Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Het paradijs met airco

Het paradijs met aircoKunst & Cultuur

De Franse schrijver en avonturier Sylvain Tisson trok naar Tibet, op zoek naar de sneeuwpanter. Daar groeide een vakkundig boek uit, maar Christophe Vekeman heeft toch enkele kanttekeningen.

Wie de sneeuwpanter wil fotograferen, heeft uren geduld nodig

Sylvain Tesson, geboren te Parijs in het goede jaar 1972, kan bezwaarlijk worden aangeduid als het type van de schrijver aan de haard. In 1991, bijvoorbeeld, toerde hij door IJsland per motor; vervolgens fietste hij de wereld rond; in 1997 stak hij vijfduizend kilometer lang te voet de Himalaya over; daarna gaf hij zijn paard de sporen en joeg hij het arme dier over de steppes van Kazachstan naar Oezbekistan; hij verbleef een halfjaar in z’n uppie in een hut in winters Siberië – en schreef daar uiteraard telkens ook één of meerdere boeken over.

In zijn jongste publicatie, De sneeuwpanter, laat hij zich op sleeptouw nemen door dierenfotograaf Vincent Munier: in diens gezelschap, en samen met Muniers geliefde en een secondant, reist hij af naar Tibet in een poging daar een glimp op te vangen van het in de boektitel genoemde prachtdier.

Het beoefenen van de dierenfotografie, waarvoor een buitensporige hoeveelheid geduld vereist is, zonder garantie, bovendien, op beloning van al dat gewacht, staat wezenlijk haaks op wat Tesson gewoon is te doen tijdens zijn reizen – van hot naar her jakkeren, namelijk, met als motto: ‘Een haastig mens verveelt zich minder snel.’ En dat je tijdens het op de loer liggen geen sigaren mag roken, draagt ook al niet bij tot de pret.

Wat niet wegneemt dat er ook in dit boek, of tijdens deze reis, enorme afstanden afgelegd worden om op de plek te geraken, in het westen van Tibet, waar de sneeuwpanter zich ophoudt, samen met jaks, wolven, antilopen, wilde ezels en ga zo maar door: ‘Dit gebied is een hof van Eden. Met airco.’ Dat laatste is zacht uitgedrukt, daar het bijwijlen min 35 graden Celsius is. Geen wonder dus dat de schrijver zich aan het begin van de trip angstvallig voorneemt niet te niezen wanneer het dier zich ten langen leste zou vertonen.

© Francesca Mantovani
Sylvain Tesson is altijd in voor een avontuur

Het boek is geen roman maar een documentaire, en de plot kan moeilijk eenvoudiger zijn: op zeker ogenblik beloont de sneeuwpanter de inspanningen van de vier dan toch royaal door zich daadwerkelijk te laten zien en fotograferen.

Maar de panter was zeker van zijn almacht. Hij kon rustig blijven liggen, in volmaakte overgave want onaantastbaar. Door mijn verrekijker zag ik hoe hij zich uitrekte en weer ging liggen. Hij was de baas over zijn leven.’

De sneeuwpanter is dan ook een boek dat het moet hebben van de formuleringskunst van Tesson, en van de bespiegelingen waarmee hij de lezer onderhoudt. Die kunst komt bijvoorbeeld tot uiting in zinnen als ‘Het was een van die Tibetaanse rivieren waarvan het water nooit de zee zou zien, want het zou verzanden in de vlakte van de Changthang. Hier schikten zelfs de elementen zich in de boeddhistische leer van het uitsterven.’

Dit boek moet het hebben van de formuleringskunst van Tesson

Wat de bespiegelingen betreft, die bevestigen vrij dikwijls de aloude theorie dat dierenliefde recht evenredig pleegt te zijn aan misantropie, en dat mensenhaat en afkeer van de moderne tijd eveneens niet zelden hand in hand gaan. De moderne tijd, schrijft Tesson, is niets anders dan ‘de verloedering van het verleden’, en ‘tweevoeters’ worden gedefinieerd als ‘het meest beschamende ras dat er bestaat’.

Het spreekt dus voor zich dat de natuur door Tesson verre boven kunst en cultuur wordt gesteld – het landschap is altijd indrukwekkender dan de weergave ervan op een schilderdoek –, wat hem niet verhindert met geestdrift te verwijzen naar Delacroix en regelmatig te citeren uit het werk van grote schrijvers als Melville, Proust, Renard en La Fontaine.

Soms hebben de beschimpingen van Tesson aan het adres van zijn medemens iets goedkoops en platvloers, en dat hij daarnaast niet kan weerstaan, af en toe, aan de neiging om dingen die hij ooit heeft genoteerd en vervolgens geschrapt alsnog in zijn verslag op te nemen, doet aan het boek natuurlijk ook maar weinig goed. Daar staat gelukkig tegenover, echter, dat Tesson wel degelijk een begeesterend verteller, reiziger en filosoof is, en De sneeuwpanter een vakkundig de verbeelding bespelend werkje. Maar aan het dier zelf – dat zal Tesson met me eens zijn – kan het boek vanzelfsprekend niet tippen.

Christophe Vekeman

De sneeuwpanter van Sylvain Tesson is verschenen bij De Arbeiderspers
Uit het Frans vertaald door Eef Gratama

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Chantal Pattyn

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram