Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Taboes verklaard door de Evolutietheorie

Taboes verklaard door de EvolutietheorieBlijf verwonderd!

Ons brein is nauwelijks veranderd, stelt evolutionair psychologe en filosofe Griet Vandermassen in Berg en Dal. Maar wat heeft dat met fenomenen zoals infanticide te maken?
© Karel Duerinckx

Griet Vandermassen

De landbouw ontstond ruw geschat 12000 jaar geleden. Dat zijn zo'n 400 generaties geleden. "Op zich is dat veel te weinig om nieuwe complexe, psychologische adaptaties te doen ontstaan in het brein. Dat is een beetje de basishypothese van de evolutionaire psychologie", zegt filosofe Griet Vandermassen.
Zo lijken we veel sterker op onze soortgenoten uit de Préhistorie dan we durven toe te geven.

Depressie en de Evolutietheorie
 

Darwinistische psychiatrie houdt zich bezig met de manier waarop de moderne samenleving - die we cultureel gecreëerd hebben - ons ook mentale problemen bezorgt.

"Onze psyche is nog steeds afgestemd op het omgaan met kleine sociale groepen. We wonen vandaag echter in grote steden, soms in anonimiteit. Dit bezorgt veel mensen een gevoel van vervreemding en sociale ontworteling. Het zou één van de redenen kunnen zijn voor de enorme toename van depressie in de moderne samenleving", zegt Griet. 

We leven in een cultuur die niet meer afgestemd is op onze psychologische noden.
Griet Vandermassen


Infanticide

 

Griet Vandermassen stelt dat infanticide, het fenomeen waarbij een moeder haar kinderen doodt, evolutionair verklaard kan worden. "Er is een patroon is het brein dat aangeeft: dit is een zeer slecht moment om kinderen te krijgen - we gaan dat geen kansen geven". 

"Bij voedselverzamelaar-jagers lag de verantwoordelijkheid voor het lot van een pasgeboren kind duidelijk bij de moeder," vertelt Griet. "In dergelijke harde leefomstandigheden was het belangrijk dat een moeder kon beslissen of een kind 'te ziek' of 'te zwak' was om in leven te mogen blijven". Op deze manier had de moeder een grotere kans om in de toekomst gezonde kinderen te krijgen en groot te brengen.

"Vandaag vinden we dit uiteraard immoreel"

Het is niet omdat je het mechanisme begrijpt, dat je daarmee het probleem ontkent.
Griet Vandermassen

 

Voor alle duidelijkheid: Griet pleit niet voor een acceptatie van infanticide: "We proberen dit soort fenomenen te begrijpen. Dat betekent niet dat we het goedkeuren". 

De moeders in een Westerse maatschappij die hun baby's in een toilet achterlaten, zijn vaak heel jong. Meestal is er geen vader 'in the picture'. Ze komen uit een arm milieu en ervaren geen sociale steun. Ze weten - intuïtief - dat hun kind geen kans maakt om te overleven. 

In een moderne maatschappij met sociale zekerheid proberen we dit natuurlijk te vermijden. Vandaag de dag bestaan er gelukkig veel meer oplossingen om deze meisjes op te vangen en hun kinderen een betere toekomst te geven.

Je kan deze aflevering van Berg en Dal herbeluisteren via de Klara-app, deze link of je favoriete podcast-app. 

 

Berg en Dal

Pat Donnez gaat met zijn gast een zeer persoonlijke ‘tour de force’ aan. Te vertrekken vanop een berg, of vanuit een dal.

Presentatie: Pat Donnez

Redactie / Montage: Louise Souvagie

Samenstelling: Marc Vandemoortele

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via bergendal@klara.be

Elke zondag van 10 tot 11 op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 4 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Berg en Dal kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.