Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Zelfs de witregels zijn goed

Zelfs de witregels zijn goedKunst & Cultuur

Christophe Vekeman is laaiend enthousiast over 'De lange droogte' van Cynan Jones.

Cynan Jones, De lange droogte, Koppernik

'De lange droogte' van Cynan Jones, geboren in 1975 in Wales en op 3 juni te gast in Passa Porta, is verschenen bij een Koppernik geheten, amper vijf jaar oud Nederlands uitgeefbedrijfje, op de site waarvan onder meer te lezen staat: ‘Wij ontvangen graag manuscripten, die wij zo snel mogelijk zullen lezen. Afwijkende manuscripten, met risico geschreven, zijn een pre.’

Mocht u nu, echter, een gelijksoortige en schier aan angst grenzende achterdocht gewaarworden als ikzelf ervoer bij ’t lezen van deze woorden, kan ik u althans wat Cynan Jones betreft terstond geruststellen: Jones is getuige 'De lange droogte' in het geheel niet iemand die bij gebrek aan beter zijn toevlucht zoekt tot het experiment, en Jones is niet het type dat, zeg maar, hermetische poëzie schrijft omdat hem het talent ontbeert om een klassiek sonnet te bakken.

De witregels, bijvoorbeeld, waarvan het in 'De lange droogte' wemelt, staan er niet om quasi-elegant te zijn of interessant te doen, noch om de korte roman – van amper 135 bladzijden – toch nog te proberen op te rekken tot een aanvaardbaar volume, maar hebben wel degelijk een échte functie. Het is het wit van deze regels, immers, dat als het ware de betekenis van de woorden die er wél staan beklemtoont en belicht, dat dus gewicht aan die woorden verleent en ze helpt om extra uit de verf uit te komen, zoals de soundtrack van een film de bedoeling heeft bepaalde scènes of beelden eens te meer kracht bij te zetten.

En laat dat nu net zijn wat van Cynan Jones een belangrijke ambitie lijkt te zijn: benadrukken hoezeer iedereen de werkelijkheid op hoogstpersoonlijke wijze ervaart. Hoe specifiek ieders eigen kleine wereld eruitziet. Hoeveel drama er kan schuilen in details die door ieder ander over het hoofd gezien worden.

Cynan Jones, Foto: Koppernik

'De lange droogte' speelt zich af op de boerderij van Gareth en zijn echtgenote Kate, tevens moeder van hun zoon en dochter. Over Kate staat het volgende geschreven, dat ik citeer teneinde het bovenstaande enigszins aanschouwelijk te maken: ‘De tegels op de vloer zijn anders dan die in het nieuwe deel, die zijn rood en van baksteen. Hier zijn het oude natuurstenen tegels waar ze stiekem van houdt door de kleuren die ze krijgen als ze er met een vochtige dweil voorzichtig overheen gaat. Ze gelooft zo nu en dan dat zij de enige is die dit ziet, omdat ze alleen hun kleuren tonen als ze erg nat zijn, en snel droog worden als ze verder dweilt. Deze kinderlijke energie zit nog in haar, ergens; een pleziertje dat ze verborgen houdt.’

Het pleziertje is haar van harte gegund, want veel levensvreugde valt Kate helaas verder niet aan te wrijven: het boerderijleven valt haar zwaar, de ene keer dat zij zich, uit woede en verdriet over een miskraam, aan een buitenechtelijke uitspatting – plaatsvindend tegen het wiel van een tractor – heeft overgegeven, kende tot gevolg dat zij zichzelf in de armen is begonnen te snijden, en zo slecht kan zij haar mettertijd zwaarder geworden lichaam uitstaan dat zij ineenkrimpt als haar man haar aanraakt. Die uitspatting was overigens op de volgende manier kunnen gebeuren: ‘Bij de derde (miskraam, nadat zij al een zoon ter wereld had gebracht, cv) vertelden ze haar dat ze geen kinderen kon krijgen. Ze was vierendertig en vochtig als de herfst, niet nat zoals jonge vrouwen dat zijn, zoals de lente, maar vochtig en vol en aards, en het leek niet te kloppen dat ze geen kinderen kon krijgen. Ze was vruchtbaar en hongerig, als gevallen bladeren.’

Witregel.

Toen ze de boerenknecht nam was ze boos en bezitterig. Gareth was die dag weg van de boerderij.’

Witregel.

Wat een schrijver!

Naast doorgedreven huwelijksproblemen bulkt het van de zieke, stervende, gewonde en verdwaalde dieren in 'De lange droogte', en de tragiek daarvan wordt knap genoeg nog sterker aangezet door de lapidaire, duidelijk aan Hemingway verwante stijl van Jones, en door een toon die je misschien wel als onverschillig zou kunnen interpreteren, als was het het blinde en verwoestende leven zélf dat in dit boek aan het woord is.
Over soundtrack gesproken, trouwens: vaak ook krijg je, lezend in 'De lange droogte', hetzelfde gevoel als wanneer je, naar een film kijkend, plotseling beseft dat je al heel lang geen achtergrondmuziek meer gehoord hebt. Plots beluister je een stilte die ronduit beklemt. De stilte van een wereld die zijn adem inhoudt. Het is deze stilte die voortdurend in die talloze witregels zindert en zoemt en zingt in alle – maar vooral toch erg droeve – toonaarden. Wat een schrijver, Cynan Jones.

Christophe Vekeman

'De lange droogte' van Cynan Jones is verschenen bij Koppernik
uit het Engels vertaald door Jona Hoek

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram