Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Het stadsleven is een strijd

Het stadsleven is een strijdKunst & Cultuur

Christophe Vekeman las 'Hier Maak Ik Mijn Stad' van Robin Robertson, een verhaal over een door oorlogsgeweld gebroken man die zijn leven terug op de rails probeert te krijgen.
Hier Maak Ik Mijn StadQuerido

Hier Maak Ik Mijn Stad

‘Ik kan geen boek bedenken dat hierop lijkt,’ gaf de recensent van de Los Angeles Review of Books na lectuur van The Long Take van Robin Robertson te kennen, en wie Hier maak ik mijn stad, of Een manier om trager te verliezen – zoals de volledige titel van de Nederlandse vertaling luidt – gewoon nog maar even lukraak doorbladert, kan zich meteen en op het allereerste zicht al een idee vormen van waar onderhavige stelling vandaan komt: op elke pagina opnieuw lijkt het of de zetspiegel aan scherven is gevallen. Of nog: alsof de tekst, waarin het wemelt van nu eens cursieve, dan weer vetgedrukte, dan weer in een extra groot lettertype weergegeven passages, uit een op volle toeren opererende droogtrommel of betonmolen tevoorschijn is gekomen. De regels worden doorgaans afgebroken als in een gedicht – en daar hebben wij hier inderdaad mee te maken, met een episch gedicht –, maar daarnaast prijken er ook nogal wat zwart-witfoto’s in het boek, alsmede, om te beginnen, een plattegrond van het centrum van Los Angeles in de jaren veertig en vijftig van de twintigste eeuw. 

Het is in deze periode ook dat het lange prozagedicht – of de poëtische roman, of de woord geworden film – van de in Londen wonende, in 1955 in Schotland geboren Robin Robertson zich afspeelt. Hoofdfiguur is de plusdertigjarige Walker, een aan tinnitus lijdende D-dayveteraan die compleet verdwaald uit de Tweede Wereldoorlog en Europa is gekomen en zich zozeer schaamt voor wie en wat hij is geworden dat hij zijn geliefde Annie niet meer onder de ‘smetteloos blauwe ogen’ durft te komen en zelfs tout court niet meer naar zijn oude woonplaats in Nova Scotia wil weerkeren. Bijgevolg komt hij aan de kost, eerst als havenarbeider in New York City, later als een in reportages over daklozen gespecialiseerde journalist in Los Angeles. En wij, wij volgen hem op zijn – om heel even te knipogen naar een ander befaamd episch gedicht – odyssee doorheen de vele vormen van eenzaamheid die het stadse bestaan voor hem in petto heeft, wij worden samen met hem gewekt door ‘de herrie van de dageraad, weer een dag die zonder hem begint’, en weten ons vervolgens weerloos ten prooi aan een wervelende, carrouselachtige wirwar van scènes die maken dat je arme lezershoofd als een drieste gek begint te tollen en je je bij momenten even stomdronken voelt als Walker zelf dikwijls is. Samen met hem leren wij tientallen mensen kennen in vergelijking met wie de personages die de songs van Tom Waits of de romans van John Fante bevolken heel doorsnee, heel gemiddelde keurige burgers zijn: de man die ogen op zijn oogleden heeft laten tatoeëren, bijvoorbeeld, het verflenste barmargrietje dat aan de toog haar handtas opent teneinde er in over te geven of de ‘Dronkenlappen die langs de Roxy Grill hingen:

hun gezichten met rode en witte vlekken,
verstopt, mismaakt, alsof iemand
elk hoofd in brand had gestoken
en had uitgemaakt met een honkbalknuppel.’ 

Robin RobertsonNiall McDiarmid
Robin Robertson schrijft een romangedicht-in-scenariovorm
Samen met hem leren wij tientallen mensen kennen in vergelijking met wie de personages die de songs van Tom Waits of de romans van John Fante bevolken heel doorsnee, heel gemiddelde keurige burgers zijn.
Robin Robertson

Een heel opbeurende sfeer, nee, is het niet waarin dit romangedicht-in-scenariovorm bladzijde na bladzijde baadt, maar dat is, zoals gaandeweg steeds duidelijker blijkt, nu eenmaal eigen aan de stad, of aan Amerikaanse steden, zijnde beton- en asfaltgeworden mislukkingen, labyrinten waarin het oude spel van overleven en verliezen eindeloos lang herhaald wordt in een voortdurende wisselwerking van opbouwen en afbreken. Of zoals het op een bepaald moment geformuleerd wordt: ‘Het is alsof iemand aan de kaart van Amerika heeft staan schudden en alle troep die niet stevig vastgemaakt was hier is beland, in Los Angeles.’ 
Naar het einde van het boek toe, echter, lijkt de stad als slagveld in de eerste plaats een metafoor te wezen voor de nooit-voorbije, onvergetelijke oorlog waaruit Walker is teruggekeerd, een oorlog die wordt voortgezet tijdens talloze bargevechten en op straat. Ja, door toedoen van de stortvloed aan oorlogsherinneringen waarmee kroegkrijger Walker af te rekenen krijgt, heeft het er alle schijn van dat het verleden het als het ware van het heden overneemt, dat het verleden het hier en nu overwint en om zo te zeggen confisqueert en uitschakelt.
Het stadsbestaan is een strijd op leven en dood in dit boek, dat nog vele keren meer bijzonder is dan je zou denken wanneer je het gewoon nog maar even lukraak doorbladert. 

Christophe Vekeman

'Hier Maak Ik Mijn Stad' is verschenen bij Querido

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram