Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Een geestige rouwroman die zijn vergelijk niet kent

Een geestige rouwroman die zijn vergelijk niet kentKunst & Cultuur

George Saunders sleepte de Man Booker Prize 2017 in de wacht met 'Lincoln in de bardo', in het Nederlands verschenen bij De Geus. Een hoogst eigenaardige roman, merkte Christophe Vekeman.
Cover van het boek

George Saunders, Lincoln in de bardo, De Geus

De langverwachte eerste roman van George Saunders, geboren in 1958 en auteur van onder meer de verhalenbundel Tien December, heet Lincoln in de bardo, een titel die mij persoonlijk, in mijn hoedanigheid van vrij fervente niet-boeddhist, onverbiddelijk richting Google stuurde, waar ik te leren kreeg dat ‘bardo’ de Tibetaanse term is voor het specifieke tussenstadium waarin wij mensen zouden belanden nadat wij gestorven maar nog niet herboren zijn. En inderdaad speelt deze roman zich af op een kerkhof in Washington, waar menig geest ronddoolt – alle, zonder uitzondering, onstoffelijke, schimmige restanten van mensen die een onvoltooid, vaak ongelukkig leven hebben geleid en daarenboven in de waan verkeren dat zij niet dood maar ziek zijn en bijgevolg ooit, straks, de draad van hun bestaan wederom zullen kunnen oppakken.

Op een dag komt ook de elfjarige Willie Lincoln aan op de begraafplaats, het betreurde, aan een met hoge koorts gepaard gaande ziekte bezweken zoontje van de danmalige president, want het jaar is 1862 en de Burgeroorlog is een feit. Toch is het niet zozeer de afkomst van het jongetje dat het kerkhof op stelten zet, als wel het feit dat zijn ontroostbare vader Abraham hem niet alleen komt opzoeken, maar op de koop toe ertoe overgaat zijn zoon uit diens kistje en in zijn armen te nemen. ‘Het bezielende effect dat dit bezoek had op onze gemeenschap valt nauwelijks te overschatten. (…) Men was gelúkkig, dat was het. Dat was het gevoel dat men had herontdekt. (…) Wellicht waren wij toch niet zo onbeminbaar als wij waren gaan denken.’ Willie zelf, op zijn beurt, probeert contact met zijn vader te maken door weer bezit te nemen van zijn stoffelijk overschot – helaas tevergeefs.
Klinkt allemaal hoogst eigenaardig? Wel, dan heb je Lincoln in de bardo nog niet gelézen. ‘Dit is anders,’ volgens The Atlantic, ‘dan alles wat ooit eerder geschreven is. Hij heeft een heel nieuw genre ontwikkeld.’

Alles samen is het boek - nu ja, hoe zal ik het zeggen?

Op zijn minst is 'Lincoln in de bardo' een hoogst experimentele roman, zonder uitgesproken narratieve lijnen of plot, en de bestsellerstatus van het boek in de Verenigde Staten is dan ook nog vele malen opmerkelijker dan dat Saunders met zijn romandebuut de Man Booker Prize 2017 heeft gewonnen.
 

George Saunders, Foto: De Geus

Het experimentele karakter van de roman blijkt sowieso meteen al wanneer je het boek willekeurig-ga-weg opslaat of snel doorbladert en gewoon nog maar kíjkt: de meeste bladzijden bestaan uit korte, door witregels van elkaar gescheiden tekstblokjes, die telkens gevolgd worden, hetzij door de naam van het personage uit wiens mond een en ander is opgetekend, hetzij door de vermelding van de geschreven bron waaruit het betreffende tekstblokje is overgenomen. Deze bronnen, die Saunders bijvoorbeeld gebruikt om het feest ten huize Lincoln te beschrijven op de avond die aan Willies dood voorafging, of om uiterlijk en karakter van Lincoln te schetsen, schijnen nu eens verzonnen te zijn en dan weer niet, zodat wie tijd en zin heeft zich vermeien kan met uit te zoeken of bijvoorbeeld 'Het maatschappelijk leven tijdens de burgeroorlog. Pleziertjes, bloedbaden en slachtpartijen' inderdáád het ongepubliceerde manuscript van ene Melvin Carter is.

In het andere geval zijn het de – tientallen en nog eens tientallen verschillende – geesten zelf die ons te woord staan, en die elkaar geestdriftig aanvullen en in de rede vallen, aldus vele verhalen vertellend die soms erg treurig en ontroerend zijn, soms een beetje grappig zijn, en soms kant noch wal raken. Alles samen is het boek – nu ja, hoe zal ik het zeggen?

Na het lezen van Tien December indertijd was ik zozeer onder de indruk dat ik mij voornam mij nooit ook maar één enkel slecht woord over George Saunders te laten ontvallen. Daarom zwijg ik thans zedig en beperk ik mij ertoe te zeggen dat The Atlantic waarschijnlijk gelijk had: een met 'Lincoln in de bardo' vergelijkbare roman bestaat er bij mijn weten niet.

Maar een ramp van jewelste is dat dus niet echt.

Christophe Vekeman

'Lincoln in de bardo' van George Saunders is verschenen bij De Geus.
Uit het Engels vertaald door Harm Damsma en Niek Miedema

 

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram