Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Mee zijn met de Duitse literatuur van nu? Dit moet u lezen!

Mee zijn met de Duitse literatuur van nu? Dit moet u lezen!Kunst & Cultuur

De Duitse literatuur stopt niet bij Kafka en Mann. Els Snick zet enkele markante hedendaagse auteurs en boeken uit de Duitstalige literatuurwereld op een rijtje.
© Borut Krajnc

Maja Haderlap

Rond de Tweede Wereldoorlog

De nazi en de kapper - Edgar Hilsenrath (1970)

Edgar Hilsenrath, die eind 2018 overleed, overleefde de holocaust en schreef heel wat boeken vanuit zijn eigen ervaringen tijdens de oorlog. In De nazi en de kapper vertelt hij het groteske verhaal van Max Schulz, een 'zuiver Arische' jongen met een zeer on-Arisch uiterlijk, die op dezelfde dag wordt geboren als zijn buurjongetje Itzik Finkelstein. Een joods jongetje met het perfecte Arische uiterlijk: blond, blauwe ogen, rechte neus. Hoewel ze opgroeien als goede vrienden vermoordt Max tijdens de oorlog talloze joden. Nadien eigent hij zich de identiteit van zijn (eveneens vermoorde) oude vriend toe: hij laat zich besnijden, vervangt zijn nazi-tatoeage door een kampnummer en verhuist naar Palestina. 

Meer lezen: De belevenissen van Ruben Jablonski uit 2015, gebaseerd op Hilsenraths ervaringen als joodse vluchteling voor, tijdens en na de oorlog.

De voorlezer - Bernhard Schlink (1995)

Michael Berg, een jonge Duitse scholier, raakt geobsedeerd door Hanna, een tramconductrice die tweemaal zo oud is als hij. Ze geven zich hartstochtelijk aan de liefde over en daarna leest hij haar telkens voor, het ene boek na het andere, de hele wereldliteratuur. Maar van de ene dag op de andere is zij verdwenen waarna ze in zijn herinnering blijft rondspoken, tot hij haar terugziet. Blijkt dat ze tijdens de oorlog bewaakster was in Auschwitz...

Deze roman is in meer dan 50 talen vertaald, en bij een nog groter publiek bekend geworden dankzij de film The Reader (2009) met Kate Winslet in de hoofdrol.

Meer lezen: In 2018 verscheen van Schlink de roman Olga

De engel van het vergeten - Maja Haderlap (2011, vertaald in 2019)

In deze aangrijpende roman achterhaalt een jonge vrouw het oorlogsverleden van haar ouders en grootouders. Achter situaties en persoonlijkheden die ze altijd als vanzelfsprekend heeft aangenomen, verschijnen ineens verhalen die blijken door te werken tot in haar eigen biografie. Dit is het - voor ons vrij onbekende - verhaal van de Sloveense minderheid in het Oostenrijkse Karinthië, die tijdens de Tweede Wereldoorlog massaal naar werkkampen werd gedeporteerd. Het is tegelijk ook het verhaal van Maja Haderlap zelf, die de Sloveense kwestie met dit boek op de agenda wilde zetten. 

De DDR en Die Wende

Rode liefde - Maxim Leo (2014)

Dat hij niet te veel vragen moest stellen over de ruzies van zijn ouders, begreep Maxim Leo maar al te goed. Naar de politiek, de gemeenschap en de grote zaak vroeg hij niet -dat kon te pijnlijk worden in de DDR.
Bijna twintig jaar na de val van de Muur gaat Maxim Leo alsnog op zoek naar antwoorden. Dit boek laat zien dat het Duitsland van vandaag niet alleen door Tweede Wereldoorlog is gevormd, maar dat ook de 'Ostweh' diepgeworteld is. Maxim Leo's familiegeschiedenis schetst een begripvol beeld van een grote maatschappelijke droom en zijn teloorgang, van een staat die bepalend was voor de levens van ál zijn bewoners, tot in de meest persoonlijke gebeurtenissen.

Leven en dood

Elke ochtend de zee - Karl-Heinz Ott (2019)

Het weemoedige verhaal van Sonja. Dertig jaar lang was ze manager van een hotel aan de Bodensee. Lange tijd liepen de zaken goed, haar man Bruno kreeg zelfs een ster als kok. Maar dan sterft Bruno. Dreef de faillietverklaring hem tot zelfmoord? Bruno's broer Arno is bereid om alles over te nemen, inclusief de berg schulden, op voorwaarde dat Sonja verdwijnt. En dat doet ze. Nu staat ze aan de rand van de kliffen bij Abydyr, een afgelegen Wesh dorp. Het regent elke dag in Wales, maar de zee, die is prachtig. Kijkend naar beneden rest haar enkel nog de vraag wanneer ze zal springen. Romantisch maar geen kitsch. 

Een heel leven - Robert Seethaler (2015)

Wanneer Andreas Egger in het dal wordt afgeleverd, is hij een jaar of vier. Niemand weet het precies. De boer Kranzstocker neemt hem met tegenzin in huis en Egger groeit op tot een knecht die zich van zijn eerste jaren niet veel meer herinnert dan een vaag gevoel van warmte. Als jongeman sluit hij zich aan bij een groep arbeiders die de eerste kabelbaan in de omgeving aanleggen en daarmee ook voor het eerst elektrisch licht en lawaai naar het dal brengen. Op de dag van een tragisch ongeval staat Egger ineens oog in oog met de liefde van zijn leven, Marie, die hij evenwel snel weer zal verliezen. Pas vele jaren later, wanneer de wereld een andere is geworden en Egger zijn laatste pad bewandelt, zal zij nog één keer bij hem zijn.

Meer lezen: Eerder gooide Robert Seethaler hoge ogen met de roman De Weense sigarenboer (vertaald in 2017). Dit jaar verscheen zijn nieuwste roman Het veld in het Nederlands.

Voor liefhebbers van de betere krimi

Straf - Ferdinand von Schirach (2019)

Ooit was Ferdinand von Schirach een van Duitslands beroemdste strafpleiters. Dat hij de kleinzoon is van Baldur von Schirach, leider van de Hitlerjeugd, spreekt alleen nog meer tot de verbeelding. In Straf bundelt hij 12 ijzingwekkende misdaadverhalen. Hij laat zien hoe moeilijk het is een individu recht te doen en hoe vooringenomen onze begrippen van "goed' en "slecht' vaak zijn.Ferdinand von Schirach veroordeelt nooit. Met rustige distantie en tegelijkertijd vol empathie vertelt hij over eenzaamheid en vervreemding, over hoe we streven naar geluk en daarbij falen. Wat is waarheid? Wat is werkelijkheid? Hoe zijn we geworden wie we zijn?

Meer lezen: Von Schirach bracht eerder al de bundels Misdaden en Schuld uit.

Jonge auteurs met een migratie-achtergrond

Het achtste leven (voor Brilka) - Nino Haratischwili (2014)

Een monumentaal, tolstojaans familie-epos dat zes generaties omspant tussen 1900 en nu. Dit verhaal over acht levens van één Georgische familie begint in een kleine stad tussen Georgië en Azerbeidzjan, waar een getalenteerde chocolatier zijn dochters grootbrengt en en passant een recept bedenkt voor een verrukkelijke chocoladedrank met gevaarlijke krachten. Het brengt hem rijkdom en aanzien, maar dat betekent in die tijd ook al spoedig gevaar. Nitsa is de achterkleindochter van Stasia, een van de dochters van de chocolatier. Ze woont in Berlijn en vertelt op meeslepende wijze, en ook met veel ironie en humor, de dramatische geschiedenis van haar familie en die van de "rode' twintigste eeuw.

Meer lezen: Op 24 september verschijnt De kat en de generaal, de Nederlandse vertaling van het nieuwste boek van Haratischwili.

Ellebogen - Fatma Aydemir (2017)

Ze is zeventien. Ze is in Berlijn geboren. Ze heet Hazal Akgündüz. Eigenlijk had ze een doodnormale volwassene kunnen worden. Alleen voelden haar Turkse ouders zich nooit helemaal thuis in Europa. En heeft Hazal in haar zoektocht naar identiteit fatale fouten begaan. Eerst is het slechts een gestolen lippenstift. Daarna bruut geweld. Als de politie haar achterna zit, vlucht Hazal naar Istanboel, waar ze nooit eerder was. Warm en vurig vertelt Aydemir over diegenen die tussen culturen en landen leven en hun plaats op de wereld zoeken. Je wil Hazal helpen, je wil met haar door de nacht rennen, je wil weten hoe het met haar en ons allemaal verdergaat.

Meer weten: Op 26 oktober is Fatma Aydemir in het kader van Les Deutschlands te gast in Flagey.

Hét boek waarmee Els haar studenten over de streep trekt

Tsjik - Wolfgang Herrndorf (2010)

Moeder in de ontwenningskliniek, vader met 'assistente' op zakenreis: Maik Klingenberg zal de grote vakantie in zijn eentje doorbrengen bij het zwembad van de villa van zijn ouders. Maar dan duikt Tsjik op.Tsjik, die eigenlijk Andrej Tsjichatsjow heet, is niet bepaald een toonbeeld van integratie. Hij komt uit een van de aso-torenflats in Berlijn-Hellersdorf en heeft het op de een of andere manier tot het gymnasium weten te schoppen. Hij heeft een lichtblauwe Lada gescoord en daarmee begint een tocht zonder landkaart over het Duitse platteland in hartje zomer. Tsjik wil graag naar Walachije waar zijn opa woont,maar er is in de hele provincie Brandenburg geen enkele wegwijzer naar Walachije te vinden. Wat volgt, is een reis die zo grotesk, droevig, dramatisch en grappig is dat je geregeld niet meer verder kunt lezen van het lachen, maar evenmin kunt ophouden. In de lege wereld achter Berlijn is blijkbaar niemand echt in vakantiestemming. Niet de knappe Tatjana, op wier verjaardagsfeest zij niet uitgenodigd zijn, niet WO II veteraan Fricke die een uitstekende schutter is, niet de man aan de benzinepomp en helemaal niet het varken op de autosnelweg. Maik vertelt hun vakantieverhaal zonder opsmuk met het temperament van een veertienjarige, argeloos en wereldwijs.

Zelfs de allerkleinsten weten al meer over Duitse literatuur dan ze zelf beseffen

Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft - Werner Holzwarth (1989)

Als de kleine mol op een dag zijn kop boven de grond steekt, gebeurt het: het is rond en bruin en ziet er een beetje uit als een worst en het komt precies op zijn kop terecht. Mol gaat op zoek naar de dader.

Espresso

Espresso, uw ochtendradio met pit! Ontwaak met rustige muziek, blijf op de hoogte van het culturele leven in Vlaanderen en ontdek wat Klara vandaag voor u in petto heeft.

Presentatie: Cara Van der Auwera / Sieglinde Michiel / Clara De Decker / Sander De Keere

Samenstelling week: Els Van Hoof
Samenstelling weekend: Greet Van ‘t veld

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via espresso@klara.be

Elke weekdag van 06 tot 09 uur en in het weekend van 07 tot 10 uur via Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 24 uur lang te herbeluisteren via de site en de app.