Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Villa d'Este 8 januari: De klank van bomen

Villa d'Este 8 januari: De klank van bomenKlassieke muziek

De plataan, de linde, de cipres, de vijgenboom... Hebben componisten iets met bomen? Je zou het zeggen. Luister maar naar wat Händel, Vivaldi, Schubert, Dvorak, Liszt en vele anderen er muzikaal mee aan konden. En zetten ze niet één boompje op, dan wel een heel bos. Luister bijvoorbeeld naar The Sound of Trees van de jonge Française Camille Pépin of naar Zemlinsky's Waldgespräch. Jenny Spanoghe werd eergisteren 65 lentes, en speciaal voor haar duiken we in ons vrt-archief.
©Natacha Colmez-Collard

Camille Pépin, componiste van The Sound of Trees voor klarinet, cello en orkest

 

De meezingers

Ombra mai fu van Haendel en Der Lindenbaum uit Winterreise van Schubert zijn ongetwijfeld de beroemdste muzikale voorbeelden van meditaties onder een bladerdak. Bij Haendel brengt de schaduw van de plataan troost: Ombra mai fu di vegetabile cara ed amabile soave piu. Nooit eerder voelde de schaduw van een boom zo zacht. Bij Schubert vertaalt het geritsel van de lindenbladeren zijn gedachten aan de dood.

Een minder beroemd werk, maar toch ook vlot meezingbaar, althans op sommige momenten, is Cipressen (1887) voor strijkkwartet van Antonin Dvorak (1841-1904). Dvorak bewerkte een deel van zijn liedcyclus Zypressen uit 1885, dat op zijn beurt putte uit de bundel liefdesgedichten Zypressen van Gustav Pfleger-Moravsky. Vandaar de titel Cipressen. Dvorak zelf heeft de liederen nooit laten publiceren (ze werden pas in 2007 gepubliceerd!), en ook zijn strijkkwartetbewerking heeft tot na zijn dood geen uitgever gevonden. Het is nochtans schitterende muziek, zeer emotioneel en toch intimistisch van expressie. Dat komt omdat de componist verliefd was geraakt op zijn 16-jarige pianostudente Josefina Cermakova, die hem afwees. (Nadien zou hij wél met de jongere zus van het meisje trouwen, Anna...) Cipressen werd een bundeling korte strijkkwartetbewerkingen met een liedachtig karakter. Duur: een goed halfuur.

De onbekende componist

Stephen Hough (°1961) is niet alleen een fantastisch pianist. Hij componeert ook. In 2011 verscheen ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag een cd op het label BIS met de titel Broken Branches. Gebroken Takken. Op de cover kale takken die zwart afsteken tegen een witte winterlucht. Op deze cd vind je een zorgvuldige selectie uit zijn eigen werken, waaronder de pianosonate Broken Branches. Het is een eendelig werk in kleine etappes voortschrijdend, etappes die een bepaald gevoel of een bepaalde energie lijken te suggereren: desolato, fragile, piangendo, passionato, volando, ritmico, enzovoorts. Het resultaat is een wonderlijke pianocompositie die blijft boeien van begin (Autumn) tot einde (Spring). Voor minder gaat Stephen Hough ook niet. Hij is altijd al een pianist geweest met een onstilbare honger naar nieuwe partituren en een perfectionist tot in de kist. Niet voor niets liet hij zijn jeugcomposities van tussen zijn 6e en 20e levensjaar voor wat ze zijn en zette hij twee decennia geen noot meer op papier. Pas na zijn 40e begon hij vol zelfvertrouwen terug te componeren. Met resultaat.

The Sound of Trees

Camille Pépin (°1990) kreeg interesse voor klassieke muziek tijdens haar balletlessen. Ze ging muziek studeren aan het conservatorium van haar geboortestad Amiens, en daarna aan het Parijse Conservatorium, o.m. bij Guillaume Connesson. Op verscheidene compositiewedstrijden werd ze opgemerkt en gelauwerd, en nu, als beginnende dertiger worden haar werken regelmatig gespeeld, hoofdzakelijk nog door Franse orkesten maar daar komt verandering ins. Ook het BBC Symphony Orchestra en het Malmö Live Symphony Orchestra speelden al orkestwerk van haar. In 2019 werd haar eerste kamermuziek-cd Chamber Music (NoMad Music) beloond met tal van onderscheidingen. In 2018 weerklonk in Bozar in Brussel 'Nighthawks', een werk voor harp geïnspireerd op het iconische doek van Edward Hopper. The Sound of Trees is extraverter. Het is geschreven voor klarinet, cello en strijkorkest. Drie krachten die met elkaar communiceren in een levendig, ritmisch weefsel. Virtuoos, wervelend, dromerig, boordevol kleur. Camille Pépin laat de natuur ontwaken. De zon breekt door. Een vlucht vogels strijkt neer. De klank van de bomen, de klank van Pépin, is een samensmelting van het impressionisme van Debussy en van het minimalisme van Steve Reich. 

Voor The Sound of Trees put Camille Pépin inspiratie uit het gelijknamige gedicht van de Amerikaan Robert Frost, dat begint als volgt: "I wonder about the trees..... Why do we wish to bear forever the noise of these.... more than another noise... So close to our dwelling place?" en dat eindigt met de woorden: "Sometimes when I watch trees sway from the window or the door....I shall set forth for somewhere....I shall make the reckless choice......some day when they are in voice....And tossing so as to scare the white clouds over them on. I shall have less to say... but I shall be gone."

Jenny Spanoghe 65

Je zou het de eeuwig jonge violiste helemaal niet aangeven, maar Jenny Spanoghe werd eergisteren wel 65. Dat moet gevierd. Maandag komt ze in Music Matters bij Olav vertellen over haar levenspad, en wij in de Villa trokken het vrt-archief open voor muziek met deze volbloed muzikante van eigen bodem. Kurt Bikkembergs (°1963) schreef speciaal voor haar Da Pacem. 6 Stukken voor viool-solo. Daar krijg je er twee uit te horen. Ook in Banjo en Fiddle van William Kroll, een echte Spielerei, horen we Spanoghe in 1986 aan het werk, met Jacqueline Herbein aan de piano. Een vrt-productie.

Greet Van 't veld

 

 

 

 

 

Villa d’Este

Villa d’Este is een plaats van ontdekkingen. Je maakt kennis met minder bekende muziek tot volslagen onbekende muziek uit vorige eeuwen. Hedendaagse muziek, vrouwelijke componisten, en een onbekend pianoconcerto komen telkens aan bod. Een rode draad zorgt voor de samenhang van deze vier uur radio. Blijf verwonderd!

Presentatie: Julie Van Bogaert

Samenstelling: Greet Van ’t veld 

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via villa@klara.be

Elke zaterdag van 14.00 uur tot 18.00 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.