Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
De Liefhebber: Tom Lanoye

De Liefhebber: Tom LanoyeKlassieke muziek

Tom Lanoye (Sint-Niklaas, 1958), is één van de meest gelezen en gelauwerde schrijvers van ons taalgebied, en was te gast in De Liefhebber op 31 oktober.
Foto van Tom Lanoye

Tom Lanoye (c) Tessa Posthuma de Boer

Hij is romancier, dichter, columnist, scenarist , theaterauteur en begenadigd performer van zijn eigen werk. Hij stond op de shortlist van alle grote prijzen en werd bekroond met onder meer driemaal de Gouden Uil Publieksprijs, driemaal Humo’s Gouden Bladwijzer, de Gouden Uil Literatuurprijs, de Henriette Roland Holstprijs en de Gouden Ganzenveer voor zijn hele oeuvre. Veel van zijn prozawerk is verfilmd, zijn toneelstukken worden gespeeld op alle grote theaterfestivals van Europa. Hij woont en werkt in Antwerpen en Kaapstad.
En met ‘Sprakeloos’, ‘Kartonnen Dozen’ en ‘Gelukkige Slaven’ breekt hij eindelijk door in Franstalig België, via de omweg Parijs, hij wordt bij elk optreden daar op handen gedragen. Een echte tour de force die geen enkele Vlaamse schrijver, tenzij Hugo Claus, hem voordeed.

Tom Lanoye groeide op in een slagersfamilie in Sint-Niklaas. Zijn eerste liefde in de literatuur zijn de toneelstukken en de poëzie van Hugo Claus. Die liefde voor de literatuur werd hem o.m. bijgebracht door zijn leraar, de schrijver-dichter Anton Van Wilderode aan het Sint-Jozef Klein Seminarie in Sint-Niklaas. 

Herbeluister De Liefhebber met Tom Lanoye
Kunst is voor een maatschappij wat onderzoek is voor een bedrijf. Alleen is de echte return van kunst immaterieel.
Tom Lanoye

Lanoye debuteerde in 1985 met ‘Een slagerszoon met een brilletje’. ‘Schrijver wilde ik al worden van voor ik kon schrijven… Voor mijn dertigste wilde ik een roman, een dichtbundel, een toneelstuk, een toer en een bundel kritieken. Het zal overmoedig klinken, maar twijfel heb ik nooit gehad.’ Dat bleek uit zijn optreden bij Sonja Barend dat jaar, vlammend retorisch, of ‘Klein van stuk, lang van stof, kort van lontje’.

Volgden ‘Alles moet weg’ (1988), het autobiografische ‘Kartonnen Dozen’ (1991) en de Monster-trilogie (1997-2002) over België in de nasleep van de zaak Dutroux, ‘Het Derde Huwelijk’ ((2006) en ‘Sprakeloos’ (2009).
In ‘Sprakeloos’ vertelt hij het verhaal van zijn overleden moeder, een amateuractrice die, na een beroerte, haar spraak verliest. ‘Voor mij zal het altijd een bijzonder boek blijven. Niet alleen daarom, maar ook omdat het over de oorsprong van mijn taal gaat. Over de oorsprong van mijn leven. Het is mijn verhaal, maar ook dat van mijn moeder en van hoe ik als schrijver in het leven sta. … Dankzij haar heb ik de betovering van het toneel meegekregen.’

Zijn theaterwerk bestaat uit meer dan twee dozijn stukken. Oorspronkelijke stukken, zoals ‘De Jossen’(2004), of adaptaties zoals ‘De Russen!’ (2011), een zes uur durende Tsjechov-bewerking, ‘Ten Oorlog’ (1997), de elf uur lange bewerking in verzen van Shakespeare’s koningsdrama’s, die dankzij opera-intendant Gerard Mortier (‘de Diaghilev van onze tijd’), als ‘Schlachten’ de Ruhrtriënnale en de Salzburger Festspiele veroverde, ‘Fort Europa’ en ‘Mama Medea’ (2001, naar Euripides). ‘Mefisto for ever’ (2006, naar Klaus Mann) en ‘Atropa. De wraak van de vrede’ (2008) werden in de enscenering van Guy Cassiers uitgenodigd op het festival van Avignon. Die voorstellingen inspireerden de krant Libération tot het volgende: ‘Wie heeft er gezegd dat het Nederlands geen harmonieuze taal is.’ ‘Les mots de Tom Lanoye coulent de source et sont bientôt une drogue qu’on redemande.’ In 2011 gebeurde dat opnieuw met ‘Bloed en Rozen’ het verhaal van Jeanne d’Arc en Gilles de Rais. In 2014 en 2015 werkte Lanoye nogmaals met Cassiers voor de Shakespeare-bewerkingen ‘Hamlet versus Hamlet’ en ‘Koningin Lear’.

Met de roman ‘Gelukkige slaven’ (2013), het theaterstuk ‘Revue Ravage’ (2015), de novelle en theatermonoloog ‘GAZ. Pleidooi van een gedoemde moeder’ (2015) en zijn wekelijkse column in Humo mengt hij zich de laatste tijd weer uitdrukkelijk in het politieke debat.

Muziek is de rode draad doorheen het werk van deze ‘Slagerszoon met een brilletje’ die al van bij zijn geboorte hoge ambities koesterde, ‘Ik zou tegelijk een groot dichter willen worden, en een kruising tussen Frank Sinatra, Fred Astaire en Michael Jackson’ en toen al verzuchtte ‘Kon ik maar geboren worden op 50 kilometer van Broadway, als een prachtige neger die ook nog saxofoon en piano speelt’.

www.lanoye.be/

Tom Lanoye schreef in ons gastenboek:

De la musique avant toute chose

Tom Lanoye
31.10.2015

De Liefhebber

Katelijne Boon duikt in het muzikale verleden en de platenkast van een bekende muziekliefhebber.

Presentatie: Katelijne Boon

Samenstelling: Katelijne Boon

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via deliefhebber@klara.be

Elke zaterdag, telkens van 10 tot 12 uur op Klara, klara.be en de Klara-app
Nadien is de uitzending nog 4 weken lang te herbeluisteren via de site en de app