Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
De Zonnekoning en de muziek

De Zonnekoning en de muziekBlijf verwonderd!

Louis XIV, de Zonnekoning, promootte kunst en cultuur tot meerdere eer en glorie van zichzelf, van Versailles, van Frankrijk. Dat betekende een enorme stimulans voor beeldhouw-, schilder- en bouwkunst én voor muziek. Louis XIV liet zich graag door muziek begeleiden doorheen de dag: van blaasmuziek in openlucht op de Cour de Marbre bij het ontwaken, over religieuze muziek tijdens de dagelijkse mis, ’s namiddags muziek ter ontspanning tijdens een wandeling of jacht.
© Evaristo Baschenis

Still Life of Musical Instruments and a Tricorn (ook bekend als Nature morte aux instruments de musique et tricorne)

Maar ook kamermuziek in de beslotenheid van ’s konings salons, tot het bijwonen van een opera of andere feestelijke spektakels, muziek bij het avondeten en tenslotte zacht getokkel bij het slapengaan.

Jean-Baptiste Lully was dé hofcomponist bij uitstek, en lieveling van de koning omwille van zijn frisse (dans)muziek (met Italiaanse invloed want Lully was een Italiaan van geboorte). Toen de koning niet meer danste, gooide Lully het over een andere boeg en werkte hij samen met zijn librettist Philippe Quinault de Franse opera uit: de tragédie lyrique. De koning kende hem op dat domein een monopolie toe. Maar Lully componeerde ook religieus werk. Bekend is het verhaal rond zijn Te Deum – bij een repetitie stootte hij met de punt van zijn dirigeerstok in zijn voet, de wonde raakte ontstoken en gangreen tastte zijn been aan. Lully zou aan deze infectie overlijden.

Marc-Antoine Charpentier was een begenadigd componist en groot concurrent voor Lully, maar hij moest vaak het onderspit delven. Bovendien werd hij tijdens een selectie voor nieuwe hofcomponisten ziek en zag hij zo de job aan zijn neus voorbij gaan. Louis XIV erkende wel zijn talent en kende hem een jaargeld toe.

De componisten van religieuze muziek waren verbonden aan La Chapelle, de muziekafdeling betreffende religieuze aangelegenheden. Zij werden aan allerlei strenge proeven onderworpen vooraleer zij – met goedkeuring van de koning – werden aangesteld. Henry Du Mont speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van het typisch Franse motet (religieus gezang in het Latijn). Michel-Richard Delalande zou hem opvolgen en de nieuwe lieveling van Louis XIV worden. Delalande componeerde ook niet-religieuze muziek, bijvoorbeeld de Symphonies pour le souper de roi, om de lange ceremonie van het avondmaal wat aangenamer te maken.

En dan was er ook nog een hele schare topcomponisten en -muzikanten die op eenvoudig verzoek van de koning hun muziek kwamen uitvoeren in zijn persoonlijke vertrekken: Marin Marais (gamba), Michel Lambert (airs de cour), François Couperin… Een aanstelling werd ook al wel eens van vader op zoon doorgegeven zoals in de families Hotteterre en Philidor.

Louis XIV hield in het bijzonder van de gitaar – een instrument dat hij ook zelf bespeelde. De gitarist-theorbespeler Robert de Visée genoot dan ook het privilege de koninklijke ceremonie van het slapengaan met zacht getokkel te begeleiden.

De Zonnekoning

10 weken lang doet meesterverteller Johan Op de Beeck het levensverhaal van De Zonnekoning uit de doeken. Verwacht u aan een weergaloos verhaal , vol van anekdotes, soms smakelijk, soms bijzonder onsmakelijk en gruwelijk.

Presentatie: Johan Op de Beeck

Productie: Rolly Smeets & Annick Lesage

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via zonnekoning@klara.be

Vanaf 14 oktober 2018, 10 zondagen lang, telkens van 18 tot 20 uur op Klara, klara.be, de Klara-app én als podcast.