Ga naar de inhoudLuister live op radioplus
Zomer 2018: de beste tentoonstellingen

Zomer 2018: de beste tentoonstellingenKunst & Cultuur, Expo

Welke tentoonstellingen moet u deze zomer absoluut bezoeken? Klara's kunstkijkers Chantal Pattyn, Jeroen Laureyns, Sara Debroey en Sam Steverlynck maakten een selectie uit het aanbod. Van Antwerpen Barok tot de Biënnale van Riga.
© Kunsthistorisches Museum Wien

Bacchusstoet, in het kader van 'Michaelina, leading lady van de barok'

Unexchangeable

Wiels (Brussel). Tot 12 augustus 2018.

Sam Steverlynck: Wiels blijft de ene topexpo na de andere afvuren en met ‘Unexchangeable’ is dat niet anders. De tentoonstelling is volledig samengesteld met werk uit talrijke Belgische privéverzamelingen. De expo schetst een mooi beeld van de jaren tachtig, het bloeiperk van Reagan, Thatcher en de boom van de (geglobaliseerde) kunstwereld. Met werk van Louise Lawler, David Hammons, Jimmie Durham, Jan Vercruysse, Thierry De Cordier ...

Expo Michaelina, MAS. Foto: Ans Brys

Michaelina. De leading lady van de Barok.

MAS (Antwerpen). Georganiseerd door het Rubenshuis, i.s.m. MAS. Tot 2 september 2018.

Sara DebroeyAntwerpen Barok pakt uit met een quasi vergeten schilder: Michaelina Wautier. Het is aan het jarenlange onderzoek van professor Katlijne Van der Stighelen te danken, dat het oeuvre van deze ‘leading lady van de barok’ terug werd samengesteld. En er worden nog steeds nieuwe ‘Michaelina’s’ ontdekt, zoals onlangs het schilderij ‘Elk zijn meug’. Op de retrospectieve die nu te zien is, ontdekken we haar als een uiterst veelzijdig kunstenaar. Zij schilderde schitterende portretten, religieuze composities, genretaferelen tot monumentale composities, zoals de ‘Bacchusstoet’.

Jeroen Laureyns: Dat vrouwen lange tijd een ondergeschikte rol hadden, lijkt een afgezaagde liedje. Tot je beseft hoe uitzonderlijk het was dat een vrouw zich als uiterst getalenteerde barokschilder kon ontwikkelen. Hoog tijd dus om Michaelina Wautier voor het voetlicht te halen en voor een permanente Wautier-kamer in het Rubenshuis te pleiten!

Rubenshuis, Foto: Ans Brys

De meester leeft

Rubenshuis (Antwerpen). Tot 13 januari 2019.

Sara Debroey: In het Rubenshuis is de vaste collectie uitgebreid met een aantal bijzondere werken voor de tentoonstelling De meester leeft. Het recent gerestaureerde zelfportret van waarop Rubens ons nu weer blozend en met rode lippen aankijkt, vormt het hart van deze tentoonstelling. Dé blikvanger is de Marteldood van de Heilige Andreas van Rubens uit de Fondación Carlos de Amberes te Madrid. Een werk dat voor het eerst in bijna 400 jaar terug thuis komt. Ook een verrassend levendig portret dat Rubens schilderde van Jan Wildens, een landschapschilder met wie Rubens ettelijk malen samenwerkte, is er te zien. Van Adam De Coster is een sfeervol nachtstuk te zien in Caravaggio’s stijl met sterke licht-donkereffecten.

Five Car Stud, Foto: Sigrid Spinnox

Sanguine/Bloedrood

M HKA (Antwerpen). Tot 16 september 2018.

Sam Steverlynck: Kunstenaars die een expo samenstellen, het levert wel vaker fraaie resultaten op. En al helemaal als de kunstenaar in kwestie Luc Tuymans heet. Met ‘Sanguine/ Bloedrood’ brengt de Antwerpse schilder een eigenzinnige kijk op de barok in een traject met nu eens gedurfde associaties, dan weer keuzes die af en toe vraagtekens oproepen.

De indrukwekkende installatie ‘Five Car Stud’ van Edward Kienholz, die een racistische castratiescène afbeeldt en waarvoor een opblaasbare tent werd aangelegd met speciale bewaking op de Zuiderdokken, illustreert de ambitie van heel het opzet en maakt op z'n eentje het bezoek al de moeite.

The hum comes from the stumuch in Gladstone Gallery Brussel

The Hum Comes From The Stumuch

Gladstone Gallery (Brussel). Tot 13 juli 2018.

Sam Steverlynck: Kunstenaars die een expo samenstellen, het levert wel vaker fraaie resultaten op. En al helemaal als de kunstenaar in kwestie Kasper Bosmans heet. De jonge kunstenaar, die vertegenwoordigd wordt door de toonaangevende New Yorkse/ Brusselse Gladstone gallery stelt een eigenzinnige expo samen met werk van kunstenaars waar hij een affiniteit mee voelt. En dat levert vaak verrassende keuzes op. Een revelatie is het werk van de Congolees Jean Katambayi Mukendi die met karton, kabels en batterijen DIY apparaten in elkaar knutselt. Ook het werk van de Nederlandse conceptuele kunstenaar Marinus Boezem krijgt hier een eerherstel.

Renato Nicolodi, Acheron I, Foto: Iwan Baan

Triënnale Brugge

Diverse locaties in Brugge. Tot 16 september 2018.

Sam Steverlynck: De Triënnale van Brugge nodigde vijftien kunstenaars en architecten uit rond de notie van ‘Liquid City’. En dat gaat van een drijvende school (Nlé Kunlé Adeyemi) over een uitnodiging tot het ondergrondse (Renato Nicolodi) of een drijvend paviljoen waar de plaatselijke jeugd graag komt zwemmen en zonnebaden (Selgascano). Geen onaardige editie en de ideale uitstap tijdens de zomer.

Liliane Vertessen, Love, 1980, (c) Liliane Vertessen

Liliane Vertessen. A Love Supreme.

Musée de la Photographie (Charleroi). Tot 16 september 2018.

Jeroen Laureyns: Nu er nieuwe feministische golf door de wereld waart, komt ook het artistieke en maatschappelijke belang van vrouwelijke kunstenaars opnieuw op de voorgrond. In Charleroi laat Liliane Vertessen zien hoe ze zichzelf vanuit de iconografie van de popmuziek als sekssymbool de wereld in fotografeerde. Zo lijkt ze zelf gewillig de rol van de vrouw als lustobject op te nemen, maar dat is buiten haar gevoel voor ironie gerekend. Een aanrader dus voor wie de codes van de rock, pop, kunst, fotografie, neon en reclame gekraakt wil zien.

Ria Pacquée, Madam.

Ria Pacquée. Slam, ramble, perform.

De Warande (Turnhout). Tot 19 augustus 2018.

Jeroen Laureyns: Ook Ria Pacquée werd als kunstenares geboren door de schok van de muziek. Zoals punk een rauwe kreet kon lossen, zo ging zij performen. Bereidt u dus voor op foto's en andere documentair materiaal van provocerende performances, maar geniet ook van haar gevoel voor tragedie, wanneer zij verkleed als 'Madame' of 'IT' figuur, zich in de wereld mengt.

 

Anni Albers en Alexander Reed, Ketting, 1940 (c) 2018 The Josef and Anni Albers Foundation/ARS New York/VG Bild-Kunst, Bonn

Anni Albers

K20 (Düsseldorf). Tot 9 september 2018.

Sara Debroey: Anni Albers was één van de grote pioniers van textielkunst in de 20ste eeuw. Aan het Bauhaus leerde ze weven en kwam ze onder de indruk van de kunst van Paul Klee. Zijn poëtische en delicate beeldopbouw herken je ook in Albers’ kunst. Ze experimenteerde met materialen en technieken. Zo verwerkte ze bijvoorbeeld cellofaan, jute, metaaldraden, paardenhaar in haar weefsels. In 1933 emigreerde ze samen met haar man Josef Albers naar Amerika waar ze mee aan de basis lagen van het legendarische Black Mountain College.

De tentoonstelling ‘Anni Albers’ in K20 in Düsseldorf is daar te zien tot 9 september 2018. Vanaf 11 oktober 2018 verhuist de tentoonstelling naar Tate Modern in Londen.

In het nabijgelegen Essen, in Villa Hügel, is trouwens tot 7 oktober 2018 een tentoonstelling te zien met werk van Anni’s man, Josef Albers. Onder andere een heel aantal werken uit zijn reeks ‘Homage to the square’.

Pinpointing Progress van Maarten Vanden Eynde op de Biënnale van Riga

Riga International Biennial of Contemporary Art (RIBOCA)

Diverse locaties in Riga. Tot 28 oktober 2018.

Chantal Pattyn: Riga, hoofstad van Letland, is het ontdekken waard. Omwille van de vele restanten van Art Nouveau, de sfeer en het strand nabij.

In juni opende er de eerste Biënnale: Riboca (Riga International Biennale of Contemporary Art). De curator is Katerina Gregos, hier bekend van Contour en Newtopia en Manifesta Genk, maar ook van het Belgisch Paviljoen met Vincent Meessen op de Biënnale van Venetië, de 5de Biënnale van Thessaloniki ….

Voor Riga had Gregos één grote missie: een duurzame biënnale in het leven roepen, waar niet alleen de stad maar ook de kunstenaars beter van worden. In tegenstelling tot Documenta, dat vorig jaar met vele Duitse miljoenen euro’s naast Kassel ook de Griekse hoofdstad inpakte en dan haar biezen pakte. Met andere woorden: hier werd ingezet op het lokale en het globale. En de wisselwerking tussen die niveaus. Gregos selecteerde ook niet de grote (en vaak dure) namen uit het pantheon van de kunst. Uiteraard is de Baltische held Jonas Mekas van de partij, maar hier laat de logica van de kunstmarkt zich niet voelen. Hetgeen alleen mogelijk is als je financiële vrijheid hebt. Deze Biënnale werd met Russisch geld gefinancierd. Dat kan gezien de lokale context, en de verhouding tot Rusland, bizar klinken. Maar het geld schijnt schoon te zijn, zegt men. Wegens te water verworven in de visindustrie. Het is de vader van de oprichtster die voor de centen zorgde.

Werk van Ariane Loze op de Biënnale van Riga

De titel van RIBOCA 1 is Everything was forever, until it was no more. Gregos liet zich inspireren door het boek van Alexei Yurchak dat de val van de USSR beschrijft. Iedereen dacht toen dat men in een toestand van immobiliteit leefde, tot het systeem het begaf, en men die plotse verandering even goed als onontkoombaar beschouwde. De link met het heden wordt gemaakt. Ook nu denken we dat we zo nog wel een tijd door kunnen gaan, terwijl zware veranderingen zich opdringen, gezien alle politieke, sociale, economische, financiële, ecologische … problemen en uitdagingen. Deze biënnale probeert net die mind shift te ‘pakken’, so to speak.

Dit zijn dan ook de urgente thema’s waar de Biennale op inzet, waardoor RIBOCA 1 er geen is om fluitend door te wandelen. Integendeel, de werken, meestal zeer goed geselecteerd en prachtig gepresenteerd, dringen zich door hun vorm en inhoud en vooral kwaliteit aan de toeschouwer op. RIBOCA 1 zet je aan tot traagheid en concentratie. En tot mobiliteit, want de biënnale speelt zich op diverse plekken af, vooral aan de rand van de stad. Van een verlaten textielfabriek, een verlaten biologiefaculteit, de haven, een modernistisch juweeltje van een station aan het strand, … tot het nieuwe Zuzeum. En laten de taxichauffeurs in Riga zich nu net niet echt onderscheiden in elegante bochten en wellevendheid. Een kleine smet, wat dit is een zeer geslaagde biënnale en een fijne en mooie stad.

Cosmic connection van Maarten Vanden Eynde op de Biënnale van Riga

Voor de eyecatchers op RIBOCA 1 zorgt de Belg Maarten Vanden Eynde. Hij toont er drie werken. Zijn homo stupidus stupidus (want wij gedragen ons niet echt sapiens sapiens), Cosmic Connection (een satelliet met vergane computerborden) en Pinpointing Progress, zijn stapeling van een bus, een busje, een motor, fiets, radio, … in de haven. Visueel uiterst sterke beelden die een stand van zaken van de mensheid laten zien. Ook Fernando Sanchez Castillo geeft de ogen kost met Guernica Syndrome: het wrak van de boot die ooit aan Franco behoorde.

Gregos selecteerde ook heel wat films. Verbluffend is In the Land of Drought van Julian Rosefeldt. Ook Alexis Destoop maakt indruk met een prachtige presentatie van Phantom Sun, dat in Argos te zien was. Een ontdekking is het werk van de nog piepjonge en Belgische Ariane Loze. Een film die het bloed sneller door mijn aderen liet kloppen is Dear Vladimir Poetin van de Duitser Sven Johne. Een Oost-Duitse man maakt zijn toilet. Tijdens een scheerbeurt en een douche mijmert hij over de sterke man die zijn land nodig heeft. De Tsjetsjeen Aslan Gaisumov liet in april 2016 119 overlevenden van de deportaties in een gemeenschapshuis in Grozny samen komen. Eén voor één schuifelen oude en kromme mannen en vrouwen binnen. Om dan samen te zwijgen.

In the land of drought van Julian Rosefeldt op de Biënnale van Riga

Aan de andere kant van het scala is er de film Pickled Long Cucumbers van Katrina Neiburga: een eco-komedie. Ik wist niet dat het genre al bestond. Dus ja, je zal ook nu en dan in een schaterlach uitbarsten op RIBOCA 1. Zet je schrap voor Zwei Äpfeln van Michael Sailsdorfer en voor de ring tone van Jani Ruscica. Ga liggen in de installatie Ziggy and the Starfish Changing Sex in Ecology van Anne Duk Hee Jordan. Laat je verrassen door het audiowerk van Hans Rosenström.

Ik was ook erg onder de indruk van de installaties van Lynn Hershman-Leeson en Marina Pinsky, van het werk van Sputnik Photos en Hans Hoogerbrugge. Sommige werken vatten zo goed samen waar deze wereld zichzelf in de prak rijdt. De Zwitserse Annaïk-Lou Pitteloud verlucht en verlicht de oude biologie-faculteit met grote neons. Ik las Narcynicism op het dak van het gebouw. Michael Landy maakte een Brexit-kiosk, met gadgets en al.

Tot slot: RIBOCA 1 zorgt voor een reset. Want er zijn te veel biënnales die hun doel voorbij schieten. En in Riga schoot men in het doel. Hopelijk is dit een duurzaam model.

Belmondo

Tijdens de zomermaanden gidst Belmondo je elke zaterdagochtend naar de beste culturele evenementen in binnen- en buitenland. Thuisblijvers kunnen wegdromen met inspirerende verhalen over kunst, literatuur en geschiedenis.

Presentatie: Olav Grondelaers

Samenstelling: Gerrit Valckenaers

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via belmondo@klara.be

Elke zaterdag van 10 tot 12 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 1 week lang te herbeluisteren via de site en de app.

Pompidou

Klara’s dagelijkse ontmoeting met de wereld van de kunst. Chantal Pattyn en Nicky Aerts nodigen een ‘guest of honour’ uit en laten ook andere gasten aan de studiotafel plaats nemen. Alles voor de Kunst!

Presentatie: Chantal Pattyn / Nicky Aerts

Contact: via de reageerknop in de Klara-app of via pompidou@klara.be

Van maandag tot en met donderdag, telkens van 17 tot 18 uur op Klara, klara.be en de Klara-app.
Nadien is de uitzending nog 2 weken lang te herbeluisteren via de site en de app.

En Pompidou kan ook gedownload worden als podcast. Zo kan u een uitzending steeds bewaren voor later.