Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Zeldzaam Zeeboek krijgt plek op Vlaamse Topstukkenlijst

Zeldzaam Zeeboek krijgt plek op Vlaamse TopstukkenlijstKunst & Cultuur

Voor de gps of zelfs het kompas bestond, vertrouwden zeelui op zeeboeken om niet te verdwalen op zee. Het Zeeboek uit de collectie van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience prijkt nu op de Vlaamse Topstukkenlijst. Het zeldzame boek dateert uit de zestiende eeuw.
Een bladzijde uit het ZeeboekErfgoedbibliotheek Hendrik Conscience

Zeeboeken gingen mee op zee en werden na verloop van tijd onbruikbaar.

Het Zeeboek is een handleiding voor zeelieden, zo klein als een klassiek schoolschriftje. Er staan geen volledige kaarten in, maar met de hand gemaakte tekeningen van de moeilijkste stukken kust. Pas met de komst van het kompas konden zeelui op open zee zeilen. Middeleeuwse zeelieden moesten altijd de kustlijn in het oog houden om hun positie te bepalen. "Met behulp van het Zeeboek kan je dan ongeveer afleiden waar je je bevindt", vertelt Steven Van Impe, curator van de Erfgoedbibliotheek. "Zo kan je een moeilijke riviermonding of kanaal invaren."

Het Zeeboek is zo bijzonder omdat er in de hele wereld maar een tiental zeeboeken bewaard zijn. "Waarschijnlijk hebben we maar zo weinig zeeboeken omdat ze meegingen op zee en nat werden. Na verloop van tijd waren die boeken onbruikbaar. We weten niet of het de bedoeling was dat ons exemplaar ook meeging op zee. Misschien is dit Zeeboek eerder gebruikt om zeelieden op het land op te leiden voor ze vertrokken."

"Het Zeeboek vertegenwoordigt een scharniermoment voor de zeevaart. Het is de overgangsperiode van handgeschreven naar gedrukte navigatieboeken. In die tijd maakten Mercator en Ortelius de eerste atlassen ter wereld."

Het Zeeboek ligt aan de basis van de moderne atlas en het moderne navigatieboek, dat hobbyzeilers vandaag nog gebruiken.

Het Zeeboek kan ons veel leren over de Belgische kust. “Er is een heel mooie kaart van de Belgische kust en de Scheldemonding. Ze is vrij herkenbaar, maar toch zijn er een aantal dingen veranderd. Je ziet bijvoorbeeld dat het Zwin toen doorliep tot in Sluis. Het Zwin is ondertussen verder verzand, en loopt nu helemaal niet meer zo ver. Er staat ook nog een waddeneiland op getekend, dat al op het einde van de 16e eeuw verdwenen is bij een overstroming.”

Het Zeeboek is volledig gedigitaliseerd. Je kan het helemaal doorbladeren op de website van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Wie het boek liever in het echt ziet, kan het raadplegen in de bibliotheek zelf.

Beluister hier het gesprek met curator Steven Van Impe in Espresso.

Steven Van Impe over het Zeeboek

Espresso

Espresso, uw ochtendradio met pit! Ontwaak met rustige muziek, blijf op de hoogte van het culturele leven in Vlaanderen en ontdek wat Klara vandaag voor u in petto heeft.

Presentatie: Clara De Decker / Greet Samyn

Samenstelling: Vincent Goris

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via espresso@klara.be

Elke weekdag van 06 tot 09 uur via Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 24 uur lang te herbeluisteren via de site en de app.