Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Houdt Christophe Vekeman van Dick?

Houdt Christophe Vekeman van Dick?Kunst & Cultuur

I Love Dick (Lebowksi) is het in 1997 uitgebrachte debuut van kunstenares Chris Kraus. Het boek leefde altijd een beetje in de marge, maar is nu aan een heropleving bezig, vooral in feministische middens. Christophe Vekeman onderzoekt of dat nieuw gezoem rond het boek terecht is.
i love dick

i love dick

De debuutroman van de Amerikaanse, deels in Nieuw-Zeeland opgegroeide kunstenares en experimentele filmmaakster Chris Kraus verscheen in 1997 en heette I Love Dick, een titel die op het eerste gezicht enigszins platvloers en gewild provocatief klinkt, en op het tweede gezicht eigenlijk ook. Bij nog nader inzien slaat hij werkelijk helemaal nergens op, want Chris Kraus, zoals het hoofdpersonage van de roman is genaamd, houdt noch van het mannelijk geslacht in de beide betekenissen van het woord, noch van de Dick geheten man aan wie zij de brieven richt die het grootste deel van de roman beslaan. Deze Dick heet in werkelijkheid Dick Hebdige, oefent het beroep van cultuurcriticus uit – hij heeft nogal wat geschreven over subculturen in het algemeen, en over punk in het bijzonder – en hij probeerde indertijd publicatie van het boek van Kraus via juridische weg tegen te houden. Dat is hem niet gelukt, helaas. 

chris kraus
chris kraus

De roman begint ermee dat Chris Kraus en haar echtgenoot Sylvère met diens ‘goede kennis’ Dick in een sushibar zitten te eten, de sfeer zit goed, het is gezellig, echt geen vuiltje aan de lucht. Dick flirt een beetje met Chris, maar omdat Chris en Sylvère al jarenlang geen seks meer hebben en een relatie onderhouden die er louter uit bestaat dat zij geen enkel geheim meer voor elkaar hebben, vormt ook dat geen enkel probleem. Sterker nog, nadat weersomstandigheden het stel hebben genoopt Dicks uitnodiging om bij hem te overnachten aan te nemen, Chris ’s ochtends wakker is geworden als een zwaar verliefde vrouw die zich voor het eerst in zeven jaar seksueel opgewonden voelt en daarna ook nog eens in vier dagen tijd honderden pagina’s aan epistolair liefdesproza aan Dick heeft gewijd – brieven die zij weliswaar niet onmiddellijk opstuurt –, steunt Sylvère haar nog altijd volledig en gaat hij er zelfs toe over op zijn beurt brieven aan Dick te schrijven, waarin hij Dick er min of meer toe tracht te bewegen met zijn vrouw naar bed te gaan. U merkt het: we hebben hier te maken met personages die redelijk ondoorgrondelijk zijn. Redelijk neurotisch ook. En vooral ook, helaas, compleet onuitstaanbaar. 

de getergde dick hebdige
de getergde Dick Hebdige

Niet dat we de personages Dick en zelfs Sylvère goed leren kennen: Chris Kraus, zowel de schrijfster als het hoofdpersonage, tussen wie voor één keer werkelijk geen enkel onderscheid lijkt te kunnen worden gemaakt, is in al haar geobsedeerdheid door Dick in wezen toch alleen maar geïnteresseerd in – en begaan met – zichzelf. Dat maakt de brieven die zij schrijft ook zo hemeltergend larmoyant, saai, zeurderig en langdradig. In het tweede deel van het boek, als zij Sylvère verlaten heeft, heeft zij het in haar brieven naar Dick weliswaar over wat bredere onderwerpen, zoals schizofrenie of het werk van Hannah Wilke en andere feministische kunstenaressen, maar dat brengt weinig zoden aan de dijk, want waar zij ook haar blik op richt, overal blijkt zij haar eigen navel aan te treffen, waarin ze woedend van zelfmedelijden blijft staren. Dat Dick haar brieven en haar regelrechte stalking – op een bepaald moment overhandigt ze hem dan toch alles wat Sylvère en zij hebben geschreven – met voor de hand liggend onbegrip beantwoordt, vergroot uiteraard haar mannenhaat nog, en blind voor elke vorm van zelfinzicht, onmachtig om ook maar de meest elementaire vorm van empathie op te brengen, foetert ze zich een weg door de taal op de manier van een krankzinnige: ‘Toch kan ik zelfs geen dag stoppen met schrijven – ik doe het om mijn leven te redden.’ Dat ze hiernaast voortdurend dingen poneert als ‘Vrouw zijn betekent nog steeds gevangen zitten in het puur psychologische. Hoe emotieloos of groots de visie op de wereld ook is die een vrouw formuleert, de telescoop wordt omgedraaid en op haar gericht’ zorgt voor een hilarische paradox waar Chris Kraus zich zelf in het geheel niet van bewust lijkt te zijn. Emotieloos of groots is haar visie in elk geval nooit, en met stellingen als ‘Mannen verpesten inderdaad nog steeds de levens van vrouwen’ is Chris Kraus het prototype van een feministe die haar strikt particuliere psychoproblematiek probeert te projecteren op alle vrouwen en bijgevolg het feminisme tragisch genoeg in een barslecht daglicht stelt door het zonder meer te misbruiken. Wat een vrouwonwaardig rotboek.

Wat een vrouwonwaardig rotboek.

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram