Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
De mensen willen geld

De mensen willen geldKunst & Cultuur

Christophe Vekeman mag op tijd en stond wel eens in een klassieker duiken. Maar hij las er al sterkere dan 'Het leven anno nu' van Anthony Trollope.

In het Victoriaanse tijdperk hadden ze ook al met mobiliteitsproblemen te kampen.

Krantenfeuilleton
 

Anthony Trollope, die in 1882 op 67-jarige leeftijd stierf aan een beroerte, was een van de meest succesvolle en – met tientallen romans op zijn naam tevens – productiefste Engelse schrijvers uit het Victoriaanse tijdperk. Zijn oorspronkelijk in feuilletonvorm verschenen roman The Way We Live Now zag in boekvorm het licht in 1875, toen Trollopes faam enigszins tanende was, wat evenwel niet wegneemt dat het boek, dat door de schrijver zelf in zijn autobiografie uitdrukkelijk níét tot zijn mislukkingen gerekend werd, heden ten dage vrij algemeen als zijn meesterwerk wordt beschouwd.

Het is in elk geval, met zijn honderd hoofdstukken die samen 867 kantjes beslaan, zijn dikste roman, een echte pil die zich nochtans – dus spijts zijn indrukwekkende omvang en de zeer vele verhaallijnen, intriges en nevenintriges erin – door één enkele zin doeltreffend samenvatten laat: de mensen willen geld.

Financiële crisis anno 1873

Trollope werd bij het schrijven van Het leven anno nu, zoals de Nederlandse vertaling is getiteld, dan ook geïnspireerd door wat de geschiedenis zou ingaan als de ‘Panic of 1873’, de financiële crisis die in Groot-Brittannië maar tevens in de rest van Europa en in de Verenigde Staten het startschot zou wezen van de ‘Long Depression’ en die onder meer het gevolg zou zijn geweest van al te roekeloze en bijgevolg faliekant aflopende speculatieve investeringen, met name in de spoorwegsector.

Ook in 'Het leven anno nu' is het de zogenaamde aanleg van een treinlijn, bedoeld om in het verre westen Salt Lake City met Mexico te verbinden, die een aantal personages verleidt in dienst te treden bij, dan wel geldelijk te investeren in, de Great South Central Pacific and Mexican Railway Company, en de belangrijkste onder hen is de steenrijke en machtige quasi-oplichter Augustus Melmotte. Hoe dan ook heeft er ronduit níémand iets anders dan zelfverrijking op het oog:

Terwijl Melmotte de documenten las, gooide Fisker er af en toe een woord tussendoor. Maar de woorden hadden totaal geen betrekking op het toekomstig nut van de spoorlijn of het voordeel dat zo’n verbinding voor de wereld in het algemeen zou opleveren, maar richtten zich alleen op de vraag naar de aandelen, die door een juiste aanpak zeker zou kunnen worden gewekt onder de speculanten van deze wereld.’

Anthony Trollope was gematigd tevreden over zijn roman, anderen noemen het zijn meesterwerk
Een would-be schrijfster

Sommige betrokkenen hebben gewetensproblemen of worden verteerd door angst en onzekerheden, maar daar heeft een man als Melmotte zelf vanzelfsprekend geen enkele last van. Of zoals een vrouw in het boek het bewonderend uitdrukt: 

‘Zo’n man staat boven eerlijkheid, zoals een groot generaal boven medemenselijkheid staat als hij een leger offert om een land te veroveren. Zulke grootheid gaat niet samen met kleine gewetensbezwaren. Een dwerg wordt door een sloot tot staan gebracht, maar een reus stapt over rivieren.’

Toch zijn het niet alleen de speculanten in deze satirische roman die door geldzucht en bezitsdrang worden gedreven, en dat blijkt al meteen op de eerste bladzijden, wanneer wij kennismaken met de genaamde lady Carbury, die druk bezig is een aantal recensenten aan te schrijven in de hoop om hen zover te krijgen dat ze haar pas verschenen roman gunstig bespreken.

Lady Carbury, immers, snakt naar succes, dat zij – wellicht niet onterecht – in de eerste plaats meent te kunnen verwerven, niet door goede boeken te schrijven, maar wel door de juiste mensen te overhalen om publiekelijk te bewéren dat haar boeken goed zijn. En waarom succes eigenlijk zo belangrijk is voor haar? Kijk hoe het allemaal begonnen is, haar avontuur in de ‘Literatuur’, door lady Carbury steevast met hoofdletter geschreven:

‘Ze had gehoord van het succes van deze of gene man of – wat haar nog meer raakte – de verdiensten van deze of gene vrouw in de literatuur. En het had haar toegeschenen dat ze, binnen redelijke grenzen, veel goeds kon verwachten. Waarom zou ze geen duizend per jaar aan haar inkomen toe kunnen voegen zodat Felix weer als een heer zou kunnen leven (…)!’

 

Ingewikkelde driehoeksrelaties

Deze Felix, haar vijfentwintigjarige zoon, het prototype van de dronken nietsnut, wordt al evenmin geplaagd door scrupules waar het geldgewin betreft: als hij de twintig pond die hij van zijn moeder heeft geleend in een mum van tijd aan de goktafel omzet naar een geldsom die in de duizenden loopt, beslist hij toch maar het zekere voor het onzekere te nemen en het futiel geworden bedragje niet aan haar terug te geven…

En dan is er nog de liefde, natuurlijk, die in een boek als dit vanzelfsprekend gul aan bod komt en meer bepaald voortdurend strijd leveren moet met de neiging van zowat iedereen om in de eerste plaats te trouwen voor het geld. Felix, bijvoorbeeld, wordt door zijn moeder aangespoord achter de enige dochter van Melmotte aan te zitten, hoewel hij meer voelt voor het plattelandsmeisje Ruby Ruggles, terwijl zijn zuster Hetta verliefd is op Paul Montague en op haar beurt wordt aanbeden door Montagues vriend Roger Carbury, enzovoort enzoverder.

Soap

Wie houdt van boeken waarin het wemelt van zinsneden als ‘Zoals de lezer zich herinneren zal’ en zich graag laat meeslepen door soaperig aandoende geschiedenissen die zich afspelen in de maatschappelijke bovenlagen van het Victoriaanse Engeland, is bij 'Het leven anno nu' heel zeker aan het goede adres. Trollope laat zich met dit boek omschrijven als een kruising tussen Charles Dickens en Oscar Wilde.

Mensen, echter, die hun mening bevestigd willen zien dat de rijken te rijk en bovendien uit de aard van hun natuur ronduit kwaadaardig zijn, zullen er meer behoefte aan hebben hun mening dienaangaande te verkondigen op Facebook of aan een andere toog dan dat ze bijna negenhonderd bladzijden lang een satirische roman van bijna honderdvijftig jaar oud zullen gaan zitten lezen.

Christophe Vekeman

'Het leven anno nu' van Anthony Trollope verscheen bij uitgeverij IJzer en wordt in Vlaanderen verdeeld door Epo

Uit het Engels vertaald door Marijke Loots

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram