Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
De Passies van Bach: waar komen die gesamtkunstwerken, midden in de 'stille' week, vandaan?

De Passies van Bach: waar komen die gesamtkunstwerken, midden in de 'stille' week, vandaan?Klassieke muziek

Een zoektocht, met Bart Stouten, naar de verre roots van Bachs Passies. De Mattheus- en Johannespassie worden integraal uitgezonden. Tussendoor begeeft Bart zich op het spanningsveld tussen stilte, zoals verdedigd door de strenge piëtisten, en muziek die alle voorradige krachten in Leipzig tot het uiterste oprekte. Drie vrijdagen met serene Bachmuziek in sublieme vertolkingen. Plus een analyse van alle invloeden die diep op Bach inwerkten.
Bachs passies: een krachtig doorleefde symbiose van muziek en woordPassiespelen Tegelen 2020

De spirituele kracht van een lichamelijke participatie in het Olijfbergdrama

Bachs Passies, zijn grote, belangrijke werken, speelden het hele jaar in zijn hoofd. Hij zag ze als de plek waar het summum van zijn artistiek kunnen mocht stralen.

Deze Passies doen veel meer dan een uitgelezen muzikale vorm zoeken voor het beleven en intensifiëren van het protestants geloof. Zo bezegelen ze ook een concurrentiestrijd tussen Noord-Duitse steden. Hamburg had al de gewoonte om Passies van verlichtingsdenker Barthold Heinrich Brockes te vertolken. Ook Frankfurt, waar Telemann Kapelmeester is, ensceneerde een grote Passie op basis van dit wijd verbreide libretto. De vermaarde en zelfs gevreesde musicoloog Johann Matteson maakte van de nieuwe passiestijl een heuse showcase.

Bart Stouten gaat in deze driedelige Klara-reeks samen met Bart Tijskens op zoek naar de verre roots van de Passionen, tot diep in de Gregoriaanse traditie, en klimt via de antifonale en responsoriale gezangen rond het lijdensverhaal van Christus op naar de Passiespelen in Oberammergau, de Passiespelen en Mysteriespelen in Frankrijk en de 'laude spirituali' die men naar model met de middeleeuwse mysteriespelen opvoerde in het oratorium, een speciale gebedsruimte in de kerk. Nieuwe motetpassies belichtten de rol die Luther bewaarde voor de muziek in het protestantisme. Spirituele muziek, die de voorloper was van de Passies, bloeide open bij Bachs voorloper Heinrich Schütz. Schütz staat vooral bekend om zijn genialiteit in het overbrengen van de diepere betekenis van het woord, helemaal in de geest van Luther.

Toch was er ook meteen enige afkeer bij piëtistische Lutheranen voor muziek die zich bediende van Brockes 'hitsige' beeldtaal. Geleidelijk echter groeit de acceptatie voor een muzikale weerspiegeling op het lijdensverhaal in de stille week - 'anders is het resultaat dat men in slaap valt'. Neemt niet weg dat de 'immense' Passies van Bach voor die aanvankelijke eenvoud een gewaagd alternatief aanbieden, dat de kerkelijke autoriteiten met niet gering wantrouwen tegemoet traden.

Integrale versies van de Mattheuspassie en Johannespassie krijgt u op vrijdag 2 en 16 april 2021 . Daaromheen schildert Bart het volledige beeld, met een klemtoon op de genese van het genre op 9 april, wanneer ook de vermeende, niet meer in een officiële versie voorhanden Passies van Bach onder de loupe worden genomen.


 

De Passies van Bach

Bart Stouten neemt u mee op een zoektocht naar de verre roots van Bachs Passies. Met een integrale uitzending van de Mattheus- en Johannespassie op respectievelijk vrijdag 2 en 16 april.

Presentatie: Bart Stouten
Muziek: Bart Tijskens

Op vrijdag 2, 9 en 16 april 2021 van 14 tot 18u, op Klara, klara.be en de Klara-app.