Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Tussen lees- en leerboek in

Tussen lees- en leerboek inKunst & Cultuur

Een boek vol snelle wagens, daar had Christophe Vekeman wel zin in. Maar wat een meesterwerk beloofde te worden, kantelt halverwege naar een boek met een te nadrukkelijk boodschap.

Peter Carey, Ver van huis, De Bezige Bij

De veelvuldig bekroonde Peter Carey – hij won onder meer twee keer de Man Booker Prize – woont in New York, maar is vijfenzeventig jaar geleden ter wereld gekomen in Australië, het land waar ook zijn nieuwe boek, 'Ver van huis' getiteld, gesitueerd is. Het betreft, als wel vaker bij Carey, een historische roman, die zich meer bepaald afspeelt in 1953, in een tijd dus dat vrouwen niet meteen werden geacht heel erg mondig in het leven te staan, laat staan dat zij werden aangemoedigd om, zoals de genaamde Irene Bobs in 'Ver van huis' doet, gehuld in een als zeer sensationeel en ook wel provocerend sensueel ervaren overall te gaan deelnemen, samen met tweehonderd andere – zij het dan mannelijke – gekken, aan een autorace doorheen het Australische continent, ‘meer dan zestienduizend kilometer over afgelegen wegen die zo onbegaanbaar waren dat je chassis er compleet van in tweeën brak.’

Nu onderneemt Irene die helletocht weliswaar niet in haar eentje: haar medebestuurder is haar echtgenoot Titch, een één meter zestig korte autoverkoper die net zoveel over zijn vrouw te vertellen heeft als gelijk wie, namelijk helemaal niets, en die door haar voortdurend aangespoord en soms zelfs gedwongen wordt zich af te zetten tegen zijn dominante, sadistische vader, eveneens een autoverkoper die op zijn beurt aan de race deelneemt. Dat een man die alleen maar omdat zijn vrouw dat van hem verlangt zijn best doet om een echte man te worden, nooit een echte man zal worden, schijnt aan de beide echtelieden helaas volstrekt voorbij te gaan, en naarmate de roman vordert, krijgt de teleurstelling van Irene Bobs alsmaar hardere, scherpere vormen. ‘Je kon met een man getrouwd zijn,’ meldt zij op zeker ogenblik de lezer, ‘en niet weten wie hij was.’

Peter Carey, Foto: De Bezige Bij

De ene helft van het boek is het inderdaad Irene die het woord voert, en dat doet zij om-en-om, in telkens korte hoofdstukjes van doorgaans een handvol bladzijden, met een derde persoon die zich in haar raceauto bevindt, namelijk de buurman van Irene en Titch, de leraar annex navigator Willie Bachhuber, een wederom vrij slaafs en onderdanig type dat evenwel een poosje geleden enorm van zichzelf is geschrokken in het klaslokaal. ‘Ik ben een kalme man, al mijn hele leven. Zonder dat hij erop verdacht was, greep ik de jongen bij de hak van zijn gelapte laars, en hing hem een tijdje uit het raam terwijl hij blèrde en gilde’ – een pedagogische actie die ook in het Australië van 1953 allesbehalve alledaags schijnt te zijn geweest. Waar het joch deze uitbarsting aan had verdiend? Aan een opmerking die hij gemaakt had over de afkomst van Bachhuber: het feit dat die van Duitse komaf is, ligt minder dan tien jaren na het eind van Wereldoorlog Twee nog steeds behoorlijk gevoelig…

Toch komt de identiteit van Bachhuber nog heel wat steiler op de helling te staan wanneer de race het drietal voert naar hun onbekend Aboriginalgebied, waar blijkt dat zelfs ras een hoogst veranderlijk gegeven zijn kan en waar Willie door de Aboriginals opeens nadrukkelijk níét als een Duitser herkend wordt. Anders geformuleerd: was de zwarte baby die de toenmalige vrouw van Willie zes jaren geleden, toen hij zelf eenentwintig was, baarde, wel degelijk een bewijs van haar ontrouw? Spannend!

Vooral gesneden koek voor mensen die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis der Aboriginals.

Jammer genoeg kantelt het boek vanaf het ogenblik dat deze vraag wordt opgeworpen van een roman over de complexe moeilijkheden – of misschien zelfs de onmogelijkheid – van een vaste identiteit naar een boek over het specifieke droeve lot van de Aboriginals. Niet dat Carey het laatste derde deel van zijn roman opeens met een opgeheven vingertje gaat schrijven, maar door zo intens te focussen op onderhavige kwestie, komt het tot op dat moment uitgesproken subtiele 'Ver van huis' ergens tussen lees- en leerboek in te liggen, wat toch zonde is. Nu is het boek vooral gesneden koek voor mensen die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis der Aboriginals, en niet het meesterwerk over de ondoorgrondelijkheid van eenieders ego dat het de eerste pakweg honderdzestig pagina’s leek te zijn of te zullen worden.

Christophe Vekeman

'Ver van huis' van Peter Carey is verschenen bij De Bezige Bij.
Uit het Engels vertaald door Hi-en Montijn

 

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram