Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
De vrouwelijke Houellebecq

De vrouwelijke HouellebecqKunst & Cultuur

Christophe Vekeman las 'Het leven van Vernon' van de Franse schrijfster Virginie Despentes (uitgeverij De Geus). Lezenswaardig, maar uiterst cynisch en pessimistisch.
Cover van het boek Het Leven van Vernon van Despentes

Despentes, Het leven van Vernon (De Geus)

In Frankrijk is Virginie Despentes (1969), een voormalige prostituee en schrijfster van veelzeggend getitelde boeken als Apocalypse Bébé en het door haarzelf verfilmde Baise-Moi, bijna even veelbesproken als Michel Houellebecq, met wie zij nogal wat gemeen heeft. Ook Despentes, immers, is provocerend, pessimistisch, heeft een naturalistisch aandoend oog voor het smerige, terneerdrukkende detail en mag graag haar toevlucht nemen tot een Houellebecqachtige vorm van lapidair sarcasme in zinnen als ‘Aïsja droeg een hoofddoek, je kon niet zeggen dat dat haar aantrekkelijkheid verhoogde – het enige wat je zag was haar neus.’

Het voornaamste verschil tussen beiden is wellicht dat Houellebecq een soort van profeet is of althans wil zijn en bijgevolg boeken schrijft die zich afspelen in de nabije toekomst of waarin hij waarschuwt voor kwalijke tendensen in de hedendaagse samenleving, terwijl Despentes met haar jongste roman Het leven van Vernon, deel 1 een boek aflevert waarin de toekomst reeds een voldongen en onveranderlijk feit lijkt te zijn. Het einde is bij Despentes niet zozeer nabij als dat het wel degelijk is aangebroken, de dystopie is werkelijkheid geworden, en de wereld is het resultaat van wat onherroepelijk achter de rug ligt. Dat laatste heeft de wereld trouwens gemeen met zowat alle personages – en dat zijn er nogal wat – die de roman bevolken, en die zonder uitzondering verdrietig zijn omdat ze vroeger gelukkiger waren, wat vooral wil zeggen: jónger. Of zoals hoofdfiguur Vernon het aan het begin van het boek stelt: ‘Het leven bestaat vaak uit twee wedstrijdhelften: in de eerste helft strooit het je zand in de ogen en laat het je denken dat alles loopt, maar in de tweede helft, als het merkt dat je ontspannen en weerloos bent, deugt er opeens niets meer en krijg je klappen.’ 

Het valt op dat de culturele bovenlaag van Parijs vrijwel geheel bestaat uit drugsverslaafd, door afgunst verteerd en moreel verwerpelijk menselijk wrakhout.
Christophe Vekeman over Het Leven van Vernon

Vernon, bijna vijftig, heeft dan ook reden tot klagen, want nadat hij vijfentwintig jaar lang, totdat die over de kop ging, een platenwinkel heeft opengehouden, nadat hij zijn bijstandsuitkering verloren heeft én nadat de bevriende, steenrijke rockster die de laatste jaren zijn huur betaalde is gestorven aan een overdosis, speelt hij het dak boven zijn hoofd kwijt en is hij aangewezen op kennissen, liefjes uit vroegere, betere tijden en dergelijke om de nacht bij door te brengen. Van al deze mensen wordt uitvoerig het mentale huishouden uit de doeken gedaan door Despentes, soms op het langdradige af, maar vaak ook op redelijk indrukwekkende wijze, met veel inzicht en humor, waarbij vooral opvalt dat de culturele bovenlaag van Parijs, waartoe de meeste personages immers behoren, vrijwel geheel bestaat uit drugverslaafd, door afgunst verteerd en moreel verwerpelijk menselijk wrakhout. 

Portret van schrijfster Virginie Despentes
Virginie Despentes, Foto: Le Magazine Littéraire

Het is waarlijk een ongemeen cynisch wereldbeeld dat Virginie Despentes in dit eerste deel van wat een trilogie gaat worden schetst. Bijvoorbeeld: terwijl een vrouw in een pashokje sexy lingeriesetjes past en zich verkneukelt in de manier waarop zij straks tegen haar vriendinnen zal opscheppen over het gloednieuwe liefdesgeluk dat zij op haar weg heeft gevonden, rooft de kersverse amant in kwestie haar halve boekenkast leeg alvorens zijn biezen te pakken. Of nadat een man, ‘een rechtse klootzak’ voor wie de verschijning op het televisiescherm van de Joodse schrijfster Elisabeth Lévy de uitwerking heeft van een rode lap op een stier, als zijn mening heeft te kennen gegeven dat het Nabije Oosten, inclusief Israël dus, eenvoudigweg onder de napalm zou moeten worden bedolven, dient zijn vriend naast hem op de bank hem in gedachten van weerwoord: ‘Wat hem betreft, hij mag Elisabeth Lévy wel. Je ziet dat het een griet is die van seks houdt. En van coke – wat ook nooit weg is.’

Op de achterflap wordt de roman ‘zowel een thriller als een sociale roman’ genoemd. Het eerste deel van deze bewering is een regelrechte leugen, maar de omschrijving ‘vrouwelijke Houellebecq’ doet Despentes alle eer aan.

Christophe Vekeman

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram