Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Villa d'Este 2 oktober: Shakespeare revisited

Villa d'Este 2 oktober: Shakespeare revisitedKlassieke muziek

If Music be the Food of Love, sing on... Het zijn de woorden van William Shakespeare. Vele componisten hebben deze ook letterlijk genomen. Uit Shakespeares rijke catalogus vol menselijke emoties, van pril liefdesgeluk tot absolute waanzin, is overvloedig geput. Villa d'Este gaat er helemaal voor, van Purcell over Liszt tot Finzi en Vaughan Williams. De onbekende componist vandaag is de Oekraïener Nikolai Kapustin, de vrouw wég van de haard: de romantische Française Louise Farrenc.
© Robin Clewley

De Britse pianiste Isata Kanneh-Mason

Shakespeare in Italië

The Merry Wives of Windsor, Othello, Romeo and Julia, Hamlet, A Midsummer Night's Dream, As You Like It, en Twelfth Night... het zijn de werken waarmee we aan de slag gaan. Om een zware spijsvertering of een lichte siësta te ondersteunen, beginnen we bij Falstaff (1799) van Antonio Salieri, losjes gebaseerd op The Merry Wives of Windsor. Een eenvoudig ariaatje uit deze opera buffa, La Stessa, la Stessissima, inspireerde Ludwig van Beethoven later tot een lichtvoetige variatiereeks voor piano. 

Daarna volgt een van de bekendste aria's van Vincenzo Bellini (1801-1835) Oh! Quante Volte uit de opera I Capuleti e I Montecchi, in een zalige, ietwat broeierige kamermuziekversie van The Party.... en dat zijn: sopraan Hendrickje Van Kerckhove, harmoniumspeler Bart Rodyns, violist Eliot Lawson en contrabassist Lode Leire.

Shakespeare door de ogen van Liszt en Verdi

Gedaan met de wufte melodieën als Franz Liszt (1811-1886) zijn intrede doet met Hamlet, in zijn fantastische herwerking voor 2 piano's van het oorspronkelijke symfonisch gedicht. De eerste noten, de dissonanten, de niet oplossende akkoorden .... ze verraden al fluisterend de waanzin die in de figuur Hamlet is geslopen. Precies dit soort expressie, deze harmonieën inspireerden Wagner voor zijn Tristan und Isolde. Dat hoor je meteen. Het zijn weinig noten, maar ze vertellen een heel verhaal. Het monumentale orkestwerk dat het eerst was, heeft Liszt tot zijn essentie gereduceerd: de architectuur van het stuk en de verschillende melodische lijnen komen glashelder uit de verf. De pianoklank is even groots als die van een orkest. Maar nergens storend of bombastisch. Dit is weer prachtige Liszt. En onbekend.

Dan volgt de beroemde aria van Desdemona uit Otello (1887) van Giuseppe Verdi (1813-1901) : Pianga Cantando en het Ave Maria. Desdemona bereidt zich voor op het gesprek met Otello, dat zal beslissen over leven of dood. Zij zingt daarbij een liedje uit haar jeugd om zichzelf te troosten en zich innerlijk voor te bereiden op het onherroepelijke dat haar te wachten staat.

Engels en Amerikaans vermaak

Gelukkig is er nog Henry Purcell (1659-1695) om ons eraan te herinneren dat Shakespeare ook vrolijk kan klinken. Neem nu zijn instrumentale tussenspelen voor The Fairy Queen, een 'masque' losjes gebaseerd op A Midsummer Night’s Dream, met als populaire dansen de Engelse hornpipe, het Franse rondeau en de Chaconne aan het slot. Ook de Amerikaan John Knowles Paine (1839-1906) wil niet te moeilijk doen in zijn Ouverture As You Like it, naar Shakespeare's gelijknamige pastorale. Bij momenten neigt Knowles ouverture naar iets als The Sound of Music, met veel fris strijkplezier en blije blazers. 

Dan keert de stilte terug in twee poëtische pianostukjes, respectievelijk van Amy Beach en Samuel Coleridge-Taylor. Onbekende parels, uit de nieuwe cd Summertime van de Britse schoonheid Isata Kanneh-Mason. 

Nikolai Kapustin

Vorig jaar overleed de Oekraïense componist Nikolai Kapustin (1939-2020). Hij werd 82. Al snel daarna lag er in de platenzaken een nieuwe cd met daarop o.a. zijn Pianoconcerto nr.4, met de jonge Duitse pianist Frank Dupree. Het concerto is bijzonder representatief voor de stijl van Kapustin: vrolijke, jazz geïnspireerde muziek waar je van op je stoel gaat zitten huppen. In de jaren vijftig van de vorige eeuw verdiende Kapustin de kost als jazzpianist, arrangeur en componist, en al zijn werken hebben die speciale ritmische slag en kleur. Hij schreef 20 pianosonates, 6 pianoconcerto's, variaties, preludes, etudes en nog allerlei. Avontuurlijke viruozen als Marc-André Hamelin en Steven Osborne hebben pianowerken van Kapustin op hun repertoirelijst staan. Het is Duracel-muziek! Over de cd lazen we in de New York Times: "One of the most entertaining, put-it-on-repeat recordings of the year!"

Louise Farrenc

In de platenzaak bij de vrouwenafdeling vind je tegenwoordig een nieuwe cd met daarop de 1e en 3e Symfonie van Louise Farrenc (1804-1875). Laurence Equilbey dirigeert het Insula Orchestra. Het is de eerste cd in een reeks met alle symfonische werken van deze Parisienne, tijdgenote van Clara Schumann, Emilie Maeyer en Fanny Mendelssohn. Dat vrouwen in de 19e eeuw in staat waren een symfonie uitgevoerd te krijgen, 2 jaar na het schrijven ervan, is hoogst uitzonderlijk. Als ze al symfonieën schreven! Louise Farrenc is daarop een uitzondering, omdat ze de mogelijkheden had, zowel financieel als familiaal. Haar man, een beroemde fluitist in die tijd, steunde haar carrière vanaf dag één, en ook het gezin waaruit ze kwam vond het de normaalste zaak van de wereld dat ze integraal voor de muziek koos. Haar 3 symfonieën kwamen op slechts 6 jaar tot stand, van 1842 tot 1847: vakwerk, in de degelijke traditie van Beethoven. 

Shakespeare door de ogen van Mendelssohn 

Rond dezelfde tijd ontstond Midzomernachtdroom van Felix Mendelssohn, naar de komedie A Midsummer Night’s Dream (1600) van William Shakespeare.Het verhaal gaat over de avonturen van vier geliefden en een handvol trippelende feeën in een door de maan verlicht bos. Als kind al gingen Felix en zijn zusje Fanny aan de slag met Midzomernachtsdroom. Zij vertaalden het, schreven er muziek bij en studeerden het vierhandig in, waarna het tijdens een tuinfeest voor eht eerst werd opgevoerd. Niet veel later, toen Felix zeventien jaar oud was, orkestreerde hij het sprookjesstuk onder de naam Ouverture Midzomernachtsdroom. Vijftien jaar later gebruikte hij deze ouverture voor zijn complete toneelmuziek Midzomernachtsdroom waar we nu een selectie uit laten horen. Kleed je alvast op tegen dat de Bruiloftsmars eraan komt.

Tot slot maken we met Britten, Finzi en Vaughan Williams nog een mooie rit door Engeland, het land van William Shakespeare, van waar de wind blies.

Greet Van 't veld

 

 

 

 

 

 

 

Villa d’Este

Villa d’Este is een plaats van ontdekkingen. Je maakt kennis met minder bekende muziek tot volslagen onbekende muziek uit vorige eeuwen. Hedendaagse muziek, vrouwelijke componisten, en een onbekend pianoconcerto komen telkens aan bod. Een rode draad zorgt voor de samenhang van deze vier uur radio. Blijf verwonderd!

Presentatie: Julie Van Bogaert

Samenstelling: Greet Van ’t veld 

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via villa@klara.be

Elke zaterdag van 14.00 uur tot 18.00 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.