Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Sporen van moderniteit: de trein als inspiratiebron voor kunstenaars

Sporen van moderniteit: de trein als inspiratiebron voor kunstenaarsKunst & Cultuur, Expo

© 2021. The Art Institute of Chicago / Art Resource, NY/ Scala, Florence

Fernand Léger, De spoorwegovergang (schets), 1919, olie op doek, 54,1 x 65,7 cm

Wie?

Het tweejaarlijkse kunstenfestival Europalia focust dit jaar niet op een land, maar op de trein als inspiratiebron voor kunstenaars, schrijvers en performers. De tentoonstelling Sporen van moderniteit in de Koninlijke Musea voor Schone Kunsten van België vormt het kloppend hart van het festival.

Wat?

Toen de trein in het midden van de 19de eeuw zijn intrede maakte, had dat een enorme impact op de samenleving. Om maar één voorbeeld te noemen: de zonnetijd, die van stad tot stad verschilde, was niet compatibel met strikte dienstregelingen. Voor het eerst werd een uniforme tijd ingevoerd.

Spotprenten en schilderijen uit die tijd getuigen van een grote angst voor dat denderende gevaarte. Uit de werken van Claude Monet en Gustave Caillebotte spreekt dan weer fascinatie voor kathedraalachtige stations die gevuld zijn met stoomwolken. Ook de Italiaanse futuristen keken met veel bewondering naar de snelheid waarmee treinen zich door het landschap bewogen. De trein bracht het massatoerisme op gang, maar speelde ook een rol in de grote conflicten van de 20ste eeuw.

Waarom moet u dit zien?

De tentoonstelling maakt je ervan bewust dat onze geschiedenis er zonder de trein compleet anders had uitgezien. Naast topwerken van grote namen als Monet en Léger, zijn er prachtige ontdekkingen te doen. Zoals de 19de-eeuwse hofschilder Gustaaf Wappers, die de trein in 1837 voorstelde als een vuurspuwende draak. Of de Franse amateurkunstenaar Joseph Steib, die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan zijn keukentafel droomde van een trein die de overwinning zou brengen. Kleurrijke affiches, foto's en filmfragmenten laten zien dat de trein ook een plek in de populaire cultuur veroverde. Met als hoogtepunt een Freudiaanse scène in North by Northwest van Alfred Hitchcock.

Praktisch?

Sporen van moderniteit loopt t.e.m. 13 februari 2022 in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België.