Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Verhalen van een goedgeklede gifnicht

Verhalen van een goedgeklede gifnichtKunst & Cultuur

Christophe Vekeman maakt een vreugdedansje nu uitgeverij Prometheus 'De complete verhalen' van Saki gebundeld heeft. De Britse schrijver en dandy was een navolger van Oscar Wilde en een inspiratiebron voor Roald Dahl.
Cover van het boek

Saki, De complete verhalen, Prometheus

Hector Hugh Munro was eigenlijk te oud om dienstplichtig te zijn, maar daar beliefde hij zich niets van aan te trekken, en zo geschiedde het dat halfweg Wereldoorlog Een, meer bepaald in 1916, een Duitse scherpschutter hem in de loopgraven dodelijk wist te treffen. Munro, beroemd onder zijn schrijversnaam Saki, was drieënveertig jaar, en typerender dan het bovenstaande waren mijns inziens zijn laatste woorden op dit ondermaanse, namelijk ‘Put that bloody cigarette out’.

Typerender, zeg ik, want de verdoken homoseksueel Saki was net als het gros van de personages die zijn verhalen bevolken veel fijnzinniger, dandyesker en vileiner dan krijgszuchtig of machistisch. De invloed van zijn voorbeeld Oscar Wilde is vrij duidelijk aanwijsbaar in de tweede druk – de eerste dateert van 1983 – van De complete verhalen, zoals je op basis van dit lijvige boek ook gemakkelijk geloven kunt dat Saki zelf op zijn beurt schrijvers als P.G. Wodehouse, Noël Coward en Roald Dahl de weg heeft gewezen. Die laatste beweerde zelfs: ‘Saki’s beste verhalen zijn nog altijd beter dan de beste van welke schrijver dan ook.’

Dat is allicht een tikje te stellig geformuleerd, en daarenboven is ’t verschil tussen Saki’s ‘beste verhalen’ en zijn minder geslaagde groot genoeg om de bedenking toe te laten dat een goede bloemlezing Saki misschien wel meer eer had betoond dan dit alomvattende boekwerk, maar goed, dat zijn details, en laat ons de hoofdfiguur van Saki’s eerste, naar deze hoofdfiguur genoemde bundel Reginald bijtreden wanneer over hem wordt gezegd: ‘Reginald heeft een enorme minachting voor alle details die geen verband houden met het maken van maatpakken.’ De jongen, een soort van goedgeklede gifnicht annex wufte nietsnut die zelfs ‘in zijn hevigste vlagen van waarheidsliefde’ niet toegeeft ‘dat hij ouder is dan tweeëntwintig’, laat in de bundel zijn licht schijnen over zorgen, foute cadeaus, logeerpartijen, theater en andere dingen des levens, wat vaak vermakelijk is maar al met al niet zorgt voor verhalen die het genre van de column wezenlijk overstijgen.

Hector Hugh Munro alias Saki in 1913

Daarvoor is het wachten tot het eerste verhaal waarin Reginald geen rol speelt en dat meteen naar mijn persoonlijke smaak het meest geslaagde van het hele boek is. Een passage eruit illustreert treffend de heerlijk ironische toon waarop Saki de geestelijke ledigheid van de door hem opgevoerde lords en ladies op de korrel neemt: ‘In de beeldende kunst neigden zij naar het eerlijke en het duidelijke, een schilderij, bijvoorbeeld, dat zijn eigen verhaal vertelde en daarbij krachtig werd ondersteund door de titel. Een legerpaard zonder ruiter met een tuig in duidelijke wanorde, dat een erf vol bleke, flauwvallende vrouwen op strompelt, en waarbij een kaartje gevoegd was met het opschrift “Slecht Nieuws” deed bij hen onmiddellijk de gedachte aan een militaire nederlaag postvatten. Ze zagen wat het wilde weergeven en legden dat ook uit aan vrienden met een trager bevattingsvermogen.’

Een goede bloemlezing had Saki wellicht meer eer betoond dan dit alomvattende boekwerk.

Dat de personages van Saki steevast tot de adel behoren, neemt overigens niet weg dat ze zich dikwijls weinig edel gedragen, en uitspraken van de ene dame tot de andere als ‘Je ziet er beter uit dan gewoonlijk, maar dat is zo gemakkelijk voor jou’ zijn dan ook niet van de lucht. Toch moeten de beste verhalen waarover Dahl het had het niet uitsluitend hebben van een scherp getekende sfeer van lui hedonisme en hilarische oppervlakkigheid; ze worden eveneens gekenmerkt, net als de verhalen van Dahl zelf uiteraard, door een min of meer onverwachte, niet zelden gruwelijke of macabere pointe. Munro’s moeder stierf toen hij twee was nadat zij, zwanger, door een koe was aangevallen, en het is opvallend hoeveel personages van Saki eveneens overlijden door toedoen van een dier, het moge een olifant, een fret of een weerwolf zijn. Humor en horror gaan kortom hand in hand in dit heerlijke boek, dat mede vanwege de geringe lengte van de verhalen uitstekend op zijn plaats is op het nachtkastje van elkeen met gevoel voor stijl.

Christophe Vekeman

'De complete verhalen' van Saki verschenen bij uitgeverij Prometheus.

 

 

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Gerrit Valckenaers

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram