Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Villa d'Este 15 mei: Kaartje uit Amerika

Villa d'Este 15 mei: Kaartje uit AmerikaKlassieke muziek

Naast het machtige hoopje in Rusland en Les Six in Frankrijk, heb je nog zoiets als de Boston Six in Amerika. Maar wie kent de muziek van deze zes Amerikaanse componisten, onder wie ook Amy Beach? Zij was de eerste vrouw in de Amerikaanse muziekgeschiedenis die volop succes oogstte me symfonisch werk. Met deze dame en talrijke landgenoten, en enkele muzikale verrassingen uit de 21e eeuw bouwen we weer een mooi vier uur durend geheel. Maar beginnen doen we zoals altijd in het mooie Italië.
©Lisa-Marie Mazzucco

Piano-twins: Christina & Michelle Naughton

De Italiaanse viool

Attilio Ariosti (1666-1729) was afkomstig uit Bologna, bleef hoofdzakelijk actief in noord-Italië, maar werkte ook aan het hof in Berlijn, en oogstte succes in Parijs. Maar zijn oude dag bracht hij als een chique mijnheer door in Londen. Zeven opera's van hem - samen goed voor 54 uitvoeringen - werden opgevoerd in het aristocratische bastion The Royal Academy of Music, afwisselend met opera's van Bononcini en (vooral) Handel. In 1723 ging er Caio Marzio Coriolano in première. Hieruit laten we de rustige aria Sagri numi horen, te vinden op de nieuwste cd van mezzo-sopraan Eva Zaïcik. Ariosti muntte ook uit op de viola d'amore. Let op hoe prachtig hij het instrument in de aria met de zanglijn laat dialogeren. Evenwaardig aan Bach als je het ons vraagt.

Ook een virtuoos violist, maar een generatie ouder en minder cosmopoliet was Carlo Ambrogio Lonati (1645-1712). Lonati bleef zijn hele leven hoofdzakelijk in het Noorden van Italië aan het werk, eerst en vooral in Milaan, de stad waar hij werd geboren, getogen, en waar hij ook zou sterven. Lonati's vioolspel en zangtalent was alom bekend en werd ook geapprecieerd op de scene terwijl hij zong. Zijn laatste wapenfeit uit 1701 is een bundel met 12 Vioolsonates, hemels mooi als je afgaat op de eerste daaruit.

Over the ocean

Zoals beloofd maken we de grote oversteek naar Amerika....en meteen in prettig gezelschap! Met Leroy Anderson, de componist van The Typewriter. Instant geluk! Leroy Anderson (1908-1975) schreef ook een Pianoconcerto in C, helemaal in Hollywood-stijl. Vertrekkende vanuit boze donkere akkoorden in mineurtoonaard bloeit het concerto meteen open naar majeur, als een uitnodigende trap vol diamanten in een duur varietétheater. Bright and clear! Anderson speelt en flirt met klassieke elementen, maar het concerto blijft vooral entertainend, filmisch en kinderlijk uitbundig. Het ging in 1953 in premiere, en Anderson speelde het zelf ook nog eens in 1954, maar daarna liet hij het van het toneel verdwijnen. Hij vond het niet goed genoeg. Pas in 1989, na zijn dood en met de toestemming van zijn weduwe, kwam het terug boven water. Gelukkig maar, want klassiek moet niet altijd té serieus willen zijn. 

De volgende belangrijke halte is Caroline Shaw (°1982). Zij is een van de meest in het oog springend jonge componisten in de States. Het rustgevende, en zeer inventieve Entr'acte voor strijkkwartet ging in 2011 in première met het Brentano Quartet en kwam uit op een cd die Orange heet. Shaw is violiste van opleiding en dat hoor je. Schrijven voor strijkers is haar tweede natuur. In 2012 won Shaw trouwens de Pulitzer Prize for Music voor haar Partita for 8 Voices. Een naam om te onthouden en vooral muziek om naar uit te kijken. Muziek voor koor, orkest en vooral heel veel kamermuziek. 

The Boston Six

Einde 19e eeuw, begin 20e eeuw, zien we over een 80-tal jaar verspreid een aantal componisten rond Boston Massachusettes met eenzelfde soort esthetiek en een gelijkaardige backround: invloed door de grote Duits-romantische traditie en/of opgeleid in die traditie. Beethoveniaans dus in plaats van Hollywoodiaans. Niet zoals Leroy Anderson dus.... hoewel die ook in Boston zat! In de jaren '60 werd naar deze componisten verwezen als The Second New England School, of beter nog "The Boston Six", want een school was het niet (toch niet zoals Les Six in Frankrijk die zich bewust groepeerden en elkaar onderling goed kenden). Deze "Boston Six" waren John Knowles Paine, Arthur Foote, George Chadwick, Amy Beach, Edward MacDowell en Horatio Parker. We halen er drie uit in Villa d'Este: George Chadwick (1854–1931), Amy Beach (1867–1944), Edward MacDowell (1861–1908)

American Postcard

In het laatste uur steken we een cd'tje in. Dat heet: "American Postcard". John Adams (°1947) geeft zijn speelse en ietwat doorgedraaide visie op Beethoven in Roll Over Beethoven, voor piano vierhandig. Hierin verwerkt hij korte zinnen uit de Pianosonate op.110 (in deel 1) en de Diabelli Variaties (in deel 2). "A grand tour of a harmonic and rhythmic hall of mirrors" zoals hij het in zijn eigen wooren beschrijft. In 2014 maakte Preben Antonsen er een arrangement voor twee piano's van en hieruit nemen we het eerste deel, gespeeld door Christina & Michelle Naughton. Daarna maken de zussen het nog een stukje bonter in de Boogie uit Five Days from the Life of a Manic-Depressive van de Amerikaans-Joodse componist Paul Schoenfield (°1947). Zijn composities vormen één groot rariteitenkabinet, met elementen uit de jazz, vaudeville, klezmer en folk. Geen wonder dat we daarna nog een stukje George Antheil (1900-1959) wilden geven. Want diens muziek ligt er maar een paar centimeter van af. 

Greet Van 't veld

 

 

 

Villa d’Este

Villa d’Este is een plaats van ontdekkingen. Je maakt kennis met minder bekende muziek tot volslagen onbekende muziek uit vorige eeuwen. Hedendaagse muziek, vrouwelijke componisten, en een onbekend pianoconcerto komen telkens aan bod. Een rode draad zorgt voor de samenhang van deze vier uur radio. Blijf verwonderd!

Presentatie: Julie Van Bogaert

Samenstelling: Greet Van ’t veld 

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via villa@klara.be

Elke zaterdag van 14.00 uur tot 18.00 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.