Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Villa d'Este 5 maart: The American Way

Villa d'Este 5 maart: The American WayKlassieke muziek

De V.S. hebben altijd een grote aantrekkingskracht uitgeoefend op Europese componisten. Avant-gardisten op de vlucht vonden er in oorlogstijd een veilig onderkomen. Compositieopdrachten werden met gulle hand uitgedeeld. Vrouwelijke componisten kregen er makkelijker wind in de zeilen. En er waren componisten die zich lieten naturaliseren tot Amerikaans staatsburger, zoals Igor Stravinsky in 1940. Focus on freedom, dus! Met muziek van Stravinsky, Anderson, Glass, Richter, Price, Shaw e.a.
©Raquel Zaldivar

De Amerikaanse componiste Caroline Shaw

Italië

Alle wegen leiden naar Rome, maar sommige ook naar Venetië. Igor Stravinsky (1882-1971), de Rus die zich eerst tot Fransman en daarna tot Amerikaan liet naturaliseren, koos als laatste rustplaats voor een eilandje in de lagune van Venetië. Tijdens de uitvaartplechtigheid weerklonk het Requiem Missa Defunctorum (1717) van Alessandro Scarlatti (1660-1725)..... een geschikt sacraal werk om het eerste uur van Villa d'Este mee te verrijken. Igor Stravinsky hield van Italië. Zijn opera The Rakes' Progress bijvoorbeeld ging in première in La Fenice in Venetië, en er was natuurlijk zijn oude liefde voor de commedia del'arte waaruit Pulcinella ontsproot. Maar het was in Nice, in 1931, dat hij zijn Vioolconcerto schreef, evenwel voor een Amerikaanse violist, Samuel Dushkin, en in 1940 vestigde Stravinsky zich definitief in Los Angeles. Het vioolconcerto werd recent opgenomen door onze landgenoot Yossif Ivanof samen met het Brussels Phlharmonic. Een keuze van Klara. 

Hollywood

Leroy Anderson (1908-1975), componist van de hit The Typewriter, was in die jaren even verderop in Hollywood werkzaam. Hij schreef een Pianoconcerto in C dat volslagen onbekend is gebleven. Niet serieus genoeg voor musicologen en te serieus voor de concertzaal? Wie zal het zeggen? De muziek zelf natuurlijk. Vertrekkende vanuit donkere akkoorden in mineur bloeit het concerto open naar majeur. Anderson flirt met klassieke elementen, maar het concerto blijft vooral entertainend, filmisch en kinderlijk uitbundig. Het ging in 1953 in premiere, en Anderson speelde het zelf ook nog eens in 1954, maar daarna liet hij het van het toneel verdwijnen. Hij vond het niet goed genoeg. Pas in 1989, na zijn dood en met de toestemming van zijn weduwe, kwam het terug boven water. 

Honderd jaar na Stravinsky werd Caroline Shaw geboren (°1982). Zij is momenteel een van de meest gespeelde en gewaardeerde jonge componisten in de States. Het rustgevende, en zeer inventieve Entr'acte voor strijkkwartet ging in 2011 in première met het Brentano Quartet en kwam uit op de cd Orange. Shaw is violiste van opleiding en dat hoor je maar al te goed. Schrijven voor strijkers is haar tweede natuur. In 2012 won Shaw de Pulitzer Prize for Music voor haar Partita for 8 Voices. Ze schrijft voor koor, orkest en vooral heel veel kamermuziek.

Chicago & Philadelphia

Florence Price (1887 - 1953), tijdgenoot van Stravinsky, was de eerste Afro-Amerikaanse vrouw die met haar symfonieën uitpakte en er succes mee oogste bij een van de grootste orkesten van haar tijd. Op 15 juni 1933 speelde het Chicago Symphony Orhcestra haar Symfonie nr.1 in e waarmee ze kort daarvoor een compositiewedstrijd had gewonnen. Een criticus noemde de symfonie na de première “a faultless work, a work that speaks its own message with restraint and yet with passion… worthy of a place in the regular symphonic repertoire.” De muziek van Florence Price is een amalgaam van klassieke invloeden uit de Duitse romantische traditie, verrijkt met elementen uit de volksmuziek van de zwarten en swingende negro spirituals. Op een recent uitgebrachte cd én een Keuze van Klara, staan haar 1e en 3e Symfonie, gespeeld door een goedgemutst Philadelphia Orchestra o.l.v. Yannick Nézet-Séguin. Een mooie gelegenheid om ook even stil te staan bij de nieuwste cd van Dirk Brossé die onlangs 60 werd: A Symphonic Journey from Philly to Utopia (Brussels Philharmonic plays Dirk Brossé). Zijn Philadelphia Ouverture vinden we in haar bruisende levenslust toch wel echt een toppertje in zijn genre. Zij rolt meteen ook de rode loper uit voor John Williams die daarna volgt. Van deze Amerikaanse (overbekende) filmcomponist die onlangs 90 werd horen we aansluitend muziek uit Star Wars, te vinden op de gloednieuwe plaat van de Berliner Philharmoniker met de componist zelf op de bok. Dit konden we niet laten liggen in een programma rond Amerikaanse muziek.

Daarna keer de rust weer met Lullaby for Natalie van John Corigliano (°1938) en het schattig deinende koorwerkje The Seal Lullaby van de razend populaire koorcomponist Eric Whitacre (°1970).

Minimalisme

Tot slot staan we nog stil bij de man die de zwaarste stempel heeft gedrukt op de Amerikaanse muziek: Philip Glass (°1937). Van hem horen we het integrale 3e Strijkkwartet. Mishima. Het is gebaseerd op de oorspronkelijk minimalistische muziek die Glass componeerde bij de film Mishima van Paul Schrader uit 1984. 

Greet Van 't veld

 

 

 

 

 

 

 

 

Villa d’Este

Villa d’Este is een plaats van ontdekkingen. Je maakt kennis met minder bekende muziek tot volslagen onbekende muziek uit vorige eeuwen. Hedendaagse muziek, vrouwelijke componisten, en een onbekend pianoconcerto komen telkens aan bod. Een rode draad zorgt voor de samenhang van deze vier uur radio. Blijf verwonderd!

Presentatie: Julie Van Bogaert

Samenstelling: Greet Van ’t veld 

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via villa@klara.be

Elke zaterdag van 14.00 uur tot 18.00 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.