Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Muziek voor Stalin: beluister nu aflevering 1

Muziek voor Stalin: beluister nu aflevering 1Blijf verwonderd!

Prokofiev en de revolutie. In 1905 komt het Russische volk in opstand tegen de Tsaar. Overal in het land breken spontane stakingen uit. Zelfs in het conservatorium waar Prokofiev nog maar net aan zijn studies begonnen is, wordt er gestaakt. Het is een voorbode van wat komen gaat. De matige cijfers die hij krijgt bij zijn afstuderen in 1909 schrikken Prokofiev niet af. Zijn reputatie is immers dan al gevestigd, een glansrijke carrière ligt in het vooruitzicht.
Lenin grijpt de macht op de historische bijeenkomst van het Tweede CongresV. Serov 1947

Lenin grijpt de macht op de historische bijeenkomst van het Tweede Congres

Maar dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit! Als musicus krijgt hij gelukkig vrijstelling van het leger, maar hij treedt wel op overal waar niet gevochten wordt.

Wanneer in oktober 1917 Lenin en zijn bolsjewieken in Sint-Petersburg de macht grijpen, bevindt Prokofiev zich in een kuuroord in de Kaukasus. Hij ziet er de treinen met vluchtelingen toekomen. Op een dag staan de bolsjewieken ook in het Grand Hotel waar hij met zijn moeder verblijft. De aristocraten worden allemaal gearresteerd, maar omdat Prokofiev een kunstenaar is, laten ze hem met rust.
Een jaar later vraagt hij de toestemming om naar het buitenland te reizen. Die toestemming wordt hem met veel tegenzin gegeven.

Prokofiev ontsnapt daarmee aan een van de meest bloederige conflicten uit de wereldgeschiedenis. De Rode en Witte terreur zullen de komende jaren nog miljoenen levens eisen. Maar terwijl Prokofiev het oorlogsgeweld weet te ontvluchten zijn er andere componisten die een veel onfortuinlijker lot te wachten staat. Eén van hen is Vsevolod Zaderatsky.

Beluister aflevering 1

Muziek voor Stalin

Al vanaf de beginjaren van de Sovjet-Unie veranderde het Russische muziekleven ingrijpend. Componisten moesten ineens muziek maken die dienstbaar was aan de nieuwe socialistische staat: eenvoudige melodieën die arbeiders en boeren tot grootse prestaties aan zouden zetten. Muziek als arbeidsvitaminen! 

Musici en componisten stonden voor een groot dilemma : loyaal zijn en netjes binnen de lijntjes kleuren van de door de Componistenbond aangegeven grenzen en structuren? Of toch maar rebelleren? Dat laatste was niet zonder gevaar : een enkeling kreeg de kogel voor zijn werk, anderen werden gearresteerd en belandden soms jarenlang in de Goelag. Maar ook verkeerde vriendschappen, familiebanden of een Duits-klinkende achternaam kon al voldoende zijn om vervolgd te worden. 

In de 6-delige reeks ‘Muziek voor Stalin’ doet journalist en auteur Michel Krielaars deze complexe en fascinerende werkelijkheid uit de doeken . Hij vertelt het verhaal van een hele generatie componisten die moesten zien te overleven in deze absurde wereld. Bekende namen komen aan bod zoals Prokofjev en Sjostakovitsj, maar ook minder bekende zoals Vsevolod Zaderatski en Mieczysław Vajnberg , componisten die ondanks alles, prachtige muziek bleven creëren. 

Vanaf zondag 6 maart, 6 weken lang op Klara, telkens om 18u, en nadien ook te beluisteren als podcast.

Presentatie: Michel Krielaars

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via muziekvoorstalin@klara.be