Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Klara Live en Bachs Welgetemperde Marathon van 12 t.e.m. 15 april

Klara Live en Bachs Welgetemperde Marathon van 12 t.e.m. 15 aprilBlijf verwonderd!

Op zaterdag 23 en zondag 24 januari vond in het concertgebouw van Brugge een marathon plaats. Korneel Bernolet, Elina Albach, Andrea Buccarella en Olga Pashchenko speelden elk 12 preludes en 12 fuga's van Bach. In 1717 schreef Bach zijn eerste bundel, rond 1740 de tweede. Samen veranderden die twee "Wohltemperirte Clavier"-bundels de muziekgeschiedenis voor altijd.
kopie van een autograaf-fragment van een fuga van Bachwikipedia

Fragment van een fuga van Bach

Toen Bach in 1717 zijn contract in Weimar probeerde te ontvluchten, haalde hij zich de woede op de hals van hertog Willem Ernst: die stuurde hem prompt voor een maand de cel in. Het is dààr, waar Bach met pen en papier én zijn muzikale gedachten een ambitieus plan bedacht: een cyclus preludes en fuga’s in alle 24 toonsoorten. In de preludes kreeg fantasie de vrije loop, in de fuga's verwerkte Bach mathematische formules van het hoogste intellectuele niveau. De eerste bundel Das Wohltemperierte Klavier [autograaf notatie: Das wohltemperirte Clavier] werd uitgegeven in 1722.

Rond 1744 herhaalde Bach de truc. Opnieuw ordende hij 24 preludes en 24 fuga's volgens de systematiek van de chromatische toonladder: van do naar do kruis naar re naar mi mol, naar mi, naar fa, .... telkens majeur en mineur.

Sowieso heeft Bach deze muziek voor klavecimbel gecomponeerd. Hedendaagse pianovertolkingen van das Wohltemperierte Klavier hebben dan ook niets vandoen met een klankresultaat dat Bach voor ogen had. Dit even terzijde wat het instrument betreft.

Dan wat de stemming betreft: wat betekent nu eigenlijk "wohltemperi[e]rt"? Letterlijk vertaald is dat 'welklinkend, welluidend, welgetemperd, goed-gestemd'. Dat betekent dat Bach een oplossing vond voor die komma van Pytagoras. Een oplossing waarbij hij vooral de tertsen van een toonaard mooier (=Wohltemperierter) liet klinken. De grote tertsen waren toen iets kleiner dan nu, in onze moderne (=gelijkzwevende) stemming en de kleine tertsen waren toen iets groter (dan nu in de gelijkzwevende stemming). Bach zocht naar een stemming waarbij de meeste toonaarden aanvaardbaar klonken. Daarbij was het niet uitgesloten dat er tussen twee stukken in enkele noten moesten herstemd worden (zeker niet het gehele klavecimbel). Dit impliceerde dat elke toonaard niet alleen 'beter' klonk, maar dat elke toonaard ook een eigen karakter kreeg (wat met een gelijkzwevende stemming niet het geval is). 

De preludes kunnen op allerhande manieren klinken: zeer cantabel, melodieus, lineair, maar daarnaast ook in de style brisé met veel arpeggiato's en preluderende schrijfwijzen. De fuga's kunnen gaan van 2- tot 5stemmige werken. Samen zouden de twee "Wohltemperirte Clavier"-bundels de muziekgeschiedenis voor altijd veranderen. Chopin schreef ongeveer 100 jaar later ook een bundel, maar die bleef beperkt tot enkel preludes. Sjostakovitsj lukte het wél om na de preludes nog fuga's toe te voegen, tenminste in zijn opus 87 (zijn opus 34 bevat enkel preludes).

Hoe dan ook, Klara Live laat je gedurende 4 avonden luisteren naar beide bundels 'Wohltemperierte Klavier'. Het wordt feest bij Klara Live, weeral!

Klara Live

Klara's dagelijkse concertmoment, met eigen opnamen van binnenlandse concerten en een uitgelezen selectie uit het indrukwekkende Europese concertaanbod.

Presentatie: Nicole Van Opstal / Lut Van der Eycken / Sylvia Broeckaert/ Lies Steppe

Samenstelling: Birgit van Cleemput / Els T’ Seyen / Felicia Bockstael / Renate Weytjens / Sylvia Broeckaert / Marc Vandemoortele

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via klaralive@klara.be

Van maandag tot en met zaterdag. Op weekdagen in principe van 20 tot 22 uur, en op zaterdag van 20 uur tot middernacht op Klara, klara.be en de Klara-app. Omwille van rechtstreekse uitzendingen die vroeger of later kunnen beginnen of omwille van andere elementen, kunnen deze uren soms wijzigen. Hou dus zeker onze site en nieuwsbrief in de gaten voor alle details.

Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.