Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Dolgedraaid - Danser Brut

Dolgedraaid - Danser BrutKunst & Cultuur, Expo

Bozar

Danseres Valeska Gert

Wie?

Bozar in Brussel en Museum Dr Guislain in Gent sloegen de handen in elkaar voor deze tentoonstelling die ook over de twee plekken verdeeld is. Danser Brut was oorspronkelijk te zien in het LaM in Villeneuve-d'Ascq. Bozar en Museum Guislain namen deze tentoonstelling gedeeltelijk over maar varieerden, vulden aan en legden eigen accenten.

Wat?

Danser Brut verwijst naar het begrip art brut, waarmee de Franse kunstenaar en wijnhandelaar Jean Dubuffet die kunst had benoemd die spontaan opsprankelt vanuit een innerlijke drang, vaak ook vanuit mentale stoornissen zoals de kunst van psychiatrische patiënten. Ook het lichaam reageert op innerlijke spanningen, het ageert uit wat de geest niet kan beheersen. Dat kan gaan over dansen, een onbedwingbare drang om te springen, of over spastische bewegingen. Van de vrolijke rondedans die kan overgaan in een doldraaiende trancebeweging bijvoorbeeld, of in de roes van de tarantella. Op deze tentoonstelling vervagen grenzen. Tussen dans en de pure beweging, tussen kunst van zogeheten 'outsiders' of psychiatrische patiënten en die van de 'insiders'. Tussen onderzoek en enscenering. 

Wat te denken van een fenomeen als de dansepidemieën die in het verleden af en toe de kop opstaken, zich verspreiden over grote regio's van Europa en die uiterst besmettelijk leken? Was dit een uiting van angst, verzet, van hysterie? 

Een grote rol is weggelegd voor de beroemde 19de eeuwse dokter Jean Martin Charcot die in het Hôpital de la Salpêtrière in Parijs onderzoek deed naar patiënten die leden aan epileptische en hysterische aanvallen. Bovendien zorgde Charcot er ook voor dat beelden vaneen hysterische aanval in het collectieve geheugen belandden. Hij liet foto's en tekeningen maken van patiënten, en voerde hen onder hypnose ook op voor een geïnteresseerd publiek waar naast medische studenten ook politici, journalisten en kunstenaars op afkwamen. 

De avant-gardes putten eind 19de eeuw, begin 20ste eeuw rijkelijk uit deze schat aan materiaal, hoe voyeuristisch soms ook. Het maffe loopje van Charlie Chaplin herken je in de onregelmatige manier van stappen van patiënten uit La Salpêtrière die werden gefilmd tijdens hun wandeling in het park. De beroemde cancan-danseres Jane Avril, vereeuwigd door Toulouse Lautrec, was een patiënte in La Salpêtrière en ontdekte daar haar eigen manier van dansen. Nog veel expressiever is de Duitse Valeska Gert, geassocieerd met Dada. Zij danste waanzinnige pantomimes waarbij ze spastische bewegingen maakte, haar tong uitstak, met de ogen rolde, terwijl ze bijvoorbeeld een orgasme danste. 

 

Waarom moet u dit zien?

Danser brut brengt een een schat aan materialen samen, objecten die veel vragen oproepen. Op deze tentoonstelling over beweging is ook veel beweging te zien, met vele filmfragmenten, maar ook met draaiende sokkels en kunstwerken die zo dynamisch getekend of geschilderd zijn dat ze vanzelf beweging oproepen. De twee toonplekken, in Museum Dr Guislain in Gent en in Bozar in Brussel, vertellen geen vervolgverhaal maar leggen andere accenten bij dezelfde thema's (de rondedans, trance en bezetenheid, van Charcot tot Chaplin, een woud van gebaren, en de dans van het potlood).

 

Praktisch?

Danser Brut is tot 10 januari te zien in Museum Dr Guislain in Gent, en Bozar in Brussel. 

Beluister

Curator Ann Geeraerts van Bozar en artistiek directeur van Museum Dr Guislain Bart Marius vertelden een en ander over de tentoonstelling in Pompidou van donderdag 24 september, een uitzending waarin ook choreografe en danseres Anne Teresa De Keersmaecker te gast was.

Ann Geeraerts en Bart Marius over Danser Brut in Pompidou
Klik hier om dit audiobestand te downloaden