Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Erfgoeddag 2021... en toen was er licht!

Erfgoeddag 2021... en toen was er licht!Blijf verwonderd!

Dit weekend is het Erfgoeddag. De 20e editie al, en dit jaar rond het thema De Nacht. Want niets dat de mens zo intrigeert en tegelijk afschrikt als het donker. Al werden de nachten wel heel wat minder donker met de komst van straatverlichting. Historicus Herman Van Goethem: “Vroeger kon je 's nachts niet buiten komen. De straten lagen er zo slecht bij dat als je geen verlichting had, je simpelweg al vlug op je gezicht viel.”
© Ruud van Nooijen, Boxtel

Een lantaarnopsteker steekt de lampen aan.

Verlichte straten, we staan er tegenwoordig niet meer bij stil. Toch kwam de eerste verlichting er pas in de 16e en 17e eeuw. Herman Van Goethem: “Toen verschenen er her en der olielampen, maar het was nog steeds extreem donker. Precies alsof je in de verte een kaars zag. Het beterde pas wanneer vanaf de 18e eeuw gasverlichting opkwam. Maar ook dat bleef donker. De mensen waren heel erg afhankelijk van het maanlicht, en al helemaal wanneer je de stad uitging.”

“Slechte verlichting betekende eigenlijk dat je 's nachts niet echt buiten kon komen behalve in je eigen vertrouwde omgeving. Tot in de 19e eeuw bestonden de straten uit onregelmatige ronde keien. Als je de straten niet goed kende, viel je al vlug op je gezicht.De mensen leefden daardoor op een heel ander tempo. Alles moest bij daglicht gebeuren.”

Zonder straatverlichting zou de industriële revolutie niet mogelijk geweest zijn.
Herman Van Goethem

De komst van de straatverlichting heeft ons als mens helpen veranderden. “De schrik voor het donker werd pakken minder, omdat het simpelweg niet meer zo donker was. Men kon nu ook 's nachts activiteiten ontplooien waardoor de economie een hoge vlucht kon nemen. Eigenlijk gaat betere verlichting samen met de industriële revolutie. Want dankzij de verlichting kreeg je regelmatige werkschema’s en vaste dagpatronen.”

Maar hoe komt het dan dat we nog steeds zo bang zijn voor het donker? Herman Van Goethem: “Het zit in onze genen. De angst voor het donker zit er bij iederee in. Misschien beseffen we het niet meer omdat het niet meer vaak extreem donker is. Maar je moet eens 's nachts helemaal alleen op een groot open veld gaan staan. Vanaf het moment dat je in de verte een beetje geluid hoort is dat voor ons heel beangstigend.”

Beluister hier het interview met Herman Van Goethem:

Herman Van Goethem over de geschiedenis van de straatverlichting

Erfgoeddag, 24 en 25 april 2021 in heel Vlaanderen en Brussel. Het Broodhuis organiseert bijvoorbeeld een rondleiding over de evolutie van de verlichting in Brussel. Alle info en een overzicht van de activiteiten vind je op ergoeddag.be.

Espresso

Espresso, uw ochtendradio met pit! Ontwaak met rustige muziek, blijf op de hoogte van het culturele leven in Vlaanderen en ontdek wat Klara vandaag voor u in petto heeft.

Presentatie: Clara De Decker / Greet Samyn

Samenstelling: Vincent Goris/ Joris Preckler

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via espresso@klara.be

Elke weekdag van 06 tot 09 uur via Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 24 uur lang te herbeluisteren via de site en de app.