Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Voorspelbaarheid troef

Voorspelbaarheid troefKunst & Cultuur

Christophe Vekeman las voor ons 'Artikel 353, of het geweten van de rechter' van Frans schrijver Tanguy Viel. Kan de schuldige in een moordzaak onschuldig gevonden worden? Christophe zocht het voor ons uit.
Artikel 353Wereldbibliotheek

'Artikel 353' stelt de vraag of sommige individuen het verdienen te sterven

De zevende roman van de Franse, in 1973 te Brest aan de wereld verschenen Tanguy Viel heet in het Nederlands 'Artikel 353, of het geweten van de rechter', en waar deze titel naar verwijst, wordt meteen al uitgelegd op een van de zijflappen van het boek: ‘Artikel 353 van het Franse strafrecht stelt een rechter in staat om een verdachte niet te vervolgen voor een misdaad. Er moet dan sprake zijn van een zodanig overtuigend verweer van de verdachte dat de rechter er volgens dit artikel “innerlijk overtuigd” van raakt dat de verdachte geen schuld treft.’ Een bijzonder interessant gegeven dus, dat onmiddellijk de vraag opwerpt of er in het Belgisch strafrecht een pendant hiervan valt aan te treffen – maar omdat ikzelf mijn leven slijt in de wat lagere regionen van de samenleving en bijgevolg geen te contacteren advocaten of magistraten tot mijn kennissenkring mag rekenen, ben ik er helaas niet in geslaagd, voorlopig, om het antwoord daarop te achterhalen.
Andere vraag is uiteraard of de roman die Tanguy Viel heeft afgeleverd in gelijke mate interessant is, en het antwoord hierop ken ik goddank wél.

Tanguy VielYann Rabanier
Tanguy Viel schreef met zijn zevende roman een boek dat volledig samenvalt met zijn verwachtingen

Nee, namelijk. Nee, helemaal niet.
Het probleem met 'Artikel 353' is dat de roman volledig samenvalt met het boek dat je als lezer louter op basis van de titel en die ene zijflap verwacht te zullen lezen: Viel heeft werkelijk niets verrassends in petto. Natúúrlijk dus richt de man die het hele boek lang aan het woord is zich tot de rechter uit de ondertitel, natúúrlijk heeft hij als slachtoffer van wat hij zelf ‘een banale oplichterszaak’ noemt iemand – de oplichter in kwestie – van het leven beroofd, en wel door hem op negen kilometer afstand van de kust op een vissersbootje overboord te duwen, en natúúrlijk beroept de rechter zich aan het eind – je mag het geloven of niet – op artikel 353 om de handen van de beklaagde in onschuld te wassen, handen die hij op de koop toe aan het begin van de roman, als het ware om de lezer toch maar zeker gerust te stellen dat het goed zal aflopen, op vraag van de ik-figuur alvast van hun boeien ontdaan heeft.
Natúúrlijk dit alles dus, want de vermoorde, die was schuldig, onder meer ook aan het feit dat de burgemeester van het Noord-Franse, bij voortduring door harde wind en regenvlagen geplaagde schiereiland waar een en ander zich afspeelt zich voor het hoofd heeft geschoten, en de moordenaar, wel, die is sowieso tientallen jaren eerder voor het ongeluk geboren: het type man dat tien jaar lang hardnekkig op de Lotto speelt, altijd met dezelfde getallen, en net die ene keer dat die getallen live op de televisie ongelooflijk genoeg worden getrokken ongelooflijk genoeg dient te beseffen dat hij zowaar verzuimd heeft zijn biljet te laten afstempelen – voldoende reden voor zijn vrouw om niet veel later haar koffers te pakken…

Het probleem met 'Artikel 353' is dat de roman volledig samenvalt met het boek dat je als lezer louter op basis van de titel en die ene zijflap verwacht te zullen lezen: Viel heeft werkelijk niets verrassends in petto.

Snijdt de roman dan, over vragen gesproken, in het geheel geen kwesties aan die het overdenken waard zijn? Zeker. Toch wel. De kwestie, bijvoorbeeld, in hoeverre omstandigheden werkelijk verzachtend kunnen zijn. Maar ook deze: kan het soms ronduit een goede zaak worden genoemd als mensen met – om de ik-figuur te citeren – ‘een demon’ in hun hart in koelen bloede worden opgeruimd?
Met andere woorden: verdienen sommige individuen het om te sterven? Zeker in een maatschappij als de onze, waarin zelfs op de gedachte aan de doodstraf voor iemand als pakweg Marc Dutroux een opvallend zwaar taboe rust, moet een dergelijke overweging prikkelend heten, en geschreven door een grootheid als Georges Simenon, wiens geest in sterk verdunde vorm over dit verhaal lijkt te waren, zou 'Artikel 353' dan ook een klein meesterwerkje zijn geweest. Nu, echter, kan ik het niet in overeenstemming brengen met mijn geweten het lezen van deze al te voorspelbare roman aan te bevelen.

Christophe Vekeman

'Artikel 353, of het geweten van de rechter' is verschenen bij Wereldbibliotheek

Uit het Frans vertaald door Katrien Vandenberghe

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram