrijker boek over Amerika zul je dit jaar niet lezen,’ aldus prees The Economist Hillbilly Blues. Een memoir over een familie en een cultuur in crisis van J.D. Vance, een man die aan het begin van zijn levensverhaal ons vertelt gelukkig getrouwd te zijn, twee leuke honden te hebben, aan Yale University te hebben gestudeerd en aan de kost te komen als advocaat. Wat allemaal heel mooi is, uiteraard, maar nu ook weer niet zo héél erg uitzonderlijk – tenminste als je niet zijn afkomst in rekening brengt. Vance, immers, ‘was zo’n joch met een kansloze toekomst’, schrijft hij, behorend tot die specifieke bevolkingsgroep bij wie ‘armoede een familietraditie’ is: ‘Door Amerikanen worden ze “hillbilly’s”, “rednecks” of “White trash” genoemd. Ik noem hen buren, vrienden en familie.’ Vance is kortom de ideaal geplaatste figuur om de lezer een inkijk te bieden in een wereld die uit de aard van zijn natuur erg besloten is, en van buitenstaanders doorgaans niet veel moet weten.

De beste passages in het boek zijn waarlijk hilarisch en bestaan uit verhalen die Vance zelf ook maar van horen zeggen heeft. De meeste van deze verhalen betreffen zijn grootmoeder en –vader, die als zo veel hillbilly’s indertijd van de Appalachen in Kentucky migreerden naar de staten van de zogenaamde ‘Rust Belt’, in hun geval Ohio, en op die manier hun specifieke cultuur ook in het noorden van Amerika verspreidden. Die cultuur was er één van zelfredzaamheid, trots, eergevoel en geweld

Kan stellig dienen om je al wat in te lezen ter voorbereiding op Hillbilly Fever, het niet onaardige radioprogramma dat Lies Steppe en ikzelf vorige zomer opnamen.
Christophe Vekeman

Zelfs de in sociaal-economisch opzicht geslaagde leden ervan, bleven toch steeds wat – hoe zal ik het zeggen? – ruw in de omgang, zoals onder meer blijkt uit het volgende fragment: ‘Toen een vrachtwagenchauffeur op een keer nieuwe voorraden kwam bezorgen bij een van de zaken van oom Pet, zei hij tegen mijn hillbilly-oom: “Uitladen die handel, hoerenjong.” Oom Pet nam die woorden letterlijk op: “Als je dat zegt, beweer je dat mijn lieve oude moeder een hoer is, dus ik wil je vriendelijk vragen op je woorden te letten.” Toen de chauffeur – die de bijnaam Big Red had vanwege zijn lengte en haarkleur – de belediging herhaalde, deed oom Pet wat iedere verstandige directeur zou doen: hij sleurde de man uit zijn truck, sloeg hem bewusteloos en ging met een elektrische zaag heen en weer over zijn lichaam.’ De lieve oude moeder in kwestie, trouwens, wordt elders omschreven als ‘een schietgrage maniak’ die op haar dertiende reeds zwanger geraakte, maar ook als iemand die het – in tegenstelling tot Vance’s eigen mammie – altijd goed met hem voorhad en hem naar best vermogen opgevoed heeft, mét bijbrenging van een aantal waarden en een dosis optimisme. Zo zei ze dikwijls tegen hem: ‘Word nooit zoals die verrekte losers die denken dat alles altijd tegenzit. Je kunt alles worden wat je wilt.’

J.D. Vance, Foto: www.jdvance.com
J.D. Vance, Foto: www.jdvance.com

En laat het nu juist deze mentaliteit zijn die de hillbilly’s van toen, zegt J.D. Vance, onderscheidt van de huidige lichting armen in Amerika, die niet enkel arm zijn, maar ook op de meest destructieve manier plegen te reageren op problemen en omstandigheden van wat negatievere aard. De zelfredzaamheid, zoals die onder meer bezongen wordt in het sprekend getitelde nummer van Hank Williams Jr. ‘A Country Boy Can Survive’, heeft plaats gemaakt voor een uitgesproken onverantwoordelijkheidsgevoel, afhankelijkheid, klaagzucht, slachtofferschap, overdreven druggebruik en noem maar op. De cultuur van trots en eerzucht is gekanteld naar een attitude van uitvreterij en uitzichtloos pessimisme. En, schrijft J.D. Vance, ‘er is geen overheid die dit soort problemen voor ons kan oplossen’.

Wat dan wel de oplossing is? Die heeft Vance zelf ook niet echt, maar zeker is wel dat hij van zichzelf vindt dat hij tot voorbeeld kan strekken, al geeft hij anderzijds toe ‘een enorme mazzelpik’ te zijn. Maar nadat hij als marinier gevochten had in Irak, was hij dus wel degelijk mans genoeg om zijn kansen ook daadwerkelijk te baat te nemen en aan de voornoemde Yale University een studie aan te vatten. Het is verfrissend, kortom, dat er nog iemand gelooft in de American Dream, en het is prachtig dat die droom voor advocaat en kersvers bestsellerautuer Vance ook echt is uitgekomen – of liever: dat hij ervoor gezorgd heeft dat die droom uitkwam –, maar al met al is de boodschap die hij brengt net zo weinig origineel als de stelling dat, bijvoorbeeld, alle steuntrekkers profiteurs zijn…

En toch, zeker het eerste deel van het boek, over de oude hillbilly’s, zeg maar, is absoluut de moeite waard en kan stellig dienen om je al wat in te lezen ter voorbereiding op ‘Hillbilly Fever’, het niet onaardige radioprogramma dat Lies Steppe en ikzelf vorige zomer opnamen en dat in juli en augustus weer zal worden uitgezonden, elke zondagavond tussen zes en acht. Neemt allen uw kansen te baat dus: veel herluisterplezier!

Christophe Vekeman

J.D. Vance, Hillbilly Blues, Een memoir over een familie en een cultuur in crisis. Verschenen bij Nijgh & Van Ditmar.

Hank Williams, Jr. - "Country Boys Can Survive" (Official Music Video)

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram