Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Zo komt u de zomer door: de beste non-fictie

Zo komt u de zomer door: de beste non-fictieBlijf verwonderd!

Pompidou gaat in zomerstop. Maar gaan paniek: onze recensenten laten u niet met lege handen achter. Ze selecteerden de beste non-fictie van dit seizoen.

Nietzsche en Paul Rée vor de kar van Lou Andréas Salomé.

Ik ben dynamiet. Het leven van Nietzsche, door Sue Prideaux. (De Arbeiderspers)

Een biografie die leest als een roman. Hoe groeiden Nietzsche’s filosofische ideeën uit de gebeurtenissen in zijn leven? Welke rol speelden de ontmoetingen met o.m. Richard Wagner en Lou Andreas Salomé? (Greet van Thienen)

De klank van de stad. Een cultuurgeschiedenis van Venetië. Eric Min en Gerrit Valckenaers. (Polis)

Een paar eeuwen geschiedenis in vogelvlucht, bevolkt door (bijna) alle kunstenaars, componisten, schrijvers die in katzwijm vielen door de schoonheid, het mysterie en de klank van een stad, met als surplus de altijd aanwezige vleselijke verlokkingen, alsmede het vertier in de vele salons en in Café Florian. De liefde voor de stad nam bijna toe met haar verval. Natuurlijk is deze geschiedenis niet volledig, maar ze heeft wel oog voor onbekende paden en kanalen en voor een componist en activist als Luigi Nono en de schilder Jules Schmalzigaug. Het is een zwierig geschreven, uitzonderlijk goed gedocumenteerd boek met de nodige ruimte voor de strapatsen van heel wat puissant rijke dames en groupies, die al die kunstenaars verafgoodden of onderhielden. En ze heten niet altijd Peggy Guggenheim. En hadden dus niet altijd een roedel honden. Maar zelfs wildere dieren! Dit boek is reizen in het hoofd. En doe dat met een soundtrack van Willaert, Monteverdi, Vivaldi, Rossini, Wagner, Stravinsky e tutti quanti. Dat scheelt alweer een citytrip. (Chantal Pattyn)

Prometheus
De avant-gardisten

De avant-gardisten. De Russische revolutie in de kunst 1917-1935, door Sjeng Scheijen. (Prometheus)

Sjeng Scheijen deed jaren onderzoek naar de Russische avant-garde. Het is ongelofelijk hoe hij een geschiedenis die je denkt te kennen en waarvan je de afloop kent, herschreef. Alsof je je in het atelier, ja zelfs in de hoofden van Tatlin en Malevitsch bevindt. Het gebeurt zelden dat een stuk mythisch geworden geschiedenis begint te leven, door de vele verhalen, dagboeken, brieven. Deze bende ‘futuristen’ die later vervelden tot suprematisten en constructivisten, luizen in de pels van Lenin en Stalin, was een grote heterogene hoop. Maar een ding deelden ze: kunst en leven waren hetzelfde. (Chantal Pattyn)

Kijken, proeven, denken, Thijs Lijster (De Bezige Bij)

Kunstfilosoof Thijs Lijster bracht een aantal essays bij mekaar en denkt na over de uitvinder van het genre Michel de Montaigne. Zijn boek gaat over kunst maar ook over de wereld waarin die kunst ontstaat. Hoe verhoudt de kunst(enaar) zich tot klimatologische rampen en retrotopisch populisme? Moet kunst politiek worden of moet zij net niets? Wat met de artivisten die musea aanvallen wegens hun foute sponsors en instellingen om hun gebrek aan inclusiviteit? En wat is identiteit? Staat zij vast of is ze fluïde? En hoe veel Rimbaud zit er in elk van ons? Je est un autre, nietwaar? Maar wat is die ander? De letterlijk andere? Of datgene wat we niet kenden en willen omarmen? En wat is de positie van de kunstcriticus die almaar minder pagina’s krijgt nu iedereen via social media al op de hoogte is van wat er in de kunstwereld gebeurt? Vele vragen, en complexe antwoorden. Lijster suggereert alvast de creatie van nieuwe en sterke verhalen die het kunnen winnen van complotdenken. (Chantal Pattyn)

Het meisje en de geleerde, Gerdien Verschoor. (Atlas Contact)

Verschoor vertelt de geschiedenis van twee schilderijen van Rembrandt die zich ooit in de collectie van de laatste Poolse koning Stanislas bevonden en na zijn dood werden verkocht om zijn schulden te betalen. Ze belandden bij een Poolse aristocraat en uiteindelijk, door een huwelijk, in het Weense neo-barokke paleis van kunstminnaar Graaf Karol Lanchoronski. Hoofdpersonage is zijn dochter, Karolina, die door de liefde van papa ook voor de kunst viel, doctoreerde op Michelangelo en de eerste vrouwelijke professor kunstgeschiedenis werd in Polen. Ze werd meer dan 100, maar wat een leven. Beroofd en berooid, gearresteerd, in isolatiecellen gegooid, in hongerstaking gegaan (Himmler liet haar tomaten brengen!), beland in het vrouwenkamp Ravensbrück wegens haar Pools patriottisme. Ze overleefde, en zou met haar broer en met de hulp van de Monument Men na de oorlog alles doen om wat Hitler en Göring gestolen hadden, terug te krijgen. Dat lukte, deels, en de rest van haar leven borg ze haar kunsthistorische ambities op om aan mecenaat te doen, voor Polen. Ze verkocht wonderlijke werken aan o.m. National Gallery, en de twee Rembrands bewaarde ze als gift voor het koninklijk paleis in Warschau. Wat een prachtig boek. Wat een waanzinnig leven. Wat een unieke vrouw. (Chantal Pattyn)

Brutopia, Pascal Verbeken (De Bezige Bij)

In Brussel heerst vrijheid en tolerantie, en daarom trok de stad in de loop der tijden dromers van allerlei pluimage aan. Van Karl Marx tot jihadisten. Soms mondden die dromen uit in nachtmerries, en daarom is Brussel ook een stad van kaalslag, verkeersinfarcten en sociale wantoestanden. Pascal Verbeken verkent beide zijden in een reeks reportages. Verhelderend voor wie de stad nog niet goed kent. Inspirerend voor wie er al thuis is, want Brutopia wijst ook de weg naar minder bekende wijken als Het Rad. (Karen Billiet)

1942, het jaar van de stilte, Herman van Goethem (Polis)

Dit boek speelt zich af tijdens de Duitse bezetting in de zesde en zevende wijk van Antwerpen, de straten tussen wijk Zurenborg, het stadspark en het Centraal station, die vooral door joodse vluchtelingen werden bewoond.
In de bewuste straten vonden razzia’s plaats die onder oorlogsburgemeester Leo Delwaide en met de verplichte medewerking van de Antwerpse politie zijn uitgevoerd. Dat was in een tijd waarin compromisvrede met de Duitse bezetter nog binnen de verwachtingen lag. Het keren van de oorlogskansen tegen het einde van dat jaar zorgde voor een omwenteling der geesten. In dit synthesewerk zoemt historicus Van Goethem in tegenwoordige tijd en in directe rede in op het lot van de joden die op die adressen woonden. Indringende lectuur, waarbij de historicus ook het eigen referentiekader wikt en laat doorwegen. (Gudrun De Geyter)

Lannoo
Japan

Japan, Schetsen uit het leven. Luk van Haute. (Lannoo)

Japan is gegeerd als vakantiebestemming. Maar vertaler en japanoloog Luk van Haute doorprikt nu net de exotische verwachtingen van de vakantieganger. Zijn eigen ervaringen als student, privéleraar Engels, tolk, journalist, filmliefhebber, scenarioschrijver, vertaler en schoonzoon van een Japanse familie, vormen de basis voor een panoramische verkenning van de Japanse hedendaagse samenleving en cultuur. Dit is een bijzonder aangename gids over een land dat nog steeds met zijn oorlogsverleden worstelt, dat zijn platteland drastisch ziet ontvolken en dat volgend jaar de wereld over de vloer krijgt tijdens de olympische spelen. (Gudrun de Geyter)

Een wereld vol patronen. Ontstaan, groei en toekomst van menselijke kennis. Rens Bod. (Prometheus)

Een ronkende titel waarmee Rens Bod de lat hoog legt. Het is een duizelingwekkende verkenning van de vaak geslaagde, soms mislukte maar steeds spannende menselijke zoektocht naar patronen en de daaruit afgeleide systematische kennis, zowel in de natuur als in de cultuur. We hebben hier dan ook met een auteur van doen die hoogleraar is in de digital humanities en zich door computers en distant reading geholpen wist om een immense veelheid aan bronnen door te nemen. De mens van het steentijdperk zocht al naar patronen, is zijn stelling. En de gewenning van dieren aan mensen heeft ook met systematische kennis vandoen. Veel verworven kennis raakte ook weer vergeten, zoals de wiskundige en sterrenkundige inzichten van de 16de-eeuwse Indiase Kerala-school. Wetenschappelijke ontdekkingen van vele vrouwelijke wetenschappers die onderbelicht bleven worden hier in ere hersteld. Rens Bod doet ook een poging om komaf te maken met het idee dat wetenschappen vooral een verhaal zijn van the West and the rest. Dat met dit indrukwekkende en schitterend geëvoceerde mondiale verleden aan kennisverwerving de toekomst van de menselijke kennis naar een volgend boek lijkt te zijn doorverwezen, weze de auteur gul vergeven. (Gudrun de Geyter)

Wijvenwereld, door Andrea Bardyn, Chanelle Delameilleure en Jelle Haemers. (Vrijdag)

Vrouw zijn in de Middeleeuwen, een weinig benijdenswaardige positie. Kommer en kwel en als je pech had ging je er aan bij de heksenvervolgingen. Of tenminste, dat denken we. Net dat duistere beeld wil ‘Wijvenwereld’ bijstellen. In de Lage Landen, zo tussen 1250 en 1550 kwamen vrouwen wel buiten. Ze waren viswijf, ambachstvrouw of deden zaken. Ze verkochten hun lichaam of ze werden begijn. Ze hadden zelfs behoorlijk wat rechten. Maar, wetten, vooroordelen en vastgeroeste gewoontes maakte het voor hen wel stukken lastiger om iets te bereiken dan voor mannen. Klinkt alsof de Middeleeuwen meer op onze tijden lijken dan we wisten. (Heleen debruyne)

Prometheus
tegen de vrouwen

Tegen de vrouwen, De wereldwijde strijd van rechtsisten en jihadisten tegen de emancipatie, door Abram de Swaan. (Prometheus)

Socioloog Abram de Swaan is een witte, heteroseksuele man van ver boven de vijftig. Veel van zijn soortgenoten wanen zich bedreigd: ze mogen tegenwoordig niets meer, vinden ze. Onzin, vindt de Swaan. Het is net goed dat er wereldwijd dingen veranderen, dat er steeds meer vrouwen studeren, werken en besturen. Daar varen mannen ook wel bij, volgens hem. Maar steeds meer conservatieve krachten verzetten zich tegen de voortschrijdende emancipatie. De Swaan beschrijft geestig en scherp hoe Jihadisten, extreem-rechtste types en Christelijke religieuze fanaten meer gemeen hebben dan ze zelf durven toegeven: ze willen dat de vanzelfsprekende machtspositie van de man hersteld wordt. (Heleen Debruyne)

Tuymans volgens Tuymans, Danny Ilegems. (Lebowski)

Danny Ilegems was jaren actief in de misdaadjournalistiek wat - naar eigen zeggen - maar een kleine stap is naar de kunstwereld. Gedurende twintig jaar interviewde hij Luc Tuymans voor diverse kranten en tijdschriften. Die interviews heeft hij nu gebundeld met een voorwoord/ sfeerbeeld tijdens de opening van Tuymans’ tentoonstelling ‘La Pelle’ in Palazzo Grassi in Venetië. Het geeft een indringend beeld van Tuymans’ zakelijk en schilderkunstig inzicht, waarbij ook emoties en het persoonlijke niet worden geschuwd. Aanbevolen met een glas Jack Daniel’s. (Sam Steverlynck)

Zin in meer boekentips? Ga dan naar de website langzullenwelezen.be. Neus rond in de boekenkast van andere lezers. Maak ook zelf een virtuele boekenkast aan en geef bij elk boek je ongezouten mening en score.

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts brengen uiteenlopende gasten rond de tafel onder het motto ‘Alles voor de kunst!’

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Samenstelling: Gerrit Valckenaers

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.

Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Facebook
Klik hier en bekijk wat Pompidou te bieden heeft op Instagram