Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Koyaanisqatsi, 31 jaar later.

Koyaanisqatsi, 31 jaar later. Klassieke muziek

Koyaanisqatsi uit 1982 was een echte hype. De beelden van Godfrey Reggio versmolten op magische wijze met de muziek van Philip Glass. In 2013 ontstond er een nieuwe samenwerking tussen Glass en Reggio, dit keer voor de film 'Visitors'.
Visitors (2013)

Visitors (2013)

Het jaar 1982 staat in het collectieve geheugen gegrift als de geboorte van Koyaanisqatsi. Een film van de toen 42-jarige regisseur Godfrey Reggio die ons toont wat de ondertitel suggereert: 'Life Out of Balance'. Vijfentachtig minuten lang worden we ondergedompeld in een bad vol contrasten: de ongereptheid van de uitgestrekte Amerikaanse natuur versus de bloeiende technologie die steden als San Fransisco, Los Angeles of New York omtovert in pompende metropolen.

Het eerst beeld dat op ons afkomst zijn de steenschilderingen van Horseshoe Canyon. Deze muurschilderingen in de Barrier Canyon Style katapulteren ons terug naar 7000 tot 9000 jaar voor onze tijdrekening. Plots zitten we in 1969, met een vertraagd beeld van de raketlancering van Apollo 11. De grote vuurballen van de Saturn V-rakket gaan subtiel in een desolaat landschap.

Verder in de film zien we nog de vernietiging van een gigantisch appartementencomplex. Onder de naam Pruit Igoe werden in de jaren '50 maar liefst 33 gebouwen opgetrokken die samen goed waren voor 1870 appartementen. Al snel werd het wooncomplex in Saint Louis een plaats vol armoede, criminialiteit en segregatie. In maart 1972 werd het eerste gebouw opnieuw met de grond gelijkgemaakt. 

 

De samenwerking tussen de filmregisseur Godfrey Reggio en de componist Philip Glass was er een van nauwe betrokkenheid. Anders dan wat in Hollywoodproducties de gewoonte was, besloot Philip Glass om omgekeerd te werk te gaan. Hij componeerde eerst de filmmuziek, liet zich inspireren door enkele beelden uit de film om pas daarna met Godrfrey Reggio de filmbeelden af te stemmen op zijn muziek. Muziek en beeld werden evenwaardige partners.

De kijker moet voor zichzelf uitmaken waar Koyaanisqatsi over handelt. Het gaat niet over de effecten van technologie, maar wel over het leven in technologie.
Godfrey Reggio

De Qatsi-trilogie werd verdergezet met Powaqqatsi. Daarvoor trok Philip Glass met de regisseur Godfrey Reggio naar Serra Pelada, een goudmijn in Brazilië waar ooit tienduizend mijnwerkers werkten. In 1986, toen de beelden werden vastgelegd voor de nieuwe film, werkten er nog zo'n kleine vierduizend man.
Glass had voor de filmopnames al wat nieuwe muziek gecomponeerd. Tijdens die opnames in Serra Pelada, luisterde de cameraman Leo Zoudoumis naar een cassette met daarop de nieuwe composities van Philip Glass. Op die manier moest de muziek de cameraman inspireren. Heel wat fragmenten uit die Powaqqatsi-soundtrack zijn geïnspireerd op herinneringen van de componist. Zo componeerde Glass naar het geluid van de trommelaars tijdens het carnaval in Rio, zoals hij het zich nog kon herinneren. Het enthousiasme, de koperblazers en het percussieve karakter van de stadsmuziek resulteerden in Anthem uit Powaqqatsi. De filmmuziek werd in 1998 trouwens gerecylceerd voor de film The Truman Show.

In 2002 werd de trilogie met Reggio afgesloten met de film Naqoyqatsi: Life as War. Tachtig procent van de film bestaat uit gemanipuleerd en gemonteerd archiefmateriaal. De muziek van Philip Glass doet hier al meer denken aan een klassieke invulling. De cellopartij werd ingespeeld door Yo-Yo Ma. Anderzijds vult Glass de partituur in met minder conventionele instrumenten, zoals een didgeridoo en een mondharp. 

Ik begon te begrijpen dat ik een maatschappelijke verantwoordelijkheid had. Vanuit die persoonlijke invalshoek kon ik een opera of een film maken waarin ik zulke thema's kon behandelen.
Philip Glass
Visitors
Visitors

In 2013 werd de draad tussen Godfrey Reggio en Philip Glass terug opgepikt. Dit keer met de nieuwe film Visitors. Eenenedertig jaar na Koyaanisqatsi blijft het uitgangspunt brandend actueel: het conflict tussen de mens en technologie.

Nu zondag hoort u tijdens Happy Birthday Philip Glass de soundtrack van Philip Glass uit die recente film. Ondertussen kunt u alvast de film hier integraal bekijken! 

Happy Birthday Philip Glass

Philip Glass wordt 80! Op 31 januari 2017 om precies te zijn. Drie afleveringen lang leert Sander De Keere ons naar de muziek van Glass te luisteren. Aan de piano, met verhalen uit zijn leven en met de mooiste muziek. Happy Birthday Philip Glass, 3 zondagen tussen 18 en 20 uur, vanaf zondag 15 januari. 

Presentatie: Sander De Keere

Samenstelling: Sander De Keere/Annick Lesage

Contact: glass80@klara.be