Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Rubenskenner Arnout Balis overleden

Rubenskenner Arnout Balis overledenKunst & Cultuur

Het Rubensonderzoek heeft één van zijn drijvende krachten en kenners verloren, prof. Arnout Balis (°1952).
©Rubenshuis

Arnout Balis, leunend tegen één van de salomonszuilen in het Rubenshuis

Kunsthistoricus Arnout Balis was gespecialiseerd in de Vlaamse kunst van de 16de en 17de eeuw en een internationaal erkend specialist van Rubens en zijn complexe oeuvre.
Hij doceerde aan de Universiteit Antwerpen en aan de Vrije Universiteit Brussel.

Als voorzitter van het Centrum Rubenianum was hij verantwoordelijk voor de publicatie van het Corpus Rubenianum Ludwig Burchard, wellicht de omvangrijkste kunsthistorische studie ooit, gewijd aan één kunstenaar.
Het immense Rubensarchief van de Duitse kunsthistoricus Ludwig Burchard, met als oogmerk de uitgave van een beredeneerde catalogus, belandde in 1963 in Antwerpen. Met dank aan toenmalig Rubenskenner en directeur van de Antwerpse kunsthistorische musea Frans Baudouin.

Het Corpus Rubenianum wil het hele oeuvre van Rubens in kaart brengen en zal bij voltooiing ongeveer 50 boekdelen beslaan. Het eerste deel verscheen in 1968. Sindsdien werkten meer dan 50 auteurs, uit binnen-en buitenland aan de totstandkoming ervan.

Onder leiding van Arnout Balis nadert dit immense project, na bijna 60 jaar, zijn voltooiing. De nog ontbrekende delen zijn momenteel allemaal in voorbereiding. De voltooiing van dit titanenwerk mogen we gerust Balis’ levenswerk noemen.
In 1986 schreef Balis het deel over de jachtscènes van Rubens maar als voorzitter en wetenschapper was hij betrokken bij de publicatie van elk nieuw deel.
Zelf werkte hij momenteel nog aan de uitgave van een studie over het intrigerende notitieboek van Rubens, een verzameling van theoretische teksten, schetsen en annotaties van de kunstenaar.

Amper een maand geleden verloor Nederland zijn grote Rembrandtkenner, Ernst van de Wetering, trekker van het eveneens ambitieuze Rembrandt Research Project. Wat van de Wetering voor Rembrandt betekende, was Arnout Balis voor Rubens. Het Rembrandt Research Project veroorzaakte wel veel meer deining omdat de conclusies rond toeschrijving er werden genomen door een select groepje van kenners, met een doorslaggevende stem van van de Wetering. Het Rubensonderzoek daarentegen heeft altijd gewerkt volgens een consensusmodel en wordt gedragen door een brede kring van nationale en internationale experts.

Op de expertise van Arnout Balis en het Rubenianum werd vaak beroep gedaan door musea wereldwijd, veilinghuizen en privépersonen.

Met Arnout Balis verliest ons land een groot kenner van Rubens én een minzaam man.
Op 6 juni 2018 was Arnout Balis te gast bij Chantal Pattyn in Pompidou naar aanleiding van het Barokjaar dat toen in Antwerpen werd gevierd. In onderstaand fragment vertelt hij over de immense complexiteit van Rubens’ oeuvre, wanneer wordt een werk beschouwd als van Rubens en over het ‘kennersoog’.