Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Donderdag 29 december: 1777-1781

Donderdag 29 december: 1777-1781Klassieke muziek

In 1777 komt het tot een eerste breuk met Salzburg. Mozart geeft zijn ontslag en vertrekt met zijn ouders richting Parijs, op zoek naar nieuwe professionele horizonten via Augsburg, Mannheim en München. Het werden erg bepalende jaren voor de jonge Mozart, emotioneel en muzikaal.
De familie Mozart, met een portret van moeder aan de muur, schilderij van Johann Nepomuk della Croce, c. 1780

de familie Mozart, c. 1780

Op hun weg naar Parijs, reisden de Mozarts na een kort verblijf in München verder naar Leopolds familie in Augsburg. In oktober ontmoette Mozart daar zijn nichtje Maria Anna Thekla ('das Bäsle'), met wie hij een intieme relatie had en met wie hij een pikante correspondentie voerde. Tijdens hun verblijf in Mannheim maakte hij kennis met muzikanten van het befaamde hoforkest en werd hij verliefd op Aloysia Weber, aan wie hij zangles gaf.

Mannheim bood echter geen perspectief op een aanstelling en op 14 maart 1778 reisde hij met zijn moeder door naar Parijs. In één van zijn brieven gewaagt Mozart van een mogelijke aanstelling als organist in Versailles. Maar dat zag hij niet echt zitten, ondanks de financiële noodzaak. Mozart verdiende nauwelijks geld, maar werd overal uitgenodigd om 'gratis' te spelen. In deze periode schreef Mozart zijn balletmuziek Les Petits Riens (KV 299b) en de Parijse symfonie in D groot (KV 297). De symfonie beleefde haar triomfantelijke première tijdens de Concerts Spirituels op 18 juni. Maar dan slaat het noodlot toe. Zijn moeder -die al enige tijd ziek was- kreeg hoge koorts. Na een in die tijd gebruikelijke aderlating om de koorts te laten zakken, bloedde ze dood. Zij overleed op 3 juli 1778. In een brief aan zijn vader die dag heeft hij het nog over haar verslechterende toestand, niet over haar dood en over het enthousiaste onthaal van zijn Parijse symfonie. Parijs bracht hem naast enkele triomfen, vooral veel verdriet en weinig hoop op een nieuwe aanstelling.

Zijn brieven uit die dagen zijn zowel ontwapenend als hartverscheurend. Hoe hij zijn vader eerst via een vriend informeert over haar dood en hem in zijn volgende brief van 9 juli 1778 de ware toedracht vertelt:
“Ik hoop dat U bereid zult zijn een van de treurigste en pijnlijkste berichten met standvastigheid aan te horen. – U zult door mijn laatste brief van de 3e erop voorbereid zijn dat U geen goed nieuws mag verwachten. Op diezelfde dag, de 3e, is mijn moeder ’s avonds om 10 uur 21 minuten in Gods zaligheid heengegaan. Maar toen ik U schreef was ze al in het genot van het hemelse rijk, alles was al voorbij. Ik schreef U ’s nachts – ik hoop U en mijn lieve zuster zult mij dit kleine en zeer noodzakelijke bedrog vergeven, want nadat ik me door mijn eigen pijn en treurnis de Uwe voorstelde kon ik het onmogelijk over mijn hart verkrijgen U onmiddellijk met dit vreselijke bericht te verrassen…. Ik heb pijn genoeg gevoeld, heb genoeg geweend, maar wat hielp het? Ik moest mij troosten: doet u het ook zo mijn lieve vader en mijn lieve zuster! Weent U, weent u zolang het moet, maar troost u ten slotte.”

Via Straatsburg keert Mozart na een verblijf van zes maanden alleen en ontgoocheld terug naar München. Daar bood de familie Weber, die kort daarvoor Mannheim had verlaten, hem onderdak. Aloysia negeerde Mozarts avances. Op dat moment besefte hij dat het nooit iets zou worden tussen hen beiden.

Op aandringen van vader Leopold keerde Mozart uiteindelijk naar Salzburg terug waar hij voor een salaris van 450 gulden opnieuw werd aangesteld aan het bisschoppelijk hof. Zijn taken waren divers: musiceren, het knapenkoor onderrichten en zowel geestelijke als wereldlijke muziek componeren. Op 29 januari 1781, twee dagen na zijn 25ste verjaardag ging zijn opera Idomeneo (KV 366) in première in het Residenztheater te München. Daarna stort hij zich in het carnavalsfeest, er zich niet van bewust dat Colloredo stilaan zijn geduld verliest in Salzburg.

Amadeus (10 - 13 uur)

Presentatie: Katelijne Boon

Samenstelling: Paul De Smet

Contact: amadeus@klara.be