Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Klara Staat Op met de fabels van Jean de La Fontaine

Klara Staat Op met de fabels van Jean de La FontaineBlijf verwonderd!

Op 8 juli wordt de Franse schrijver Jean de La Fontaine (1621-1695) 400 jaar. In de zomervakantie verwent het weekendprogramma Klara Staat Op u elke dag met een fabel. Klarapresentator Pat Donnez kruipt in de huid van de vos, de leeuw, de kikker, de raaf en vele andere bonte dierlijke personages die elkaar een loer draaien.
© Floris Tilanus

De vos en de raaf in een illustratie van Floris Tilanus

Jean de La Fontaine (1621-1695)

De familie van de La Fontaine woonde op het landgoed van een hertog in Château-Thierry, een plek in de Champagnestreek tussen Parijs en Reims. Vader en grootvader de La Fontaine stonden in dienst van water en bossen op dat landgoed. Jean de La Fontaine erfde uiteindelijk die taak, maar het bleek uiteindelijk meer een last dan een deugd. Ondertussen verwaarloosde hij de bossen en het water van het domein. Het ging zo ver dat Jean-Baptiste Colbert, een van de vele ministers onder het gezag van Lodewijk XIV, hem via een brief op de vingers moest tikken.

De La Fontaine ging dan maar rechten en letteren studeren en niet veel later stapte hij in een (gearrangeerd) huwelijksbootje met een meisje van 15! Hij was zelf toen 27 en ze kregen een zoon. Het literaire gedeelte van zijn leven speelde zich voornamelijk in Parijs af. Daar gaven mecenassen op hun landgoed hem literaire opdrachten en soms zelfs onderdak. Ook de literaire salons waren hem niet vreemd. De La Fontaine mocht grote Franse schrijvers als Jean Racine, Molière en Madame de Sévigné tot zijn goede kennissen rekenen.

Jean de La Fontaine was vóór zijn glansrol als fabelschrijver dichter, essayist, brievenschrijver, vertaler en ook opera-en komedieschrijver, hoewel die laatste literaire ambitie niet veel potten heeft gebroken.

Over het genre de fabel

Van de 240 overgeleverde fabels heeft Jean de La Fontaine geen één zelf bedacht. Stuk voor stuk gaan de fabels terug op eeuwenoude verhalen en soms ook op verhalen uit de La Fontaines eigen tijd. De meeste fabels van de La Fontaine brengen ons tot bij de Griekse slaaf Aesopus (6de eeuw v.o.t.) en de Romeinse dichter én slaaf Phaedrus (1ste eeuw n.o.t.). Phaedrus beschouwde Aesopus als de autoriteit (auctor) van het genre en als een keurmerk om zijn eigen fabels te kunnen verkopen.

Het is niet verwonderlijk dat het genre groot werd gebracht onder twee slaven. Fabels zijn de spreekbuis voor de bittere levenslessen van de man in de straat. Omdat de onderdrukte slaaf, zo schrijft Phaedrus, niet kan zeggen wat hij wil zeggen, kon hij met schertsen en verzinsels zichzelf uiten en aan vervolgingen ontsnappen. Vaak bevatten die lessen een individuele ethiek, maar de geliefkoosde (politieke) moraal van het verhaal is dat de kleine man moet opletten voor heerszuchtige en tirannieke types. Want wie naïef is, moet het onderspit delven.

Wat maken de fabels van de La Fontaine literair?

In de eerste plaats voegt de La Fontaine aan elke fabel voor- en nawoorden toe waarin hij een boeiend beeld schetst van zijn tijd. Dat is ook wat Phaedrus in zijn pro- en epilogen deed. Wie gelijkheeft, benadrukt dat maar al te graag!

Bovenal is de La Fontaine - in tegenstelling tot een summiere Aesopus en Phaedrus - een steengoede verteller. Zijn fabels staan in een rijmende dichtvorm, maar de natuurlijke manier van vertellen maakt dat het lijkt alsof de man jou het verhaal op een gezellige plek navertelt. De fabels waren zodanig een succes, dat de fabels niet veel later verplichte lectuur in het onderwijs waren.

In de 19de eeuw zakte de populariteit wat weg, maar dankzij de bekende gravures van Gustave Doré uit 1868 liggen de fabels tot op vandaag in vele boekenkasten. Ook de tekeningen van Marc Chagall en Henry Lemarié lonen zeker de moeite om ze eens te googlen!

Bronnen

Fabels van Aisopos vertaald door Hein L. van Dolen en Jo Fiedeldij Dop (SUN)
Fabels van Phaedrus vertaald door John Nagelkerken (Athenaeum Polak&Van Gennep)
Fabels van La Fontaine vertaald door Jan van den Berg (Davidsfonds/Clauwaert)
La Fontaine: Fabels vertaald door Marietje d'Hane Scheltema en geïllustreerd door Floris Tilanus

Klara Staat Op

Klara Staat Op met Katleen Van Bavel

Met rustige tred presenteert Katleen de beste muziek bij je ochtendrituelen: een mix van klassieke muziek, oude en nieuwe opnames, opgefrist met andere kleuren en pigment. Elke week dringt ze binnen in de muzikale ziel van een muzikant.

Samenstelling: Katleen Van Bavel
Presentatie: Katleen Van Bavel

 

Klara Staat Op met Sander De Keere

In een ietwat hogere versnelling serveert Sander een soundtrack bij je ontbijt met nieuwe en tijdloze platen; met muzikale weetjes en ontdekkingen. Met welke klassieke muziek begin je welgezind aan je zondag? Wat is jouw ideale ontbijtplaat?

Samenstelling: Sander De Keere
Presentatie: Sander De Keere

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via info@klara.be.

Elke zaterdag en zondag van 07 tot 10 uur via Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 24 uur lang te herbeluisteren via de site en de app.