Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Requiem in de Munt van Mozart, Castellucci, Pichon: een rituele viering van ons aller einde

Requiem in de Munt van Mozart, Castellucci, Pichon: een rituele viering van ons aller eindeBlijf verwonderd!, Podium

Requiem van Mozart, Castellucci en PichonBernd Uhlig

Requiem van Mozart, Castellucci en Pichon

Het requiem van Mozart in de enscenering van Romeo Castellucci, met koor en orkest Pygmalion en vier solisten o.l.v. Raphaël Pichon ging in wereldpremière in 2019 in Aix-en-Provence. Nu is dit eindelijk te beleven in de Munt waar de première op vrijdag 29 april onthaald werd met eindeloos applaus en staande ovatie tot in de nok van het theater.

Om van Requiem een avondvullende voorstelling te maken, zijn een aantal andere stukken van Mozart toegevoegd aan zijn dodenmis, naast een Gregoriaanse openingszang en het In Paradisum als laatste muziek. Een van die toevoegingen is het aangrijpend mooi gezongen Kirchenlied Gottes Lamm door de alt Sara Mingardo. Even bloedstollend is de fragiele zang van de twaalfjarige knaap Chadi Lazreq aan het begin en het eind van de voorstelling. Dirigent Raphaël Pichon benadrukt in het programmaboekje dat de extra stukken van Mozart enkel en alleen in functie staan van dit theaterconcept, het is geen nieuwe muzikale visie op het requiem van Mozart.

De Italiaanse theatermaker Romeo Castellucci heeft een lange geschiedenis met de Munt. Hij was al een gevierd toneelregisseur toen hij er zijn operadebuut maakte in 2011 met Parsifal, een onvergetelijke productie op menselijk en filosofisch vlak. De gedurfde enscenering van Orphée et Eurydice van Gluck liet niemand in het theater onbewogen. Nog een topper was zijn aanpak van het oratorium Jeanne d’Arc au Bûcher van Honegger. Over zijn interpretatie van Mozarts die Zauberflöte was dan wel weer wat controverse. Zijn grote kracht is de manier waarop hij in een theaterstuk grote existentiële vragen oproept en zijn onwaarschijnlijk sterke en esthetische beeldtaal. Na elke Castellucci-voorstelling blijf je achter met beelden die voor altijd op je netvlies gebrand staan.

De makers van Requiem willen ons doen stilstaan bij brandende kwesties zoals de klimaatverandering en de zinloze oorlog die dicht bij ons woedt, over onze plaats als mens in deze wereld. De cyclus van leven en dood, hergeboorte, het komt diep binnen ook zonder het allemaal meteen te vatten. Requiem is een soort rituele viering van ons aller einde. Ook voor Mozart had de dood niets beangstigends meer. Op een individueel niveau beleef je die vragen met de dood van een oude vrouw bij het begin van de voorstelling, ze keert terug als jonge vrouw en als meisje. Het slot is een hallucinant beeld van een zuigeling, helemaal alleen in stilte op het toneel, tussen de achtergebleven resten van wat de mensheid zo allemaal vernietigd heeft. Even daarvoor kwam de toneelvloer schuin naar omhoog en gleden die resten ritselend naar beneden. Daarmee komen we op het collectief niveau want de hele tijd zie je op de achterwand van het toneel een projectie van namen uit een lijst met uitgestorven planten, dieren, volkeren, talen, religies, kunstwerken, architectuur waarbij de naam van het theater in Marioepol extra lang zichtbaar blijft. De Munt draagt dan ook de reeks voorstellingen op aan de burgers en slachtoffers van de oorlog in Oekraïne. Een kantelmoment in Requiem vindt plaats tijdens het Lacrimosa: na de laatste maten die Mozart nog heeft neergepend (daarna breekt het handschrift af) valt een abrupte stilte en volgt een totale collaps van de koorzangers op het toneel. Daarmee is ook de dood van Mozart zelf herdacht.

Op muzikaal vlak is Requiem minstens even sterk als wat je te zien krijgt op het toneel. De koorleden van Pygmalion zijn FE-NO-ME-NAAL: ze moeten zich helemaal geven door voortdurend tegelijkertijd te zingen en te dansen, dat laatste gebeurt niet op een virtuoze manier maar het gebeurt wel in perfecte balans met het orkest. Bovendien is het een uitgesproken dramatische interpretatie van het requiem die dicht staat bij de opera’s van Mozart, met veel dynamische schakeringen en een grote emotionele intensiteit. Er is geen hiërarchie tussen koorleden en solisten die ook visueel opgaan in het koorvolume, net zoals de enkele professionele dansers die deel uitmaken van de bezetting. De kleurrijke kostuums geïnspireerd door traditionele kledij uit o.m. de Balkan, zijn een streling voor het oog. Het koor begint in stadskledij alsof ze vanuit de straten van Brussel zijn binnengewandeld in het theater en eindigt in naaktheid in een omfloerst licht. Het heeft niks schokkend wel integendeel het getuigt evenzeer van de grote overgave en professionalisme van dit ensemble Pygmalion. De warme klanken van de historische instrumenten in de muziek van Mozart, zeker de blazers, vind ik een absolute meerwaarde. 
Probeer dit mee te maken. Requiem loopt nog tot 14 mei in de Munt.

Sylvia Broeckaert


 

2022/05/02 Sylvia Broeckaert

Fidelio

Fidelio, uw trouwe gezel op zondagmiddag, neemt u mee in een denkbeeldige opera met alles erop en eraan: een spetterende ouverture, een aandoenlijke aria, een dromerig duet of een levendig ensemble. Een imaginair concert krijgt u er bovenop met heel wat kamermuziek, concerto’s of symfonisch werk en de zangers blijven aanwezig om ons een liedbundel aan te prijzen, een cantate of aanstekelijke koormuziek en wie weet ook nog een verrassend toemaatje.

Presentatie: Sylvia Broeckaert

Samenstelling: Sylvia Broeckaert

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via fidelio@klara.be

Fidelio, elke zondag van 15 tot 18 uur via Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.