Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Stokowski - Dvorak 9 "From the New World" (1927)

Stokowski - Dvorak 9 "From the New World" (1927)Blijf verwonderd!

Uitvoerders: The Philadelphia orchestra o.l.v. Leopold Stokowski. Label: Living Era Classics AJC 8552
Stokowski - Dvorak 9 "From the New World" (1927)

Stokowski - Dvorak 9 "From the New World" (1927)

Programma: Dvorak: Symfonie nr.9 in e, op.95 (1927); Brahms: Hongaarse dans nr. 1 in g (arr. Stokowski; 1934); Liszt: Hongaarse raspodie nr. 2 (arr. Stokowski; 1927); Berlioz: Rakoczy Mars uit "La damnation de Faust" (1927); Novacek: Pepetuum Mobile (arr. Stokowski; 1940); Enescu: Roemeense rapsodie nr.1 in A, op.11 (1947)

Kort na zijn plaatpremière van Dvoraks "Nieuwe wereld" symfonie nam Leopold Stokowski al een tweede versie op, in 1927. Het is een meeslepende historische opname, tot voor WO II de meest verkochte versie van die 9e symfonie. Het is boeiend zo'n vertolking uit het verre verleden te leren kennen. Wie destijds die 78-toeren platen van Victor kocht, kreeg er zelfs een extra schijfje bij, met de stem van Stokowski die de hoofdthema's toelichtte. Die introductie is nu ook te vinden op deze cd-heruitgave (met fragmenten op piano gespeeld door zijn assistent-dirigent Arthur Rodzinsky). In zijn commentaar hoor je welke opvatting destijds in Amerika (en ook daarbuiten) nog werd gehuldigd: dat Dvorak in deze symfonie heel wat Indiaanse melodieën en thema's uit "negro music" ontleend zou hebben, jazz zelfs, en een ode wilde brengen aan de eindeloze vlakten van Arizona. Dat is intussen dikwijls betwist, of weerlegd door zijn heimwee naar zijn eigen vaderland te beklemtonen. Deze vertolking door het Philadelphia Orchestra, toen al 15 jaar onder Stokowski's leiding, is in elk geval heel interessant. Epische grandeur in de eerste beweging, en een zeer lyrisch (maar opvallend gezwind opgevat) Largo, een nerveus dansend scherzo en een zeer intense finale. Opvallend welke vinnige tempi Stokowski kiest, met abrupte wisselingen ook, en die 'drive' komt nog bijzonder sterk over. Een virtuoos orkest dat strak en 'geladen' elke beweging volgt. Het klankbeeld is - voor een symfonische opname uit die jaren - zéér goed (Stokowski was een maniakaal muziekregisseur), al moet je wat extra klankkleur er zelf mentaal aan toevoegen, en het ruisen van de 78-toerentijd voor lief nemen. Als aanvulling op deze cd nog drie Stokowski-transcripties (een briljante Novacek, een effectvolle Liszt-rapsodie) en daar krijg je het Philadelphia Orchestra in jongere opnames te horen, kleurrijker, realistischer. Tastbare precisie, cohesie en engagement van een orkest dat door hem tot wereldklasse werd opgetild. Heel sterk is ook Enescu's Roemeense rapsodie, een opname uit 1947, met zijn "Stokowski Symphony Orchestra", dat werd opgericht voor opnames met het label Capitol Records. "Living Era" zorgde in de voorbije jaren voor zeer goede heruitgaven van populaire muziek uit het interbellum. Met Living Era Classics presenteren ze nu ook beroemde (historische) klassieke opnames, goed uitgegeven en toegelicht.

Karel Nijs

Klara's oordeel