Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Verhalen uit een amberkleurig schaduwrijk

Verhalen uit een amberkleurig schaduwrijkKunst & Cultuur

De Colombiaanse schrijver Juan Gabriel Vasquez schreef een verhalenbundel die zich afspeelt in de Ardennen. En dat ontlokte Christophe Vekeman superlatieven in Pompidou.
Signatuur

Juan Gabriel Vasquez, De geliefden van Allerheiligen

Hoe kleiner de wereld wordt, hoe vreemder hij soms in elkaar blijkt te zitten. Zo gebeurde het bijvoorbeeld in 2008 dat er een Zuid-Amerikaan, meer bepaald een Colombiaan, voor nodig was om eindelijk eens een prachtbundel te schrijven waarvan alle zeven de verhalen zich afspeelden in de Ardennen. Het boek is nu vertaald als De geliefden van Allerheiligen, en dat het gesitueerd is in de genoemde streek, mag zeker geen toeval heten: niet alleen heeft de schrijver ervan, Juan Gabriel Vásquez, daar indertijd een poosje gewoond, ook is het natuurlijk zo dat waar pakweg de Belgische kust geacht wordt de bezoeker zonovergoten geestesleegte en gezellige drukte te bieden, de Ardennen veeleer kunnen worden omschreven als een desolaterig en amberkleurig schaduwrijk van de somberte en van de eenzaamheid. En laat eenzaamheid nu inderdaad het thema zijn van dit boek – een boek waar je kortom niet waarlijk buitensporig vrolijk van wordt…

Neem nu het titelverhaal van de bundel, waarin twee mensen een relatie hebben die de vergelijking met een door de mannelijke helft van het stel tijdens de jacht daadwerkelijk aangeschoten maar vervolgens onvindbaar blijkende fazant kan doorstaan. ‘Jullie hebben hem gewoon laten creperen,’ verwijt zijn vrouw hem. ‘Je bent wreed. Die vogel heeft pijn nu.’ Om vervolgens voor de honderdste keer te vragen: ‘Het is toch nog niet over, of wel soms?’ En ook als antwoord op die vraag blijft het genadeschot voorlopig uit.

 

De hoofdpersonen hebben doorgaans geen hoge pet op van de liefde.

Relatieproblemen treffen we ook aan in ‘De eenzaamheid van de goochelaar’, waarin de hoogzwangere Selma zich met tragische gevolgen overgeeft aan de dwingende geneugten van het overspel, of in het verhaal ‘De huisgenoot’, waarin de zelfmoord van een zeventigjarige man diens even oude vriend bewust maakt van het feit dat hijzelf en zijn vrouw, die decennia geleden met de overledene een affaire had, al die tijd blijkbaar minder met elkaar alleen waren dan hij dacht of wenselijk achtte. ‘Pleegden mensen,’ vraagt hij zich af, ‘echt zelfmoord omwille van de liefde, en dan ook nog zo’n oude liefde?’

Het is in al zijn ongelovigheid een typische vraag, die door de meeste hoofdpersonen in dit boek zou kunnen worden gesteld, welke hoofdpersonen immers – hoeveel eenzamer kan het worden? – doorgaans helemaal geen hoge pet ophebben van de liefde, die veelal wordt gedefinieerd als ‘een gedeelde angst om alleen te zijn’. En zelfs al overstijgt het liefdesgevoel dan toch eens deze rationele analyse, dan nog is het vasthouden aan de eigen onafhankelijkheid vaak alsnog sterker dan het verlangen naar de beminde. Pervers genoeg blijkt op die manier meermaals dat mensen die liefdesverdriet lijken te berokkenen aan iemand anders, op de keper beschouwd vooral toch het slachtoffer zijn van zichzelf – al moet Juan Gabriel Vásquez wel de laatste schrijver op de wereld zijn, getuige deze bundel, die zich geroepen zou voelen om op dit vlak lessen te gaan geven of te gaan moraliseren.

Andrew Lih
Juan Gabriel Vasquez

Daarvoor zijn deze zeven heel verschillende, fictieve verhalen, die louter de Ardennen met elkaar gemeen hebben, hem op een enkele uitzondering na merkbaar te zeer uit het hart gegrepen, daarvoor leeft hij duidelijk te veel met zijn personages mee, daarvoor laat hij veel te weinig afstand tussen hemzelf en zijn hoofdfiguren. ‘Ik weet niet hoe ik dit moet vertellen,’ zegt de verteller van het openingsverhaal op een bepaald moment, waarna hij alsnog bekent dat hij geen enkele reden had om de telefoon niet op te nemen toen er iemand belde omtrent wie hij zeker wist dat ze hem nodig had. Haar vader zat ook in de kamer toen de vrouw belde. Ook hij had geen reden. Ook hij nam niet op.

De Ardennen vormen een zielskoude streek, en De geliefden van Allerheiligen van Juan Gabriel Vásquez, vooral bekend van de roman Het geluid van vallende dingen, is als gezegd geen boek om waarlijk buitensporig vrolijk van te worden, wat niet wegneemt dat wij ons, gezien de hoge kwaliteit ervan, ronduit gelukkig mogen prijzen dat het bestaat.

Christophe Vekeman

'De geliefden van Allerheiligen' van Juan Gabriel Vasquez is verschenen bij Signatuur
Uit het Spaans vertaald door Brigitte Coopmans

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en volg Pompidou ook via Instagram