Ga naar hoofdinhoud

Luister Live

Helden in harnas. Of waar Game of Thrones de mosterd haalt. 

Door Espresso
1 maand geleden
4 min
Volgende afleveringen afspelen

De Hendrik Conscience Bibliotheek in Antwerpen wordt de komende maanden een echt ridderwalhalla, met de avonturen van Koning Arthur, Karel ende Elegast en co. Want vandaag opent daar de nieuwe expo ‘Helden in harnas’.

We praten erover met Elisabeth de Bruijn, gast-curator van de expo.

De eerste middeleeuwse ridderverhalen werden al in de 12e eeuw in handschriften opgetekend. Toen rond 1450 de boekdrukkunst haar intrede deed, werden sommige daarvan op de drukpers gelegd.

Antwerpen was in de 16e eeuw hét centrum van de boekdrukkunst in de Nederlanden. De stad speelde dan ook een belangrijke rol in de verspreiding van ridderverhalen. 

Hoewel de verhalen fictie zijn, geven ze inzicht in de normen en waarden van de toenmalige samenleving. In de 15e eeuw kwam er bijvoorbeeld een nieuw type ridderroman waarin niet één ridder maar een ridderkoppel de hoofdrol krijgt. Als koppel moeten ze obstakels overwinnen. In de moraal van de 15e eeuw was het liefdeshuwelijk namelijk een hoog ideaal.

Niet alle ridderverhalen bleven bewaard. En sommige raakten in de vergetelheid. Terwijl Karel ende Elegast in de literaire canon staat, kent bijna niemand nog Melusine met de vissenstaart, Helias de Zwaanridder of ridder Paris en de mooie Vienna.

De 16e eeuw betekende het einde van de ridderroman. In 1605 publiceerde Cervantes zijn parodie over de dolende ridder Don Quichot. Het boek wordt dan ook soms beschouwd als de laatste Europese ridderroman. Of de eerste moderne roman.

Ridderavonturen blijven tot de verbeelding spreken! En ook hun verteltechnieken worden nog steeds gebruikt. Denk maar aan Game of Thrones of de Star Wars-saga. Die zijn opgebouwd zoals de originele ridderverhalen, vol personages, plottwists en eindeloze verwikkelingen. Ze gebruiken dezelfde trucjes zoals de vervlechting van verschillende verhaaldraden. Het 16e eeuwse publiek smulde van dit soort ‘kantklossen’ van plots en subplots.

Helden in Harnas loopt nog tot 23 januari 2022 in de Hendrik Conscience Bibliotheek. Alle informatie en nog veel meer lees je op consciencebibliotheek.be.

Gerelateerde artikelen

Gerelateerde Programma's