Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Pretentieloos leesgenoegen en veel te veel witregels

Pretentieloos leesgenoegen en veel te veel witregelsKunst & Cultuur

Christophe Vekeman is formeel: Matthew Weiner mag dan wel knappe scenario's geschreven hebben voor de tv-series The Sopranos en Mad Men, als romanschrijver schiet hij hopeloos tekort.
Cover van het boek

Matthew Weiner, Heather volmaakt, De Bezige Bij

Tweeënvijftig is Matthew Weiner, en nu pas komt zijn literair debuut uit – wat niet wil zeggen dat hij schrijfkundig gesproken al niet een en ander op zijn palmares heeft, zacht gezegd. Niet enkel, immers, was hij de scenarist van onder meer verscheidene afleveringen van The Sopranos, ook en vooral zal Weiner de geschiedenis ingaan als de bedenker en schrijver van Mad Men, een serie die ikzelf zeven seizoenen lang ontypisch fanatiek gevolgd heb, zij het dan zonder ooit écht te ontdekken wat ik er nu eigenlijk zo heel erg goed aan bleek te vinden.

Hoe dan ook, zo lang als de complete serie Mad Men duurde, zo kort is het romandebuut van Weiner uitgevallen: 140 pagina’s slechts telt het boekje, dankwoord en een boel blanco bladzijden medegerekend. Overigens heeft Weiner de gewoonte alle alinea’s, gemiddeld zo’n drie per pagina, telkens van elkaar te onderscheiden door een witregel in te lassen, iets waar hij in het voornoemde, wel weer erg uitgebreide dankwoord op terugkomt met de zin: ‘Dank aan Semi Chellas omdat ze de eerste kladversie heeft doorgeploegd en me erop wees hoe je gebruik kunt maken van witregels.’

Of mevrouw Chellas hem er ook heeft bij gezegd, indertijd, dat je wel moet opletten, eenmaal je als schrijver het verteltechnische snufje van de witregel ontdekt hebt, om niet in de verleiding te komen je focus alinea na alinea en op even vermoeiende als doorzichtige wijze van het ene naar het andere personage te laten zwermen, en de hele tijd van het verleden naar het heden en weer terug te hoppen, valt niet te achterhalen, maar dat is helaas wel wat Weiner doet. Helaas, zeg ik, want op die manier steekt hij dermate veel vaart in zijn vertelling dat die bij momenten als het ware zichzelf dreigt voorbij gaan te lopen. Terwijl Weiner, zoals dat heet, best wel ‘een goeie pen’ heeft.

Weiner laat de focus alinea na alinea van het ene naar het andere personage zwermen, en van het verleden naar het heden. Vermoeiend!

De eerste zinnen luiden zo: ‘Mark en Karen Breakstone waren al niet meer de jongsten toen ze trouwden. Karen liep tegen de veertig, had het opgegeven iemand te vinden die zich kon meten met haar vader en keek zo langzamerhand met enige bitterheid terug op de zeven jaar na haar opleiding waarin ze een relatie had met haar voormalige docent kunstzinnige vorming.’

Even later gaat het – hóp naar het verleden –over de ontmoeting tussen haar en Mark en leren we dat ze vond dat hij ‘een aardige stem’ had en ‘een beetje nerveus’ klonk, ‘wat betekende dat hij niet het type van de rokkenjager was.’

Het doet aanvankelijk allemaal een beetje romantische komedie-achtig aan, kortom, en je gedachten gaan vanzelf in gelijke mate uit naar Sex and the City als naar Mad Men, maar goed, je weet dat er iets gaat gebeuren, iets ergs en dramatisch, zéker nadat Heather is geboren, de inderdaad ‘volmaakte’, haast onmenselijk empathische, knappe, leuke, slimme dochter op wie Mark en Karen allebei zó dol zijn dat zij in de loop van de jaren met elkaar zullen gaan wedijveren om haar liefde en aandacht: hoe ouder het kind wordt, des te kinderachtiger gaan de ouders ervan zich gedragen…

Matthew Weiner

De erge en dramatische gebeurtenis, het waarlijk grote gevaar, echter, schuilt niet in de hoek van de huwelijksproblematiek maar elders, en dat weet je meteen wanneer er na een zoveelste witregel opeens een heel nieuw personage wordt geïntroduceerd, de zoon van een heroïneverslaafde vrouw, een eendimensionaal psychopathische jongen die louter geïnteresseerd is in dode dieren – en, als eindelijk de twee verhaallijntjes elkaar hebben gevonden, in Heather…

Hoe het allemaal afloopt, kan je zelf wel verzinnen, al weet je het natuurlijk niet zeker – er zijn ongeveer drie mogelijkheden, geloof ik – tot je na een goed uur lezen het einde bereikt hebt van 'Heather, volmaakt', een roman die qua portee nog dunner is dan hij eruitziet, maar die niettegenstaande dankzij de soms scherpe schrijfstijl van Weiner een zekere vorm van pretentieloos leesgenoegen weet te verschaffen.

Christophe Vekeman

'Heather, volmaakt' van Matthew Weiner is verschenen bij De Bezige Bij.
Uit het Engels vertaald door Paul van der Lecq

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram