Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Een alien in de beeldentuin van Kröller-Muller

Een alien in de beeldentuin van Kröller-MullerKunst & Cultuur

In het Nederlandse Kröller-Muller Museum is vlak voor de zomer van 2016 een nieuw monumentaal werk van de Franse kunstenaar Pierre Huyghe aan het publiek voorgesteld.
La saison des fêtes van Pierre Huyghe

La saison des fêtes van Pierre Huyghe

La saison des fêtes

Lisette Pelsers, de directrice van het Kröller-Muller Museum, was te gast bij Nicky Aerts in Belmondo in juli 2016 om een en ander uit de doeken te doen. La Saison des Fêtes is de eerste grote ingreep door een kunstenaar in de beeldentuin sinds jaren. Het werk is een cirkelvormige tuin met een diameter van 20 meter, onderverdeeld in twaalf “taartpunten” en omgeven door een landschap van zandheuvels. Het is een gigantische jaarkalender, waarbij de planten symbool staan voor de verschillende feestdagen die het verloop van een jaar articuleren. In het midden torent een palmboom boven het landschap van de Veluwe uit. Lisette Pelters noemde deze boom in Belmondo de piece de résistance die als een alien in het park geland is. Het is een vervreemdende ervaring zoals Pierre Huyghe die in de rest van zijn oeuvre wel meer aan bod laat komen.

Pierre Huyghe (°1962) is een Franse kunstenaar die met heel uiteenlopende media werkt. Sculpturen, teksten, film, foto, tekeningen, architecturale ingrepen en muziek, maar ook acteurs, dieren, planten, ijs, rook en licht. Zijn werk kan de vorm aannemen van een dagboek, of van een reis naar Antarctica. Meestal zorgt hij voor een totaalervaring. Het publiek is voor Pierre Huyghe niet zomaar een bezoeker, eerder een deelnemer en een getuige.

Pierre Huyghe behoort tot een generatie kunstenaars die begin jaren 90 doorbrak. Zij stelden de vanzelfsprekendheid van de tentoonstellingsruimte, als een plek waar het publiek naar een afgewerkt product komt kijken, in vraag. In Frankrijk was dat een groep vrienden met naast Pierre Huyghe o.a. Philippe Parenno en Dominique Gonzalez-Foerster.

Een goed voorbeeld van Huyghe’s werkwijze is de film The Host and the Cloud uit 2010. Hierin zien we in het leegstaande Musée des Arts et Traditions Populaires in Parijs een aantal mensen deelnemen aan een reeks vreemde experimenten en rituelen. Op de retrospectieve van Pierre Huyghe (in het Centre Pompidou in 2013 en in het Museum Ludwig in Keulen in 2014) waar de film deel van uitmaakte, doken sommige figuren uit deze film plots in de zaal op. De kunstenaar speelt hier – zoals vaker in zijn installaties - met de spanning tussen realiteit en fictie en met elementen als de tijd en het collectieve geheugen. In het Frans zou je zijn trippy werken kunnen samenvatten als exposition rime avec expédition, de tentoonstelling als een ontdekkingstocht. Elk nieuw werk, elke tentoonstelling is ook een nieuwe etappe op een reis. De vraag is naar waar?

Het bekendste werk van Pierre Huyghe, Untilled (2012) was te zien op dOCUMENTA 13 in het Duitse Kassel. In een hoek van het barokke Karlsauepark legde hij een soort artificiële tuin aan, met geneeskundige, lust- en hallucinaties opwekkende planten. Daarnaast stootte de bezoekers op het beeld van een naakte vrouw met een bijenkorf als hoofd en een witte hond met een roze geschilderde voorpoot.

In de beeldentuin van het Kröller-Muller Museum heeft men de laatste maanden hard gewerkt aan La Saison des Fêtes. Onder de 3300 m³ zand die hiervoor zijn aangevoerd, is het oorspronkelijke terrein vrijwel verdwenen. In deze tuin, omring door vers aangelegede duinen, draait alles om gewassen, verbonden met feestdagen van over de hele wereld. De bezoeker vindt hier meer dan veertig soorten: eenjarige en vaste planten, bollen, heesters en bomen, met als blikvanger een palmboom, een Washington Robusta, een soort die iet of wat bestand is tegen het Nederlandse klimaat. Met de bloei van de verschillende planten worden de feestdagen, de seizoenen en de maanden van het jaar telkens opnieuw actueel. Op een voorbereidende tekening staat een aantekening die wijst op een rituele positionering (t.o.v. de zon, noord, zuid, oost en west).
La Saison des Fêtes is een herneming van een gelijkaardige installatie in het Palacio de Cristal del Retiro, een grote serre in een park in Madrid (in 2010). In Otterlo is de tuin wel omgeven door een duinlandschap waarachter de palmboom in het centrum van het eiland zichtbaar is, als een fata morgana in de bossen van de Hoge Veluwe.

Kröller-Muller directrice Lisette Pelsers over 'La saison des fêtes'
een schets voor 'La saison des fêtes'
een schets voor 'La saison des fêtes'
een beeld uit 'The Manifesto of Goodness' van Oscar Santillan
een beeld uit 'The Manifesto of Goodness' van Oscar Santillan

Nature Based

Op de bijhorende tentoonstelling Nature Based, binnen in het museum, zijn er nog twee videowerken van Pierre Huyghe te zien: Streamside Day (2003) en Untitled (Human Mask) (2014).

In Streamside Day zien we een aantal scenes die opgenomen zijn in de gelijknamige plaats, een nieuw aangelegd modeldorp in de staat New York. Een verdwaald hert dat door een leegstaand huis loopt, kinderen spelen op straat, een vreemde optocht met verklede mensen (is het misschien carnaval?). Het is de registratie van een feest in dit archetypische dorp dat een Lynchiaanse sfeer uitademt. Alles is door de kunstenaar in scene gezet.

In de video Human Mask komt een steeds weerkerend thema in het werk van PH aan bod: het masker. De man met de lichtbak als hoofd, de naakte vrouw met de bijenkorf als hoofd, de kreeft naast een reproductie van Sleeping Muse van Brancusi. In Human Mask zien we wat op het eerste zicht een meisje in schooluniform lijkt. Bij nader toezien is het een aap die een No-achtig masker en een pruik draagt. De scènes zijn deels opgenomen in een restaurant in Tokyo waar effectief twee apen als obers werken. De plaatselijke autoriteiten hebben aan het restaurant toestemming gegeven om met de dieren te werken. De apen krijgen sojabonen als beloning. PH baseerde zijn werk op een YouTube video waarin de oorspronkelijke apen getoond werden. Andere scenes werden met een drone gefilmd in de verlaten straten van Fukushima. De sfeer is onwerkelijk.

Naast werk van Pierre Huyghe zijn er ook video's te zien van Oscar Santillan en Persijn Broersen & Margit Lukács.

Oscar Santillan (1980, Ecuador) werkt impulsief. Hij laat het toeval een belangrijke rol spelen. In zijn oeuvre staan vaak alledaagse objecten of gegevens centraal die door zijn ingreep bijzonder worden.

Het werk Accompaniment of a falling leaf (2012) is letterlijk een ode aan een vallend boomblad. In dit videowerk zien we beelden van een weelderig bos, waar muzikanten uit een rockband staan opgesteld. Ze richten hun blik op het bladerdak en wachten af. Net op het moment dat je je als toeschouwer afvraagt of er nog iets gaat gebeuren, dwarrelt er als gevolg van een zacht briesje een boomblaadje omlaag. De band start plotseling met spelen, maar houdt net zo abrupt weer op zodra het blaadje de bosgrond heeft bereikt. Het vallende boomblaadje, een bijna nietige gebeurtenis, wordt door de muzikale begeleiding van de band verheven tot het belangrijkste onderdeel van het bos.

The Manifesto of Goodness (2012): de kunstenaar op stap in de velden. Hij drinkt melk rechtstreeks van de koe. Hij houdt de melk in zijn mond, begeeft zich naar het dorp in de nabijheid en geeft de melk door aan een kat die hij op straat tegenkomt. Het is een poging om via lichaamssappen een nieuwe band tussen mens en dier te vormen.

Persijn Broersen en Margit Lukács is een Nederlands kunstenaarsduo dat met foto’s, film en video werkt. Zij maken immersieve installaties die meestal sterk geïnspireerd zijn door sciencefiction. Hun werk is een zoektocht naar de bronnen van de hedendaagse beeldcultuur. Zij laten zien hoe de werkelijkheid, de massamedia en fictie met elkaar verweven zijn in de hedendaagse samenleving.

In Establishing Eden (2016) herschiepen Broersen & Lukács de landschappen van Nieuw-Zeeland die door de amusementsindustrie gekaapt werden om hen te presenteren als een nieuw paradijs. Establishing Eden is een analyse van het establishing shot: het moment waarop een landschap gedefinieerd wordt en een hoofdrolspeler wordt. In kaskrakers als Avatar en de Lord of de Rings-films zijn deze beelden gebruikt om Nieuw-Zeeland vast te leggen en te confisqueren als een nieuw paradijs. Broersen & Lukács herscheppen deze beelden en tonen dit Eden als een serie platte beelden, waarmee ze een schijnrealiteit scheppen, een illusie die even gemakkelijk samenvalt als desintegreert.

een beeld uit 'Establishing Eden' van Persijn Broersen & Margit Lukács
een beeld uit 'Establishing Eden' van Persijn Broersen & Margit Lukács

Belmondo

Tijdens de zomermaanden gidst Belmondo je elke zaterdagochtend naar de beste culturele evenementen in binnen- en buitenland. Thuisblijvers kunnen wegdromen met inspirerende verhalen over kunst, literatuur en geschiedenis.

Presentatie: Olav Grondelaers

Samenstelling: Gerrit Valckenaers

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via belmondo@klara.be

Elke zaterdag van 10 tot 12 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 1 week lang te herbeluisteren via de site en de app.