Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Onsentimenteel mededogen, emotieloze mensenliefde en grote literatuur

Onsentimenteel mededogen, emotieloze mensenliefde en grote literatuurKunst & Cultuur

Christophe Vekeman las de stormachtige verhalenbundel 'Florida' van de Amerikaanse schrijfster Lauren Groff
De Bezige Bij

Lauren Groff, 'Florida'

Lauren Groff, schrijfster van onder meer één van de beste romans die bij mijn weten in 2015 zijn verschenen, Furie en fortuin, werd in 1978 geboren in New York, maar woont tegenwoordig in Florida, de zuidelijke Amerikaanse staat waarnaar haar nieuwe boek kortweg genoemd is. Veel van de verhalen in de bundel spelen zich dan ook in Florida af – soms in de een of andere suburb, soms ook aan de rand van een godverlaten en van slangen en alligators vergeven moeras –, en is dat niet het geval, dan zijn de personages die zich bijvoorbeeld in Brazilië of – tot twee keer toe – Frankrijk bevinden hoe dan ook in Florida woonachtig of van Florida afkomstig. Ziedaar wat de elf vaak behoorlijk kloeke verhalen in dit 280 pagina’s tellende boek duidelijk met elkaar verbindt, al zou je tevens kunnen stellen dat het boek net zo goed Verlatingsdrang of zo had kunnen heten. Het is deze drang, immers, die in ’t emotionele huishouden van zowat alle belangrijke personages in de bundel centraal staat. Denk aan de succesvolle docente literatuur bijvoorbeeld, in het verhaal ‘Boven en onder’, die ‘even vrijaf van haar leven’ wil nemen en zich binnen de kortste keren en voor ze zelf goed en wel in de gaten heeft wat er bezig is te gebeuren tot een haveloze zwerfster ontpopt. Of neem de moeder die haar twee zonen van vier en zeven onder de arm pakt en haar man achterlaat om in Parijs en in Normandië enkele weken lang het spoor te gaan volgen van de nochtans door haar verfoeide Guy de Maupassant. Of de moeder in ‘Hond wordt wolf’, die niet haar man maar haar twee kinderen, opnieuw van vier en zeven, in de steek laat, aan hun lot overlaat op het strand van een eiland. Of de moeder in het openingsverhaal, die én haar man én haar kinderen verlaat, elke avond weer, zij het telkens slechts tijdelijk, om in haar uppie de straat op te trekken. Zo begint het: ‘Ergens onderweg ben ik veranderd in een vrouw die schreeuwt en omdat ik geen vrouw wil zijn die schreeuwt, met kinderen die met strakke, alerte snoetjes door het huis lopen, trek ik tegenwoordig na het eten mijn hardloopschoenen aan voor een avondwandeling door de schemerdonkere straten en laat ik het uitkleden, badderen, voorlezen, zingen en instoppen van de jongens over aan mijn echtgenoot, een man die niet schreeuwt.’ In nogal wat andere verhalen komen gelijksoortige moeilijkheden met de moederrol voor, waarbij vrouwen bijvoorbeeld bekennen dat ze het moederschap of althans wat daarbij komt kijken als ronduit ‘vernederend’ ervaren. ‘Mijn man moest inspringen bij alles wat ik liet liggen. Het is doodvermoeiend om met een schuldenlast te leven die elke dag groter wordt, maar die je niet van plan bent ooit in te lossen.’
Toch wordt de lezer nooit de neiging gewaar deze of gene personages op morele gronden te veroordelen of partij te trekken vóór of tégen hen, en hier raken wij aan de kern van het meesterschap van Lauren Groff, die immers niet alleen maar – hoewel dus ook – een raak en zeer tot de verbeelding sprekend formuleringsvermogen en Deense dogs ‘met de kleur van droogtrommelpluis’ voor haar lezers in petto heeft, maar er in deze bundel wederom in slaagt, net als John Updike in zijn werk, om de krachtige link die althans in míjn ogen bestaat tussen enerzijds grote schrijvers of grote literatuur en anderzijds inktzwarte misantropie verrassend genoeg kordaat te ontkrachten. Het voornoemde openingsverhaal eindigt als volgt: ‘Het is vreselijk waar, ook al geeft de waarheid geen troost, dat als je maar lang genoeg naar de maan kijkt, avond na avond, zoals ik, je ziet dat de oude plaatjes kloppen, dat de maan echt lacht. Maar ze lacht niet om ons, wij eenzame mensen, die veel te klein zijn en onze levens veel te vluchtig om door haar te worden opgemerkt.’
Lauren Groff, deze fantastische schrijfster, merkt ons, eenzame mensen, wél op, en ze lacht niet om ons, maar heeft ons haar volstrekt onsentimentele mededogen, een totaal emotieloze en bijgevolg zeldzaam pure vorm van mensenliefde te bieden. In verschillende verhalen in Florida woeden vreselijke stormen, die de ramen openbreken, de gordijnen van de muren rukken en bovenal de mensen van de straat vegen. Want zo kwetsbaar zijn de mensen. Prijzen wij ons dus gelukkig met boeken als die van Lauren Groff, die ons tegen de stormen van het leven en in het angstige vooruitzicht op de lege windstilte van de dood een min of meer veilige schuilplek verlenen.

Florida van Lauren Groff is verschenen bij De Bezige Bij, vertalingen van Maaike Bijnsdorp en Lucie Schaap.

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram