Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Stripcensuur in Bozar: "De geschiedenis van de strip, is ook die van censuur.""

Stripcensuur in Bozar: "De geschiedenis van de strip, is ook die van censuur.""Kunst & Cultuur

'Duizend bommen en castraten' is niet alleen de favoriete vloek van kapitein Haddock uit Kuifje, maar ook de nieuwe expo die morgen opent in Bozar. Over stripcensuur door de jaren heen. Stripjournalist Toon Horsten: “Strips zijn spiegels van de maatschappij, en stripcensuur, in al zijn vormen, ook."
© Uitgeverij Vrijdag

Jan Smet bundelde de verhalen over stripcensuur in één boek.

Naast de tentoonstelling is 'Duizend bommen en castraten' ook een boek. Jan Smet verzamelde uit honderd jaar alle gevallen van stripcensuur, waarin hij aantoont hoe wij als maatschappij veranderd zijn. Toon Horsten: "Over Kuifje zegt men altijd: als je alle albums van Kuifje leest, dan is dat een spiegel hoe de maatschappij in de 20e eeuw geëvolueerd is. En de stripcensuur toont dat eigenlijk ook. Bijvoorbeeld een tekening ongeveer 60 jaar terug van een halfnaakte zwarte vrouw. Toen was er heel veel te doen over het feit dat ze halfnaakt was. Nu gaat het daar niet meer over, wel over de manier waarop de lippen getekend zijn.”

“De manier waarop stripverhalen geëvolueerd zijn, gaat dus hand in hand met de stripcensuur”, vertelt Toon Horsten. De strip heeft als genre door de regel een groot kinderpubliek. "En dus rijst al snel de vraag: hoe ver ga je in het afbeelden van geweld, seks en horror? Waar kan een kind tegen? Dat evolueert en levert discussies op."

Vroeger rookt Lucky Luke. Nu hangt er een grassprietje uit zijn mond.

Toon Horsten: “Een ander voorbeeld komt uit 1975, uit de strip Nero van Marc Sleen. Hij maakte een album, Papa Dada. Daarin tekende Sleen een personage gebasseerd op de Oegandese dictator Idi Amin Dada. Met hem wordt in de strip gelachen. Maar er is een wet over het beledigen van een bevriend staatshoofd. Dus heeft men de titel van dat album moeten aanpassen naar De wensring.”

Humor is het ventiel waarmee een samenleving omgaat met macht. Het is belangrijk dat daar plaats voor blijft. Maar je kan wel discussiëren over smaak. Inhoud en smaak worden wel eens door elkaar gehaald.
Toon Horsten

Censuur gaat vaak over politiek beladen thema’s. Maar waar trek je de lijn tussen enerzijds de smaak van de auteur of lezers en anderzijds terechte censuur? “We leven in een vrije samenleving. Als we de vrijheid hebben, dan moeten we ze ook kunnen gebruiken. Maar als er kinderen in het spel komen, is het niet meer zo eenvoudig. Iedereen trekt die lijn anders. Er zijn zaken van 50 jaar geleden waarvan wij zeggen, hoe was dat in godsnaam mogelijk. Maar de kans is groot dat ze over 50 jaar hetzelfde zeggen over ons.” 

Beluister hier het interview met Toon Horsten: 

Toon Horsten over stripcensuur

Duizend bommen en castraten, nog tot 16 mei in Bozar. Meer info op bozar.be

Espresso

Espresso, uw ochtendradio met pit! Ontwaak met rustige muziek, blijf op de hoogte van het culturele leven in Vlaanderen en ontdek wat Klara vandaag voor u in petto heeft.

Presentatie: Clara De Decker / Greet Samyn

Samenstelling: Vincent Goris/ Joris Preckler

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via espresso@klara.be

Elke weekdag van 06 tot 09 uur via Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 24 uur lang te herbeluisteren via de site en de app.