Ga naar hoofdinhoud

Luister Live

Wie was Nicolaes Cleynaerts, de man die een standbeeld kreeg in Diest?

Door Pompidou
13 dagen geleden
34 min
Volgende afleveringen afspelen

Reizen was in de 16de eeuw nog een hele onderneming, maar de humanist Nicolaes Cleynaerts (1493-1542) draaide er zijn hand niet voor om. Als één van de weinige Europeanen reisde hij in die tijd naar de Arabische wereld. In zijn brieven aan het thuisfront deed hij verslag over zijn avonturen. De Leuvense hoogleraar Jan Papy en classicus en schrijver Joris Tulkens brachten al zijn brieven samen in het boek ‘In de ban van Mohammed’, verschenen bij Sterck & De Vreese.

Cleynaerts was een echte talenknobbel. Hij werd geboren in Diest, maar trok als jonge snaak naar het Drietalencollege in Leuven om er Grieks, Latijn en Hebreeuws te studeren. Hij bedacht handboeken waarmee hij voor een revolutie in het toenmalige taalonderwijs zorgde.

Niettemin raakte zijn carrière in Leuven in het slop. Cleynaerts, nog altijd gefascineerd door talen, begon op eigen houtje Arabisch te leren. En toen kwam er uit Sevilla een aanbod dat hij niet kon weigeren. Fernando Colon, zoon van Christoffel Columbus, zocht medewerkers voor zijn bibliotheek. In Sevilla zou hij makkelijker een leraar Arabisch vinden dan in Leuven, en dus greep Cleynaerts zijn kans.

Tijdens zijn verblijf in Spanje leerde hij de Koran kennen. De belangstelling voor de taal sloeg om in een belangstelling voor de islam. Door de religieuze geschriften te bestuderen hoopte Cleynaerts meer te weten te komen over het wereldbeeld van de moslims. Daar zat ook een verborgen agenda achter: in de ogen van Cleynaerts waren de moslims afgedwaald van het ware geloof, het christendom.

Na een passage als leraar aan het Portugese hof, kreeg Cleynaerts de kans om naar Marokko te reizen. Over die ervaringen schreef hij brieven aan hoogwaardigheidsbekleders en geleerden, onder wie keizer Karel V.

Die brieven doen vandaag de wenkbrauwen fronsen. Cleynaerts laat zich meermaals oneerbiedig uit over de Portugezen, de moslims en de kerk. Die spottende toon was zijn handelsmerk en richtte hij op alles. ‘Zijn lezers verwachtten dat’, aldus Jan Papy, ‘Het mocht niet saai zijn, er moesten verschillende lagen inzitten: humor, dédain en bewondering.’

Met de opgedane kennis in Marokko hoopte Cleynaerts een Arabisch instituut op te richten aan de Leuvense universiteit. Maar zo ver kwam het niet. Na zijn bewogen avonturen in Marokko viel Cleynaerts in Portugal in ongenade. Hij stierf berooid in Spanje en werd begraven in het Alhambra in Granada.

Beluister hier het volledige gesprek in Pompidou.

Gerelateerde artikelen

Gerelateerde Programma's